nieuws

Groengele groeve monument van werk, natuur en geologie

utiliteitsbouw

Groengele groeve monument van werk, natuur en geologie

ENCI’s honger naar kalksteen uit Nederland is bijna gestild. Op weg naar 2019 verandert de mergelgroeve even ten zuiden van Maastricht in een magneet voor natuur en geologie. De maalderij van de nationale marktleider in cement blijft vol in productie.

“Nederland heeft cement nodig. We doen 50 procent van de markt. Tot in het
oneindige zal in Maastricht cement gemaakt worden. We vervaardigen
topproducten”, klinkt het strijdvaardig uit de mond van Peter Mergelsberg, hoofd
kwaliteit & proces van de ENCI. De Provinciale Staten van Limburg hebben net
voor de jaarwisseling hun goedkeuring gegeven aan het Plan van Transformatie
voor het 135 hectare grote ENCI-gebied. Ingenieursbureau Arcadis schreef twee
milieueffectrapportages (MER’s) over de op hand zijnde gedaanteverandering van
de groeve en het aansluitende bedrijfsterrein. Een opmerkelijk bondgenootschap
kwam tot stand tussen de belangen van industrie, cultuur en natuur. En niet te
vergeten de werkgelegenheid. Want direct en indirect schept ENCI 550
arbeidsplaatsen. Ook de werkgelegenheid mag zich tot de winnaars rekenen. “In
2008 kwam de politieke wens om met de ontgrondingen te stoppen. We schrokken ons
rot”, herinnert Mergelsberg zich als de dag van gisteren. “Wat wij doen, moet
maatschappelijk en politiek acceptabel zijn. Daarover geen onduidelijkheid. Maar
als techneut schrok ik vanwege de dreiging ons werk niet te kunnen afmaken. Met
het halverwege stoppen van een groeve neem je risico’s. Daar hebben we gelukkig
politiek Maastricht van kunnen overtuigen. Als je overal halverwege zou stoppen,
heb je in de wereld twee keer zo veel groeves nodig.” Verscherpt kwam afgelopen
jaar de discussie op tafel hoe voor de ENCI-locatie het beste een eindplan te
maken. Stoppen met de winning op 1 juli 2018? Onder voorwaarden. Als de
fabricage maar behouden blijft. Welke wegen slaan we in om het waardevolle
gebied zo gunstig mogelijk te herontwikkelen voor zijn nieuwe taken? Het aantal
gesprekspartners lijkt eindeloos. ENCI is van iedereen.

Inbreng

“Voor het eindplan zijn talrijke specialisten geraadpleegd”, zegt
projectmanager Marco Visser van Arcadis. De stoet die voorbijtrok, telde
hydrologen, landschappers en geurvreters. Of hoe al die deskundigen ook mogen
heten. De smalle strook tussen de rivieren Maas en Jeker bezit bijzondere
(potentiële) waarden, grenst aan België en ligt bovendien vlak bij het roerige
Maastricht. Politici, buurtgenoten en actiegroepen schoven naar de punt van hun
stoel en namen geen blad voor de mond. “Het in brede kring voeren van
gesprekken, heeft gezorgd voor een goede inbreng. Je krijgt zo de beschikking
over specifieke kennis uit de omgeving “, stelt Visser. Zo kwam een bosperceel,
waaronder nog voor driekwart jaarproductie mergel aanwezig is, toch weer in een
ander licht te staan en blijft het groen voor de herinrichting behouden. “We
troffen binnen de concessie de oude groeve De Schark aan. Heel bijzonder. Voor
de geallieerde reactie op het Ardennenoffensief van de Duitsers in 1944, was de
plek een schuilplaats voor Amerikaanse militairen. Je ziet hun handtekeningen in
houtskool. Velen hebben de oorlog niet overleefd.” Mergelsberg vult aan: “Prins
Bernhard is er later nog op bezoek geweest. Ter ere van die Amerikanen vindt elk
jaar nog een kerstnachtviering plaats. Kijk, zo’n plaats wil je niet afgraven.
Het plan is om vanuit De Schark oude gangenstelsels voor het publiek
toegankelijk te maken.” De gedachte om de hoofdgroeve aan te kleden met
hellingbossen en graften, om zo aansluiting te vinden bij het Zuid-Limburgse
landschap, laat ENCI varen. De keuze valt op het scheppen van verborgen
valleien, steile rotspartijen en kleinschalige plasvorming. Kortom: spectaculair
landschap dat elders in Nederland niet te vinden is. Schrale zones ontstaan voor
kalkminnende kruiden, veilige holen voor vleermuizen en richels voor hongerige
oehoes, onze grootste uilensoort. De ENCI trekt zich na de sluiting van de oven
terug op een terrein van 11 hectare. De juweeltjes van industriebouw door
architect Frits Peutz blijven behouden. Evenzo de cementmaalderij, waarvoor
vanaf 2019 de grondstof van elders aangevoerd wordt. “Het vrijkomende
bedrijfsterrein komt voor een deel beschikbaar voor cementgerelateerde
ondernemingen die zich hier willen vestigen”, zegt Peter Mergelsberg. “We hebben
hier een industrieterrein van de klasse 5 met alle voorzieningen. Zo’n
gigantisch kapitaal gooi je niet zo maar weg. Denk aan de Maaskade, de leidingen
voor hoogspanning en aardgas. Dichtbij ligt het Albertkanaal, waardoor een
gemakkelijke verbinding met Antwerpen bestaat. We praten al met diverse partijen
om zich bij ons te vestigen.”

Recreatief terras met architectuur

Het graafwerk ten zuiden van Maastricht loopt ten einde. De groeve van ENCI
wordt van werkplaats een trekpleister voor dagjesmensen. Het oude
fabrieksterrein ondergaat een gedaanteverandering tot een modern bedrijvenpark.

In een periode van negen jaar verandert de groeve in een waardevol
natuurgebied omgeven door een zone van recreatieve voorzieningen. Op de door
ENCI bouwrijp op te leveren terrasvormige strook met uitzicht op de groeve,
krijgen horeca, hoogwaardige architectuur en wellicht een geologisch museum de
ruimte. De invulling komt in handen van een ontwikkelingsmaatschappij van ENCI,
de provincie Limburg en de gemeente Maastricht. ENCI, een dochtermaatschappij
van Heidelberg Cement, staakt uiterlijk juli 2018 de winning van kalksteen maar
behoudt zijn cementmaalderij. In Maastricht is, vanaf zijn start in 1926, circa
een kwart van alle gebruikte cement afkomstig van de Eerste Nederlandse Cement
Industrie. In 2008 verkocht het bedrijf ruim 3 miljoen ton cement. Bij de
herinrichting van het ENCI-gebied is een zone gereserveerd voor het aantrekken
van nieuwe cementgerelateerde bedrijvigheid.

Transformatieplan ENCI

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels