nieuws

Wonderdokter Hertogh moet impasse Zuidasdok doorbreken: ‘nog voor de bouwvak ja of nee’

infra 6891

Wonderdokter Hertogh moet impasse Zuidasdok doorbreken: ‘nog voor de bouwvak ja of nee’
Wonderdokter prof. Marcel Hertogh wist recent de impasse rond de Ring Groningen te doorbreken. Kan hij dat kunstje herhalen? Foto: Hollandse Hoogte/Olivier Middendorp

Barst de bom of is het project Zuidasdok nog te redden? Er komt een ultieme poging om de huidige impasse te doorbreken. Conflicten-doctor prof. Marcel Hertogh is woensdag gevraagd om mee te denken om een oplossing te forceren. Nog voor de bouwvak valt de finale beslissing.

De projectorganisatie Zuidasdok (Rijkswaterstaat, ProRail en Amsterdam) bevestigt dat Hertogh is aangetrokken om mee te denken in een poging  de partijen weer bij elkaar te krijgen. “Het is een van de uitkomsten van het bestuurlijk overleg van afgelopen dinsdag. Professor Hertogh heeft inmiddels toegezegd en gaat meteen aan de slag”, licht Miranda Post namens de projectorganisatie toe.

Externe hulp van Marcel Hertogh

Tijdens het overleg met de minister eerder deze week zijn geen drastische besluiten genomen. Het ging om een regulier gepland overleg met alle bestuurders, waaronder infra-minister Cora van Nieuwhuizen en wethouder Udo Kock van Amsterdam.

Uitgangspunten aanbesteding

  • Integrale aanpak, één opdrachtgever, één contract
  • Kwaliteit proces hoog
  • Billijke risicoverdeling
  • Toepassen bodem-en plafondprijs
  • Internationale toplocatie: gunning 80% kwaliteit (EMVI), 20% prijs
  • EMVI-criteria 85% realisatie, 15% eindresultaat
  • Steek veel energie in verstandhouding en omgeving
  • Organiseer politiek binnen inkooptraject, maar houd buiten de tender

Bron: Evaluatie aanbesteding Zuidasdok

Uiteraard stond de brief van bouwcombinatie Zuidplus over het beëindigen van werkzaamheden voor het ontwerp met stip bovenaan de agenda. “De partijen zijn nog steeds in gesprek, maar er is wel besloten om ook externe hulp in te schakelen. Zodat ook iemand van buiten mee kan denken vanuit zijn expertise. Ook is afgesproken dat nog de bouwvak een beslissing valt over het vervolg. Dat is dus nog maar een paar weken.”

Uiterlijk half juli duidelijkheid

Het project stond al onder hoogspanning. Met de aanstelling van Hertogh wordt nu uiterlijk half juli duidelijk of er nog een reële kans bestaat voor de herijking en tegen welke voorwaarden.

Het is duidelijk dat de bouwcombinatie en projectorganisatie lijnrecht tegenover elkaar staan en het oneens zijn over de verdere aanpak met het bijbehorende budget en risico’s. De minister rapporteerde in mei aan de Tweede Kamer dat er minimaal 100 miljoen euro extra nodig zou zijn.

Uit de lucht

De ontwerpfase voor de ondertunneling in de A10 is vorige week stilgelegd. Bijna de helft van de 500 medewerkers is weggehaald en aan de slag gegaan op andere projecten. Een besluit van de bouwers Heijmans, Fluor en Hochtief dat voor de projectorganisatie uit de lucht kwam vallen.

De TU-professor was een onomstreden keus en heeft afgelopen maanden een vergelijkbaar conflict opgelost bij de ring Groningen A7. De impasse daar vertoont opvallend veel overeenkomsten met de problematiek van de Zuidasdok. Bij beide projecten gaat het om een wegverbreding van een snelweg in de uiterst complexe omgeving van een grote stad. Bij beide projecten waren de verhoudingen vertroebeld en is sprake van wantrouwen.

Problemen Ring Groningen vergelijkbaar

Ook daar keurde de opdrachtgever (Rijkswaterstaat en Groningen) het voorlopig ontwerp af en lag het project bijna een jaar stil. Hertogh boog zich over de kwestie en wist de impasse te doorbreken. Waar een wil is komt een weg, is de passende titel van zijn advies. Begin dit jaar zijn de werkzaamheden weer hervat. Eigenlijk is de adviesopdracht van Hertogh daar nog niet eens afgerond, maar hij heeft alweer ‘ja’ gezegd op de volgende spoedklus bij de Zuidasdok.

“Het wordt geen ‘copy-paste’-aanpak vanuit Groningen in Amsterdam”, benadrukt de woordvoerder. Toch zal Hertogh kunnen voortbouwen op die recente ervaring in een poging om de impasse te doorbreken.

De TU-Delft professor heeft zich al eerder verdiept in de Zuidasdok omdat hij twee jaar geleden de evaluatie van de aanbesteding uitvoerde. Dat geeft hem een voorsprong in de kennis om te weten wat er contractueel allemaal is vastgelegd.

Ook evaluatie aanbesteding

Hertogh concludeerde dat de tender ordentelijk was verlopen en grote inspanning had gevraagd van alle betrokken partijen: “Het aanbestedingsproces was strak georganiseerd en zorgvuldig voorbereid, met balans tussen de juridische aspecten en het proces. De drie moeders waren evenredig vertegenwoordigd en het tenderteam was goed voorbereid, onder andere door het volgen van een dialoogtraining. Zij hadden een open houding, hebben zich kwetsbaar kunnen opstellen, en zorgvuldig de vertrouwensrelatie opgebouwd door bijvoorbeeld alle overleggen waardevrij, zonder notulen, vast te leggen.”

Al nagedacht over ‘billijke’ risico’s

De hoogleraar gaat daarbij ook in op de risicoverdeling en wijst erop dat het uitgangspunt is om een “billijke risicoverdeling” te maken. Bij de Zuidasdok liggen niet te beheersen risico’s bij de opdrachtgever, liggen alleen risico’s bij de opdrachtnemer waarop de markt invloed heeft en is er een bonus gesteld op het beheersen van de risico’s, blijkt uit de evaluatie.

Tijdens de aanbesteding van de Zuidasdok werden vooral lessen getrokken uit het drama rond de A15 Maasvlakte/Vaanplein met de Botlekbrug. Om prijsduiken te voorkomen werd gewerkt met een bodemprijs van 960 miljoen euro en een plafondprijs van 1060 miljoen euro.

Alles 0f niets

Het winnende consortium Zuidplus schreef begin 2017 in voor 990 miljoen euro waarop het d&c-contract werd gegund. Echter de uitwerking van het ontwerp blijkt zwaar tegen te vallen en vorige zomer werd ‘herijking’ aangevraagd. Sindsdien is ook een commissie aan het werk om de opdracht waar kan te versoberen, zodat geld kan worden gespaard.

Minister Van Nieuwenhuizen noemde de situatie half mei al ‘zorgelijk’, maar niemand voorzag de stap van Zuidplus om het ontwerp volledig stil te leggen totdat er een besluit valt over de herijking. Een besluit dat het hele contract op scherp stelt en in een ‘alles-of-niets-situatie’ brengt. Aan Marcel Hertogh de schone taak om een beslissing te forceren zodat de status van het project nog voor de bouwvak duidelijk is: Barst de bom of is een reddingspoging a la Ring Groningen nog haalbaar?

Marcel Hertogh: nog voor de bouwvak valt een finale beslissing. Foto: Hollandse Hoogte/Olivier Middendorp

Reageer op dit artikel