nieuws

Minder vierkante meters en ICT cruciaal bij bouw Hagaziekenhuis

utiliteitsbouw

Minder vierkante meters en ICT cruciaal bij bouw Hagaziekenhuis

Patiënten, personeel en bezoekers lopen de hoofdingang in en uit. Grauwe, vergeelde gevels staan tegenover een frisse glazen hoofdingang. Het ene pand schreeuwt om renovatie, het andere ziet er al knap uit na een grondig vernieuwbouwtraject.

Niet te missen is de grote bouwplaats waar kranen en bouwvakkers werken aan een uitbreiding van het Hagaziekenhuis aan de Leyweg. Sinds de verzelfstandiging van de zorg in 2008 kunnen ziekenhuizen niet meer bouwen onder de beschermende paraplu van staatsgarantie. Niemand betaalt nog zonder meer de rekening op basis van nacalculatie en ziekenhuizen kunnen tegenwoordig failliet gaan. Dat maakt financiers voorzichtig. De ziekenhuisbouw voelt de effecten van het nieuwe stelsel danig. Ambitieuze bouwplannen komen vaker niet dan wel door de kritische ballotage, om daarna niet zelden in de koelkast te belanden. Het Medisch Centrum Alkmaar en het Röpcke Zweers Ziekenhuis in Hardenberg hebben dit jaar geheel of gedeeltelijk hun plannen op de lange baan geschoven. Het Hagaziekenhuis in Den Haag heeft daarentegen wél groen licht gekregen van BNG Bank en de Rabobank voor nieuw- en verbouw ter waarde van in totaal 250 miljoen euro. De financiële man van het ziekenhuis die betrokken is bij de nieuw- en verbouw, de bankman en de bouwmanager doen een boekje open over de kritieke succesfactoren.

“We gaan zo’n 30 procent terug in vierkante meters ten opzichte van de huidige situatie”, legt Martijn Oude Luttikhuis, programmamanager bouw, uit. “Dat scheelt aanzienlijk in de kapitaallasten.” Twee nieuw in te voeren werkconcepten moeten voorkomen dat het ziekenhuis voortijdig uit z’n voegen groeit: flexibele inrichting van de nieuwbouw enerzijds en een nieuwe manier van werken anderzijds. De flexibele inrichting maakt dat op vijf verschillende plekken functies zodanig kunnen veranderen dat groei mogelijk blijft. Zo zijn in de draagconstructie en installatietechniek voorzieningen getroffen zodat de parkeergarage plaats kan maken voor operatiekamers. De kantoorruimte het gebouw kan desgewenst omgebouwd worden tot een verpleegafdeling.

Erik Dekker, treasurervan het ziekenhuis, vult aan: “De zorgvraag verandert, je weet niet hoe de zorg er over twintig jaar uitziet, maar je zet nu een gebouw neer voor de komende twintig, dertig jaar. Dit biedt ons mogelijkheden. Op korte termijn kunnen we voldoen aan de vraag die er is en op het moment dat de zorgvraag toeneemt, kun je hierop anticiperen. Op deze manier zitten we straks niet met een kolos waarbij we nog twintig jaar moeten groeien om de vierkante meters rendabel te maken.”

Behandelkamers

ICT is het andere cruciale element dat de kleinere behuizing mogelijk maakt. “We gaan alle dossiers digitaliseren.” Door dat Elektronisch Patiënten Dossier zijn artsen voor de behandeling van hun patiënten niet meer gebonden aan de specifieke behandelkamers waar de papieren dossiers beschikbaar zijn”, legt Oude Luttikhuis uit. Daardoor kunnen de behandelkamers efficiënter gebruikt worden. “We hebben straks ook een standaard verpleegafdeling, in plaats van de huidige gespecialiseerde verpleegafdelingen.” Bijkomend voordeel is dat de archiefkasten geen dure ruimte meer innemen. Het vraagt echter nogal wat van de werknemers; 4000 mensen moeten op een andere manier leren werken en het systeem steunen. Het idee vindt inmiddels navolging bij andere ziekenhuizen. Meerdere zorginstellingen zijn al langs geweest om het nieuwe werksysteem te bekijken, “zelfs een ziekenhuis uit Zürich dat twee keer zo groot is.”

Minder vierkante meters is maar de helft van het verhaal. De business-case zelf is minstens zo belangrijk geweest om de financiers te overtuigen. Voor de bank was het erg geruststellend te zien dat het Hagaziekenhuis realistische groeiramingen had opgesteld. “Wij beoordeelden de uitgangspunten als conservatief”, reflecteert Jeroen Mulder, accountmanager van de BNG Bank. Deze bank stapte samen met de Rabobank in de financiering. Dekker: “We hebben realistisch geraamd met een verwachte groei, een nullijn en een hoge groei. Dat is ook wat ik andere ziekenhuizen zou willen adviseren: wees realistisch.”

Een andere factor die het de banken makkelijker maakte was de fasering van de bouw. “We bouwen in twee fasen”, legt Dekker uit. “De eerste fase van 100 miljoen euro betrof de verbouwing van de bestaande gebouwen. Daarvoor hebben we al in 2009 de financiering rondgekregen, nog volledig geborgd door het waarborgfonds. Door de fasering heeft Haga flexibliteit in zijn vastgoedportefeuille ingebouwd, dat heeft meegespeeld bij de positieve besluitvorming van het bankenconsortium. Op die manier hoefde de bank ook niet in één keer te beslissen voor zo’n groot bedrag en lange periode.”

Bijzonder ook in de financiering van een ziekenhuis zijn de vele partijen waar de banken hun oor te luisteren leggen. Zo hebben de financiers ook de medisch specialisten betrokken. “Medisch specialisten zijn vrij gevestigd. Die kunnen ook wat anders gaan doen als ze het niet eens zijn”, legt Dekker uit. “Dat wil je niet, dus je moet ze mee hebben in de strategische visie van het ziekenhuis; voor welke vakgebieden bouw je uitbreidingsmogelijkheden in en voor welke niet.” Mulder: “Nu probeerden we er als bank vooral gevoel bij te krijgen. Maar ik denk dat we bij toekomstige projecten meer zekerheid vragen, niet alleen maar een toezegging in woord. We worden wel voorzichtiger nu we met het Ruwaard in Putten hebben gezien dat ziekenhuizen echt failliet kunnen gaan.”

De rol van de zorgverzekeraar is eveneens aanzienlijk. “De afspraken met een zorgverzekeraar zijn een dekking van je businesscase”, legt Dekker uit. “We hebben een intentieverklaring van de zorgverzekeraar bij de banken moeten aanleveren dat ze voornemens zijn zorg af te nemen bij het Hagaziekenhuis.” Mulder: “Dat is nog vrij zacht, het kan zijn dat we daar in de toekomst strenger in worden. Bij sommige ziekenhuizen bepaalt één zorgverzekeraar tweederde van de omzet. Dan is het relevant met die partij om tafel te zitten.”

De heren benadrukken het belang van de vertrouwensrelatie tussen financier en ziekenhuis. Niet voor niets zette Haga zich in om de financiering bij de huisbankier te organiseren. Dekker koos er bewust voor om niet financiers voor de laagste prijs tegen elkaar uit te spelen. “Prijs is natuurlijk belangrijk, maar het gaat ook om de intentie daarachter. Je moet jaren met elkaar verder, ik wil niet ieder jaar moeten onderhandelen over tarieven en werkkapitaal.” Een goede vertrouwensband maakt de discussie makkelijker, benadrukken alledrie. “Vertrouwen helpt bij interpretatie van de casus”, stelt Mulder. “Het kan er op papier heel gelikt uit zien, maar het komt pas over in de gesprekken die je met elkaar hebt.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels