nieuws

Deltares ziet de veenbodem ademen

infra 731

Deltares ziet de veenbodem ademen

Om te onderzoeken of de bodem in veenweidegebieden echt elk jaar 8 mm zakt, zoals altijd wordt gezegd, heeft Deltares een nieuwe meetlocatie geopend in Rouveen. De onderzoekers hopen meteen te achterhalen  hoe effectief onderwaterdrainage is om bodemdaling tegen te gaan.

Op de locatie in Overrijssel worden vier methoden uitgeprobeerd en met elkaar vergeleken. Bij twee wordt de bodemdaling vanaf de grond bepaald, bij de andere twee gebeurt dat vanuit de lucht en de ruimte.

De eerste metingen met extensometers in de bodem laten volgens onderzoeker Gilles Erkens van Deltares zien dat de bodem bij Rouveen als het ware ademt.  “Het maaiveld zakt dus niet alleen maar;  in natte perioden kan het maaiveld ook zomaar twee centimeter omhoog schieten. En dat gebeurt in een betrekkelijk korte tijdspanne van één of twee weken.  Meestal volgt daarna weer een consolidatie als het droger is en zakt het maaiveld weer.”  Dat ‘ademen’  van de bodem is volgens Erkens sterker en verloopt sneller dan hij en zijn collega’s vooraf dachten.

Vier meettechnieken uitproberen en vergelijken

Het is ook de reden waarom er in Rouveen vier meettechnieken worden toegepast.  “Satelliet-radarmetingen zijn namelijk weliswaar heel nauwkeurig, maar alleen relatief. Je moet dus betrouwbare ijkpunten op de grond hebben en je moet bij het bewerken  van de data weten waar je naar zoekt, anders mis je sommige trends. Dan zie je een feitelijke daling aan voor een stijging omdat twee opeenvolgende metingen precies op verschillende momenten in de ademhalingscyclus zijn gemaakt.”Naast de radarmetingen vanuit satellieten voert Deltares ook vier keer per jaar zogeheten lidarmetingen uit vanuit de lucht. Dat gebeurt met drones en  vliegtuigjes. Op de grond worden, behalve de extensometingen op verschillende diepten in de bodem, ook traditionele landmetingen uitgevoerd. Daarbij worden een aantal vaste punten ingemeten met theodoliet en meetbaak. De meetsite omvat een groot gebied van in totaal acht agrarische bedrijven. Daar zullen vijf jaar achtereen metingen plaatsvinden. Daarnaast hopen Erkens en collega’s nog andere meetsites te openen op andere plekken in het land. Ze hebben hun oog onder andere al laten vallen op een polder bij  Zegveld in de provincie Utrecht.

Door de inzet van de extensometers met ankers op meerdere diepten in de bodem valt er ook iets te zeggen welke lagen verantwoordelijk zijn voor de bewegingen die plaatsvinden. Want het is volgens Erkens niet gezegd dat oxidatie van het veen in de toplaag het enige is dat speelt. “Het zandpakket onderin lijkt niet zoveel te gebeuren, maar in de tussenlagen van veen en klei zien we wel zwellen en krimpen.”

“We weten gewoon niet of de bodemdaling in veenweidegebieden 8 mm per jaar is”

Doel van het onderzoek is volgens Erkens om te kijken of de bodemdaling in de veenweide gebieden wel echt 8 mm per jaar bedraagt. “Iedereen zegt dat wel altijd, maar in werkelijkheid weten we het niet precies. Er zijn ook experts die zeggen dat het in bepaalde gebieden sneller gaat, of juist langzamer.” De daling wordt geweten aan oxidatie van het organische materiaal in het veen zodra dat langere tijd droog komt te staan. De geschiedenis van het Nederlandse landschap is een soort onafgebroken wedren van het verlagen van het grondwaterpeil, door waterschappen om het hoofd te bieden aan de maaivelddaling als gevolg van oxidatie. . Zonder de peilverlaging zouden boeren hun vee op een gegeven moment niet meer kunnen weiden in de natte gebieden. Maar door de lagere waterstand oxideert er juist weer meer veen.

 

De onderzoekers van Deltares hopen met het onderzoek ook de effecten van onderwaterdrainage op de bodemdaling te kunnen bepalen. Dat is een methode waarbij horizontale drains onder het slootwaterpeil worden aangebracht in de hoop bodemdaling tegen te gaan. De term onderwaterdrainage zet mensen volgens Erkens wel een beetje op het verkeerde been. “Meer dan afvoeren van water in natte tijden, zijn de drains ook bedoeld om water juist in de bodem te infiltreren in droge perioden.  Dan moet het slootwaterpeil dus wel hoog worden gehouden door de waterschappen, maar dat lukt meestal wel.” Net als over de snelheid van bodemdaling is er nog veel behoefte aan duidelijkheid over de effecten van onderwaterdrainage.

 

Reageer op dit artikel