nieuws

Bouwers lopen weg bij Zuidasdok; wat nu? Vijf scenario’s

infra 8298

Bouwers lopen weg bij Zuidasdok; wat nu? Vijf scenario’s
Amsterdam

De bouwcombinatie ZuidPlus (Heijmans, Fluor en Hochtief) is weggelopen bij het project Zuidasdok nadat de opdrachtgever het voorgestelde ontwerp afkeurde. De minister schuift dinsdagmiddag aan bij het bestuurlijk overleg. Hoe nu verder? Kan dit hoofdpijndossier nog goed aflopen?

De ondertunneling van de A10 bij de Zuidasdok leek zo’n mooi mega-project. Welke bouwcombinatie wil geen prestigieus project van een ruim een miljard euro met vele jaren werk? Het was meet af aan een complex en ingewikkeld werk op een lastige locatie in Amsterdam.

Om de planning niet onder onnodige tijdsdruk te brengen koos Rijkswaterstaat  daarom al voor een d&c-contract met ruimte voor extra afspraken over de risico’s. Begin 2017 was het einde van de crisis in zicht, maar was nog niet duidelijk hoe snel de markt zou kantelen.

Herijking Zuidasdok = versoberen

De bouwprijzen stijgen pijlsnel en de discussie over risico’s wordt tot op het hoogste niveau gevoerd. Begin dit jaar was duidelijk dat de bouwers niet zomaar in een nieuw probleemproject zouden stappen en vroegen “herijking” aan. Zonder het vooruitzicht op een redelijk rendement zijn de bouwers niet van plan de uitvoering door te zetten.

Nu het ontwerp is afgekeurd, staat de ruzie op scherp en ligt er een brief van de opdrachtnemer op tafel dat alle voorbereidende werkzaamheden zijn gestaakt en gaat het merendeel van de medewerkers elders aan de slag.

Een hoofdpijndossier met meerdere hoofdstukken, waarvan de afloop nog helemaal niet duidelijk is. Er zijn grofweg 5 scenario’s mogelijk, waarbij minister Cora van Nieuwenhuizen een sleutel in handen heeft voor de uitkomst. In hoeverre houdt zij haar rug recht of is zij toch bereid de bouwers tegemoet te komen:

5 scenario’s voor de Zuidasdok

Het McKinsey-scenario: Rijkswaterstaat gooit het roer om en grijpt in op de gww-markt: de bouwers willen minder risico en hogere marges en laat een terugtrekkende beweging zien. Die beweging was ook bij de Zuidasdok al zichtbaar in de tenderfase, waar slechts twee combinaties inschreven. Probleem is dat de aanbevelingen van het rapport alleen gelden voor nieuwe projecten en dat alle projecten – dus ook de Zuidasdok – in uitvoering onder het bestaande regime worden voortgezet. Minister Van Nieuwenhuizen zou toch de hand over het hart kunnen strijken en het budget kunnen verhogen en een aantal risico’s kunnen terugnemen, al vooruitlopend op de nieuwe koers. Dan is het project gered en kunnen de bouwers het werk snel weer oppakken.

De wanprestatie: Als de opdrachtgever de rug recht houdt, dan wordt het contract ontbonden vanwege wanprestaties van de bouwers. Immers de bouwcombinatie weet geen deugdelijk ontwerp te maken binnen de afgesproken termijn. De opdrachtgever kan een fikse boete opleggen, maar staat wel met lege handen en zal opnieuw een aanbesteding moeten opzetten. Bij deze ramkoers is het zeker dat het project jaren vertraging oploopt en miljoenen extra gaat kosten.

Een alternatief is dat de opdrachtgever in kort geding vordert dat de overeenkomst wordt nagekomen, op straffe van een dwangsom. Als de combinatie dan gedwongen verder gaat, volgt wel vrijwel zeker een vechtcontract.

Het mediation-traject: Bij de Ring Groningen A7 keurde Rijkswaterstaat eveneens het voorlopig ontwerp af en lag het project bijna een jaar stil. Daar werd prof. Marcel Hertogh ingeschakeld om de patstelling te doorbreken en als mediator de partijen weer bij elkaar te brengen. Bij de Ring Groningen lijkt dat te lukken. Echter over de financiële afhandeling van de vertraging en de meerkosten zijn nog geen duidelijke afspraken gemaakt. Zo’n scenario zou bij de Zuidasdok mogelijk ook kunnen werken en het project weer kunnen vlottrekken. Wel een traject waarbij nog lang losse eindjes openblijven.

De Hoevelaken-variant: Bij knooppunt Hoevelaken is enkele maanden geleden in gezamenlijk overleg het contract teruggegeven en ontbonden. De bouwcombinatie heeft de planfase afgerond, maar gaat niet verder naar de uitvoeringsfase omdat geen overeenstemming werd bereikt over de risico’s. Rijkswaterstaat gaat het project opnieuw aanbesteden en zal met de nieuwe marktomstandigheden en de kieskeurige bouwers zeker een stuk duurder uit zijn.

Versoberen en weer terug naar de tekentafel: Het voorlopig ontwerp is afgekeurd. In principe moeten de bouwers dan net zo lang doorgaan totdat er wel een aanvaardbaar ontwerp ligt. Dat is immers tenslotte het idee achter elk design & construct-contract. Zodra het – al dan niet versoberde – ontwerp is goedgekeurd kan de uitvoering beginnen voor het afgesproken budget van 990 miljoen euro.

Over extra wensen en eisen van de opdrachtgever is geen discussie: die worden gezien als meerwerk en extra betaald. De bouwcombinatie zet in op herijken en ziet zo nog kansen om met een simpeler – en dus goedkoper – ontwerp het project alsnog uit te voeren. Daarvoor is het wachten op een herijkingsbesluit door de minister.

Reageer op dit artikel