nieuws

Urban Waterbuffer: actief grondwaterpeilbeheer met regenwater

infra 761

Urban Waterbuffer: actief grondwaterpeilbeheer met regenwater
Bluebloqs Biofilter bij het-Sparta Stadion Rotterdam. Beeld: Field Factors

Steden kampen steeds vaker met droogte, toch pompen ze bij hoosbuien regenwater zo snel mogelijk weg. Dat kan slimmer, vinden de ontwikkelaars van de Urban Waterbuffer. Dit compacte zuiverings- en opslagsysteem zuivert regenwater zodat je het later kunt gebruiken. Dat garandeert altijd genoeg water én vertraagt bodemdaling.

Naast het Sparta-stadion in Rotterdam-West ligt sinds vorig jaar een bak die is beplant met rietsoorten en carex (zegge). Op het eerste gezicht gewoon een uit de kluiten gewassen plantenbak, maar met minder bloeiende bloemen dan gebruikelijk.

In werkelijkheid is dit het meest zichtbare onderdeel van een slim wateropvangsysteem. De Urban Waterbuffer bestaat uit een ondergrondse waterberging, weggewerkt onder een sportveld, een waterzuivering en een waterput waarin gezuiverd regenwater op een diepte van 15 tot 30 meter voor langere tijd wordt opgeslagen. “De bak met zand en planten zorgt voor zuivering van het regenwater”, vertelt Wilrik Kok van Field Factors, de ontwikkelaar van dit zogenoemde Bluebloqs biofilter. “Dat is belangrijk, want doe je dat niet, dan mag je het water niet opslaan in diepere grondlagen en raakt de waterput snel verstopt.”

Verbetering van ruimtelijke kwaliteit

De Urban Waterbuffer in Spangen is er een in een reeks van proefprojecten. Eerder legden projectpartners KWR Water, Field Factors, Codema, Wareco, gemeentes Rotterdam en Den Haag, hoogheemraadschappen van Delfland en Schieland, Stowa en Rioned een systeem aan in Rheden. Een volgend project staat op de planning in Klapwijk in de gemeente Pijnacker-Nootdorp. Deze wijk uit de jaren tachtig heeft niet alleen te maken met droogte, maar kende sinds de aanleg ook plaatselijke bodemdaling van liefst 80 centimeter. Met de Urban Waterbuffer wil de gemeente meerdere vliegen in één klap slaan. Regenwateropslag in diepere grondlagen maakt voortdurende infiltratie in de ondiepe bodem mogelijk, de ruimtelijke kwaliteit van de wijk verbetert en het grondwaterpeil wordt stabieler. Dat voorkomt ook verdere verzakking van de straten en uitdroging van het veen waarop de wijk is gebouwd.

Te veel of te weinig regenwater door klimaatverandering

De waterbuffer bij Het Kasteel – het stadion van Sparta – is in de eerste plaats bedoeld voor beregening van het speelveld van de voetbalclub. Maar de achterliggende problematiek is hetzelfde als in Klapwijk: te veel of te weinig water als gevolg van klimaatverandering.

Urban Waterbuffel Klapwijk

Doorsnede van de Urban Waterbuffel voor de wijk Klapwijk in de gemeente Pijnacker-Nootdorp. Beeld: Field Factors

Het Spartaplein voor het stadion is vrijwel geheel betegeld en wordt omgeven door een dichtbebouwde wijk zonder veel oppervlaktewater. Als het regent, kan het water op het ongeveer vier hectare metende terrein daarom niet langzaam wegzakken in de bodem. Het komt via goten terecht in het riool. Alleen op die manier kan de gemeente er voor zorgen dat voetbalfans en buurtbewoners droge voeten houden. Consequentie van die aanpak is dat regenwater verdwijnt uit de wijk en dat de voetbalclub drinkwater moet gebruiken om zijn veld te besproeien.

Dat laatste is verleden tijd sinds de aanleg van de Urban Waterbuffer. Onder het Cruyff court is daarvoor een berging aangelegd voor 1400 kuub water – een half Olympisch zwembad – dat regenwater tijdelijk vasthoudt. Onder het speelveld is eerst een kuip gegraven, die met een folie is afgedicht. Daarna zijn er honderden kunststof kratten in geplaatst. De kratten houden het regenwater tijdelijk vast, vervolgens stroomt het water naar een put. Hier stuurt een pomp, die automatisch aanslaat als het waterniveau hoog genoeg is, het water naar een 9 x 10 meter groot biofilter. Onder de zitelementen rondom de filter bevindt zich een goot met gaatjes. Via deze goot wordt het vervuilde water langzaam en gelijkmatig verdeeld over het pakket van zand en planten. Hier wordt het water gezuiverd. In een etmaal kan er zo’n 750 kuub doorlopen.

Bijna de kwaliteit van drinkwater

Het gezuiverde water heeft geen drinkwaterkwaliteit, maar het scheelt niet veel. “We halen zwevende stoffen, ijzer en andere metaaldeeltjes eruit”, zegt Kok. “Die wil je niet in je eerste watervoerende pakket krijgen.” Het gezuiverde water gaat vervolgens geleidelijk naar een zandlaag op een diepte van zo’n 30 meter. Kok schat dat daarin jaarlijks zo’n 30.000 kuub zoetwater wordt opgeslagen dat wordt afgevoerd vanaf het verharde terrein rond het Sparta-stadion. “Maar in theorie is de opslagcapaciteit oneindig.” Dat komt goed uit, want inmiddels is al zo’n 5 hectare aangekoppeld op de Urban Waterbuffer in Rotterdam-West. Ook ijzerhoudend grondwater uit drains van een nabijgelegen park komt in het systeem terecht. De zuivering haalt de gestelde streefwaarden van het waterschap.

In Spangen wordt op een simpele manier voorkomen dat een groot percentage van het regenwater alsnog via het riool uit de wijk verdwijnt. In de hemelwaterafvoer is namelijk een kleine dam gezet. Alles wat daar niet overheen stroomt, gaat naar de Urban Waterbuffer. Kok: “Nederland is een riolenland en dat zorgt voor voortdurende afvoer van het grond- en regenwater. Dit systeem voorkomt dat en geeft het een nuttige bestemming.”

Oplossing voor aanhoudende droogte

Aanhoudende droogte

Aanhoudende droogte
Dat kan een uitkomst zijn voor veel Nederlandse steden die de afgelopen zomer hun groen moesten bewateren wegens aanhoudende droogte. Gemiddeld wordt zo’n 60 procent van al het regenwater in Nederland via het riool afgevoerd naar de rioolwaterzuivering. De compacte Urban Waterbuffer kan er in volgebouwde steden iets aan doen. Een zuivering van pakweg 100 vierkante meter en een berging van 400 vierkante meter kan al genoeg zijn voor een actief grondwaterpeilbeheer in een wijk van 10 hectare, rekent Kok voor. “Dat kost uiteraard wat, maar je bespaart ook veel. En je voegt en passant ruimtelijke kwaliteit toe: een waterzuivering met planten en een waterberging – die je ook kunt uitvoeren in de vorm van een vijver of regentuinen. Landschapsarchitecten kunnen zo een belangrijke rol vervullen om stedelijk gebied klimaatadaptief te maken.”

Reageer op dit artikel