nieuws

Duurzame pleegouders voor stiefkind van de Zuidas

utiliteitsbouw Premium 6406

Duurzame pleegouders voor stiefkind van de Zuidas

Een jarenlang leegstaand kantoorpand aan de rand van de Zuidas wordt door JP van Eesteren ingrijpend verbouwd. Eigenaar Goede Doelen Loterijen heeft torenhoge ambities en claimt binnenkort het meest duurzaam gerenoveerde kantoorpand van Nederland te betrekken.

Het pand met borstweringen van gewassen grindbeton, zoals die in de jaren ’70  ’80  een tijd mode waren, stond jarenlang te verpieteren aan de Amsterdamse Beethovenlaan.  Het was volgens bouwmanager Esther Wubben het stiefkind van de Zuidas. Ondanks de locatie aan de rand van de meest  gewilde kantorenlocatie van Nederland stond, waren er geen huurders voor te vinden.

Vijf jaar terug kocht Goede Doelen Loterijen het aan, met de bedoeling al haar 600 medewerkers er onder te brengen. Die huizen nu nog in oude panden verspreid over de stad. Maar dan moest het wel een ingrijpende transformatie doormaken en duurzaam worden verbouwd. De Postcodeloterij werpt zich met haar jaarlijkse Greenchallenge award immers al meer dan tien jaar op als aanjager van duurzaamheid.

Vijf breeam-sterren voor renovatie lastiger dan voor nieuwbouw

De beruchte borstweringen van het pand zijn inmiddels duurzaam verwijderd en gebroken. Zelfs het cement is zoveel mogelijk teruggewonnen volgens de hagelnieuwe smartcrusher techniek en verwerkt in de nieuwe betonmortel die gebruikt werd bij de renovatie. Het is één van de maatregelen die bijdraagt aan de hoge duurzaamheidsscore. Het ontwerp was goed voor vijf Breeam-sterren oftewel outstanding.  Opdrachtgever aannemer en adviseurs gaan ervan uit dat die score na oplevering bevestigd wordt. “Vier sterren is tegenwoordig standaard aan de Zuidas”, weet directeur Annemarie van Doorn van de Dutch Green Building Council. “Maar vrijwel iedereen gaat voor een ster meer: outstanding. Anders kom je als plannenmaker nauwelijks nog aan de bak op één van de meest gewilde kantorenlocaties van Nederland.  Maar voor een renovatie is dat toch nog een stap lastiger dan voor nieuwbouw.”

Heel veel meer dan de betonnen draagconstructie lieten de  architecten van BenthemCrouwel niet staan van het oude pand. Om het bestaande skelet werd een nieuwe schil geplaatst van tripleglas, er werden wat volumes toegevoegd, herkenbaar aan de houten gevelbekleding en over het geheel kwam een dak met aluminium bladeren gedragen door boomachtige stalen kolommen. Daarmee is de oude binnenplaats, waar ooit auto’s stonden geparkeerd, veranderd  in een atrium.

Tot zover is de hand van het architectenbureau dat drie jaar terug de ontwerpprijsvraag won duidelijk herkenbaar. De strakke architectuur van BenthemCrouwel voegt zich gemakkelijk naar de buren van de Zuidas. Wie via de hoofdingang naar binnen stapt, betreedt echter een compleet andere wereld. Dat is niet alleen te danken aan interieurarchitecten van D/Dock, die een zwierige trap lieten slingeren tussen de terrassen in het atrium.

“Om een leefbare ruimte te krijgen in plaats van zo’n vaak wat steriel en kaal atrium,  rees tijdens het ontwerp het streefbeeld van een intiem Italiaans plein”, legt Saartje van der Made van BenthemCrouwel uit. “Daarom besloten we geen ballustrades aan de kant van het atrium te plaatsen, maar gevels. Gemaakt van geperforeerd plaatstaal.”

De vensteropeningen met bogen, spitsen en lateien in verschillende afmetingen, geven het atrium inderdaad iets van een mediterraan plein. De print op die gevels van geperforeerd werd in een sessie samen met de toekomstige bewoners van het kantoor uitgevoerd. Het eindresultaat is  heel atypisch voor het werk van BenthemCrouwel.

Een EPC van -0,044

Tot zover de architectuur. Want met alleen architectonische ingrepen krijg je nog lang niet het meest duurzaam gerenoveerde pand van Nederland. Het dak telt een kleine 1000 zonnepanelen en in de installatieruimte staat een grote warmtepomp gekoppeld aan een bron diep in de bodem. Daarmee komt de EPC op -0,044 en kan het pand zichzelf royaal voorzien van de gebouwgebonden energie. Ook de elektrische auto’s in de twee-laagse parkeergarage onder het gebouw kunnen met eigen stroom worden opgeladen. Voor de studio waar vanuit dagelijks twee live televisie-programma’s worden uitgezonden en voor andere activiteiten in het gebouw is wel extra energie nodig.  Die wordt duurzaam ingekocht.

In de verdiepingshoge glaspanelen van de eerste verdieping verwerkte Physee minuscule zonnepanelen.

De innovaties van twee winnaars van de jaarlijkse Greenchallenge die de Postcodeloterij organiseert  vonden ook een plekje in het nieuwe pand. Eén daarvan is Physee, dat 26 power-windows plaatste op de eerste verdieping.  In de spouw van de verdiepinghoge triple-glas ruiten zijn  langs de randen minuscule zonnecellen zijn geplaatst. De heilige graal waaraan de Deltse start-up werkt is een coating die het zonlicht absorbeert en naar die cellen stuurt, waardoor de opbrengst met een factor 3 toeneemt. “Met een vermogen van 30 wattpiek per m2 is dat dan nog lang niet het rendement van de huidige generatie zonnepanelen. Maar daarmee willen we de vergelijking ook helemaal niet aangaan,” meldt Sam Anders van Physee.  “Wij leveren ramen die ook een beetje stroom leveren. Zeker bij hoogbouw is er vaak te weinig dakoppervlak voor voldoende PV-panelen terwijl je tegelijkertijd ook niet altijd de complete gevel ermee wil volhangen. Dus moet je ook het glasoppervlak benutten. In plaats van de zonwerende coating waarmee veel glas nu is uitgerust ontwikkelen wij een onze coating waardoor je nog wat energie kunt winnen.”

Ecovative laat gedresseerde schimmels isolatiematerialen produceren

Een andere vertrouwde partij voor de toekomstige bewoners van het pand is Ecovative. Het Amerikaanse bedrijf laat schimmels materialen produceren die onder andere worden ingezet als isolatie. Ecovative won tien jaar terug al eens de GreenChallenge en kreeg daarmee een half miljoen euro om haar ideeën door te ontwikkelen. Het microfoam is toegepast als akoestische isolatie in de tussenwanden van het pand.

Zo zit het pand aan de Amsterdamse Beethovenlaan vol met innovaties en nieuwe snufjes.  Daktuinen, waterberging, klimaatplafonds, energiezuinige ledverlichting. Ze dragen allemaal bij aan een hoge breeam-score.

Wormenhotel en vleermuiskasten langs de A10

Bouwmanager Esther Wubben van de Goede Doelen Loterijen wijst op de plekken waar een wormenhotel komen en een imker een bijenkast gaat plaatsen. Een ecoloog die is betrokken bij het project sluit ook niet uit dat zich vleermuizen zullen nestelen in de kasten. “En dat aan de Zuidas, op een steenworp afstand van de A10.”

De bewoners in de wijk zien in ons een prettige buffer tussen de overweldigende hoogbouw van de Zuidas en hun woningen. We willen dat ook op andere manieren zijn: door het publiek toe te laten in het gebouw. Bijvoorbeeld in het restaurant en de televisiestudio’s waar dagelijks live-uitzendingen plaatsvinden van Koffietijd en 5 uur live.

Directeur Annemarie van Doorn van de Dutch Green Building Council verwacht dat ze komende jaren ook regelmatig langs zal komen met groepen. “Een paar jaar terug namen we iedereen mee naar the Edge, een stukje verderop aan de Zuidas. Daarna trok Circl van ABN Amro veel aandacht naar zich toe van mensen die duurzaam bouwen een warm hart toedragen. Het zou mij niks verbazen als die stroom zich komende tijd verlegt naar dit pand.”

In oktober trekken de medewerkers van Goede Doelen Loterijen in het pand. Op 6 december vindt de officiële opening plaats. Tot die tijd heeft aannemer JP van Eesteren nog wel wat werk te verzetten.

 

Reageer op dit artikel