artikel

‘Met de huidige tools krijgt CO2-reductie geen kans’

utiliteitsbouw

‘Met de huidige tools krijgt CO2-reductie geen kans’

Nederland, als zo ongeveer de eerste in de wereld, krijgt een verplichte materiaal prestatie bij nieuwbouw projecten. Dat is bijzonder, en op zich een goede zaak. Het is goed dat er eindelijk na meer dan 20 jaar overleg een Materiaal Prestatie Gebouwen (MPG komt), die ook een zekere ambitie heeft, vindt Ronald Rovers.

Maar het is  jammer dat die ambitie nog nog zoweinig voorstelt. Want nu voldoet zo ongeveer ieder materiaal. Bovendien is het een methode met 11 categorieën die soms oorzaak en soms gevolg zijn, en die bij elkaar opgeteld worden door middel van een geld-waardering. De twee belangrijkste categorieën zijn daarin verstopt: ‘CO2’, met een weging van 5 cent per kilogram; en ‘uitputting (abiotische) grondstoffen’ met een waarde van 16 cent per kilogram.

Je kunt het afkopen

Met andere woorden je kunt CO2-uitstoot en uitputting van grondstoffen dus als het ware ‘afkopen’ . En dan alleen maar imaginair, want het is slechts een subjectieve rekenwaarde. Niemand rekent echt iets af en niemand compenseert ergens uitputting of CO2-uitstoot. Het tegendeel is zelfs het geval: men mag al meetellen dat het ooit, in de toekomst, over 75 jaar of zo, geld zou kúnnen opbrengen.

Grote kans dat geld dan niet meer bestaat en we weer als nomaden over de verwoeste aarde trekken ..

Een kwestie van levensbelang

Maar het belangrijkste: CO2-uitstoot is verborgen in in 10 andere categorieën: er wordt helemaal niet direct op gestuurd.  En het punt is nu juist dat we naar nul uitstoot willen. Of beter: móeten. Absolute reductie is de enige weg. Niet dat we ervoor ‘betalen’ en maar door kunnen gaan als we het ervoor over hebben. Die ruimte is er niet. Het is een kwestie van levensbelang, niet van iets meer of minder waarde in een fictief economisch systeem.

Maar goed, de meeste landen hebben niet eens zo’n verplichte materiaal-prestatie-berekening, maar meer algemene tools. Die nog omslachtiger te werk gaan. Ook Nederland overigens, waar de MPG weer een subonderdeel mag zijn van diverse vrijwillige tools, zoals GPR en BREEAM.
En dan zijn die twee belangrijkste categorieën – CO2-uitstoot en uitputting – dus onderdeel van 11, via geld gewogen, categorieën in de MPG.  En die MPG is zelf weer onderdeel van vier of acht of meer andere categorieën (denk aan ‘water’ of ‘management’ of ‘toekomstwaarde’). En iedere categorie weer met een eigen weegfactor. Die op zijn beurt ook weer subjectief is vastgesteld.

Daar is niet op te sturen

CO2-uitstoot valt dan dus helemaal weg in de brei van categorieën en weegfactoren. Daar is niet op te sturen. Terwijl het momenteel het belangrijkste criterium is!
Want we willen op basis van CO2 een alternatief met veel minder CO2 emissies voor dezelfde functie kiezen. Niet een gewogen gemiddelde over tientallen criteria. De CO2 impact van bijvoorbeeld aluminium is volstrekt verborgen in zo’n weegstelsel: eerst als slechts 1 van de 11 categorieën in de MPG. En die samen weer als 1 subcategorie van vier of acht hoofdcategorieën.

Terwijl er in de bouw genoeg alternatieven zijn met veel minder impact. Veelal biobased en die scoren trouwens meestal ook op al die andere (materiaal)categorieën beter. De keuze kan dus veel eerder worden gemaakt. Zonder al die verschillende categorieën door te rekenen. Maar dat is in het huidige systeem dus niet zichtbaar. Zie ook mijn eerdere artikel voor Cobouw. Bovendien, de meeste basisdata die gebruikt worden voor deze tools zijn niet eens publiek toegankelijk. Dus hoe moeten we dat controleren?

Wat er om een gebouw heen gebeurt wordt niet gemeten

Er is nog een derde verhullende laag: de berekeningen/tools worden gebruikt voor een zeer beperkt systeem: een gebouw. Maar wat daaromheen gebeurt wordt niet gemeten. De impact bijvoorbeeld van een wegen-infrastructuur die nodig is voor een nieuw gebouw, wordt weggelaten.

Neem nu Park 2020, vaak aangehaald als hét voorbeeld van gebiedsontwikkeling. Inderdaad, het zijn aardige oplossingen binnen hun systeemgrenzen, maar al die bedrijven die er naar toe verhuisd zijn hebben lege gebouwen achtergelaten. Al die werknemers moeten ineens veel meer woon-werkverkeer maken. Natuurlijk: alle grondstoffen kunnen gerecycled worden, maar de zelf gebruikte grondstoffen waren nieuwe waarvoor geen uitputting is doorgerekend. Het is allemaal niet meegenomen. En zo ontstaat er een optelsom van fouten, waardoor er geen schijn van kans is op echte CO2-reductie. Het plan zit vol verborgen rebound effecten.

Kortom, een MPG met ambitie is een aardige stap. Maar wat er écht nodig is, is een pure CO2-benadering: ongewogen en richting nul uitstoot. Het is de enige manier  om enige kans te maken om onder die 2 graden opwarming te blijven.



Ronald Rovers is directeur van SBS research & consultancy.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels