nieuws

Minister wil dat Rijkswaterstaat ingrijpt op gww-markt: ‘Spanning tussen belangen’

infra 7288

Minister wil dat Rijkswaterstaat ingrijpt op gww-markt: ‘Spanning tussen belangen’
ROBIN UTRECHT

De kogel is door de kerk. Infra-minister Cora van Nieuwenhuizen wil dat Rijkswaterstaat ingrijpt op de gww-markt. De voorstellen uit het McKinsey-rapport, om de risico’s te verlagen en de marges te verhogen, gelden daarbij als leidend.

Van Nieuwenhuizen laat dat de Tweede Kamer weten in een brief over de uitdagingen in de gww-sector, zoals beschreven in het McKinsey-rapport. Voor projecten van Rijkswaterstaat in de tenderfase of in uitvoering komen de voorstellen te laat: “Vanzelfsprekend zullen de lopende contracten niet worden aangepast.” Toch ervaart zij een hoge mate van urgentie. “Een aantal projecten vraagt direct om een andere aanpak om herhaling van problemen te voorkomen.”

Marktdynamiek domineert

De minister noemt de ring Utrecht-Zuid als concreet project waar Rijkswaterstaat de risicoverdeling opnieuw onder de loep zal nemen voordat de opdracht wordt getenderd. Het contract voor het onderhoud van de snelwegen in Midden Nederland krijgt een langere looptijd.

De minister constateert dat samenwerken lastig blijkt en de marktdynamiek domineert: “met vechtcontracten in tijden van crisis en een terugtrekkende beweging in de aantrekkende markt.” Die laatste beweging is nu ingezet en zichtbaar bij de lopende tenders voor de ViA15 en BaHo SAA5 waar nog slechts twee partijen in de race zijn. Ook bij de Afsluitdijk, Zuidasdok en Blankenburgtunnel schreven slechts twee partijen in.

Meer probleemprojecten bij Rijkswaterstaat

Opvallend is dat de minister claimt dat zij Rijkswaterstaat – “ondersteund door McKinsey” – onderzoek heeft laten doen om de oorzaken van de stroeve verhoudingen boven water te krijgen: “De afgelopen periode heb ik u diverse keren moeten informeren over projecten die uitlopen in tijd en geld, juridische procedures en het ontbinden van contracten. Soms lijkt de spanning tussen de belangen van opdrachtgever en opdrachtnemer centraal te staan in plaats van het realiseren van een maatschappelijke opgave waartoe het werk dient.” Daarbij refereert zij – zonder de projecten te noemen – bijvoorbeeld  aan het opzeggen van het contract voor knooppunt Hoevelaken, de vertraging bij zeesluis IJmuiden, de moeizame onderhandelingen bij de Zuidasdok en het opnieuw aanbesteden van de Twentekanalen en de afbouw van het Julianakanaal. Stuk voor stuk projecten waar risico’s niet in balans zijn met de aanneemsom waardoor de verhoudingen op scherp zijn komen te staan.

Balans tussen efficiency en maatwerk

De minister wijst erop dat bouwers in toenemende mate zullen kiezen voor andere onderdelen van de bouw, waarbij de marktpartijen minder risico lopen. “De gww-sector kent een aantal factoren dat de marktdynamiek van binnenuit beïnvloedt; de grote afhankelijkheid van de grote bouwbedrijven voor de realisatie van de grote projecten, prijsconcurrentie, lagere marges in de gww-sector ten opzichte van de woningbouwsector, hoge faalkosten, beperkt leren en verbeteren over projecten heen en achterblijvende productiviteit en innovativiteit”, vat zij de problemen samen in de brief aan de Tweede Kamer.

Het idee is die ondermijnende factoren stuk voor stuk aan te pakken op zoek naar “een nieuwe balans tussen efficiency en maatwerk.” De voorstellen uit het McKinsey-rapport zijn leidend voor Rijkswaterstaat om een nieuwe koers te gaan varen. Het wordt wel een kwestie van een lange adem, want alleen bewezen ingrepen en maatregelen worden breder uitgerold. Bovendien moeten alle ingrepen passen binnen het bestaande budget en de bestaande capaciteit.

Lees hier het interview met directeur-Generaal Michèle Blom van Rijkswaterstaat en voorzitter Maxime Verhagen van Bouwend Nederland over de plannen.

Verbeterstrategie op basis van McKinsey:

  • Korte termijn acties zijn gericht op de beheersbaarheid van complexiteit, passende risicoverdeling en het vergroten van voorspelbaarheid.
  • Structurele maatregelen zijn gericht op het bereiken van een betere risico rendementverhouding in de gww-sector, het stimuleren van innovatie en vergroting van productiviteit.
  • Passend instrumentarium wordt ontwikkeld in lijn met de in het rapport gepresenteerde aanpak. Aan de hand van experimenten wordt bezien of het gewenste effect in de markt kan worden bereikt. Pas als de ingrepen succesvol zijn, zal worden besloten tot het aanpassen van het inkoop- en marktbeleid.
  • De verbeteringen moeten worden gerealiseerd binnen de bestaande budgettaire en capacitaire kaders.
  • De sector neemt zelf ook zijn verantwoordelijkheid en investeert in de eigen verbeteropgave.
Reageer op dit artikel