nieuws

Ellende Zuidasdok staat niet op zich: infra-projecten weer vaker prooi van vertraging, 10 x op rij

infra 6311

Ellende Zuidasdok staat niet op zich: infra-projecten weer vaker prooi van vertraging, 10 x op rij

De problemen bij de herijking van de Zuidasdok staat niet op zich. Het aantal infra-projecten dat fors later wordt opgeleverd, stijgt snel. Dit keer zijn niet bezuinigingen, procedures of luchtkwaliteit de oorzaak van de vertraging, maar  risico’s, onderschatting en capaciteitsproblemen bij aannemers. Cobouw zette de kwakkelprojecten op een rij en EIB herkent de problematiek: “Eenvijfde loopt vertraging op tijdens de uitvoering.”

De  herijking van de Zuidasdok staat op losse schroeven en wordt veel later opgeleverd, de Ring A7 Groningen loopt drie jaar achter op planning en knooppunt Hoevelaken en de Twentekanalen moeten helemaal opnieuw worden aanbesteed. Het zijn vier majeure infraprojecten uit de lijst van tien kwakkelprojecten in de vertraging die Cobouw in kaart heeft gebracht.

Gebrek aan handjes

De grote vraag is, waar worden die vertragingen door veroorzaakt. Prof.dr. Bert van Wee van de TU Delft kent geen resultaten van onderzoek naar dit verschijnsel, maar het zou hem niet verbazen als capaciteitsproblemen bij aannemers, wat betreft uitvoerend personeel – ‘de bouwvakkers’ – een probleem zijn.

“Want dat probleem speelt ook bij de bouw van woningen en andere gebouwen. Tijdens de crisis hebben veel bouwvakkers hun baan verloren en zijn ze wat anders gaan doen. Nu is er een tekort.”

Minder nieuwe trajecten

De hoogleraar transport wijst erop dat in de afgelopen jaren het accent geleidelijk is verschoven van nieuwe infrastructuur naar vergroting van de capaciteit van bestaande snelwegen.

“Een belangrijk voorbeeld daarvan is knooppunt Hoevelaken. Deze categorie projecten is in het algemeen complexer, en daardoor is de kans op vertragingen en tegenvallers ook groter. Het is speculatief, maar mogelijk speelt dit ook een rol.”

Van Wee noemt de Noord-Zuidlijn in Amsterdam als voorbeeld dat ook nieuwe projecten buitengewoon complex kunnen zijn en vertraging kunnen oplopen. “Natuurlijk spelen ook andere factoren een rol bij de vertraging, zoals inschatting van risico’s en te optimistische schattingen over het bouwproces, maar die speelden jaren geleden ook al. Ik zou niet weten waarom die belangrijker zijn geworden.”

Opvallend vaker vertraging

Ook Paul Groot van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) wijst erop dat het verschijnsel van vertraagde bouwprojecten allesbehalve nieuw is, maar de stijging die waarneembaar is, is volgens hem wel opvallend. “In de begrotingen van het Infrafonds en het Deltafonds – goed voor een omzet van 42 miljard euro – is inderdaad zichtbaar dat het aandeel vertraagde projecten in de realisatiefase in 2019 hoger ligt dan in de drie jaar daarvoor”, bevestigt de onderzoeker.

Uit de meest recente Infrastructuurmonitor blijkt dat ruim 20 procent van alle lopende infraprojecten kampt met vertraging tijdens de uitvoering. Bij de waterprojecten en vaarwegen klimt dat percentage zelfs tot boven de 30 procent.

Uitzoeken waard, met oog op de toekomst

Groot licht de cijfers toe: “Het verloop bij de verschillende typen infrastructuur is echter nogal fluctuerend. Opvallend is dat bij de hoofdwegen in de realisatiefase nog maar weinig projecten vertraagd raken – in 2015 was dit nog een derde- , ondanks eventuele capaciteitsproblemen of risico’s. Wel is opvallend dat bij zowel hoofdwegen als spoorwegen en hoofdvaarwegen het aandeel vertraagde projecten in 2019 hoger ligt dan in 2018. We hebben de oorzaken van de vertraging niet per project in beeld gebracht, maar nadere analyse hiervan zou zeker interessant zijn, ook met het oog op de toekomstige gww-markt.”

Strakkere procedures

Transport- en Logistiek Nederland maakt zich al jaren druk over de vertragingen. Afgelopen jaar zorgde de files voor 1,3 miljard euro aan schade voor het vrachtverkeer.  “En we zien die kosten elk jaar oplopen”, benadrukt Quinten Snijders van de belangenorganisatie.

Volgens Snijders heeft de commissie Elverding wel degelijk gezorgd voor strakkere en heldere procedures zodat de voorfase van projecten minder in de vertraging schieten. “Maar we zien toch ook nog dat luchtkwaliteit, beschermde dieren en locaties in de buurt van Natura2000-gebieden ingewikkeld zijn en relatief veel voorbereiding kosten.”

Bouwers zijn kritischer

Snijders herkent het beeld dat veel wegenbouwprojecten stagneren: “We zien inderdaad vertragingen bij wegenbouw. Er lijkt sprake van diverse oorzaken, waardoor een grote trend moeilijk is te ontwaren. In het geval van Knooppunt Hoevelaken liep het stuk vanwege de financiële risico’s. Wij horen om ons heen dat bouwers in de huidige markt kritischer zijn bij het inschrijven op risicovolle projecten. Dat kan nu natuurlijk, omdat er toch genoeg opdrachten zijn. Bij de Waalbrug, maar ook bij de Van Brienenoordbrug, is chroom-6 geconstateerd en dat zorgt voor vertraging.

Chroom-6 lijkt een nieuwe risicofactor te zijn, waar aanbestedende partijen en aannemers rekening mee moeten houden bij aanbestedingen. Bij de ring Groningen schijnt 36 maanden vertraging te zijn. Niet alleen door onenigheid, maar ook door krapte op de arbeidsmarkt en grote tegenslagen aan het begin van het project. Bij de ring Utrecht verwachten wij geen extra vertraging.”

TLN zit niet te wachten op vertragingen en pleit juist voor versnelde uitvoering van verschillende wegtrajecten, zoals knooppunt Hoevelaken, de A2 Den Bosch, A4 Burgerveen en de A20.

Tien vertraagde infraprojecten

Zuidasdok

  • Wie:  Heijmans, Fluor en Hochtief
  • Vertraging: minimaal 2 jaar
  • Contract: d&c
  • Wat is het probleem: Herijking staat op losse schroeven. Uitvoering nog altijd niet van start, project blijkt complexer dan gedacht. Vooral de last-minute aanpassingen van het ontwerp voor het station blijken grote gevolgen te hebben.
  • Schade: meerkosten onbekend

Ring Groningen

  • Wie: Combinatie Herepoort (Max Bögl, Züblin, Oosterhof Holman Infra, Koninklijke Sjouke Dijkstra, Roelofs Wegenbouw en Jansma Drachten) in opdracht van Rijkswaterstaat en provincie Groningen
  • Vertraging: 36 maanden, mogelijk wordt dat ingelopen
  • Contract: d&c
  • Wat is het probleem: Afgekeurd ontwerp en grote ruzie. Na mediation van prof Hertogh is de uitvoering afgelopen voorjaar alsnog hervat.
  • Schade: Miljoenen euro’s, waarvan de afrekening nog is uitgesteld

Twentekanalen

Voor het verruimen van de Twentekanalen is een tekort ontstaan van 50 miljoen euro.

  • Wie: onbekend, Boskalis en Van de Herik hebben de gegunde opdracht teruggegeven in 2018 aan Rijkswaterstaat
  • Vertraging: minimaal 3 jaar, oplevering nu eind 2022 gepland
  • Contract: d&c
  • Wat is het probleem: De ondergrond en staat van de damwanden zijn zwaar onderschat waardoor de uitwerking van de opgeknipte BVP-opdracht onuitvoerbaar bleek. De opdracht is ingetrokken en komende zomer volgt een nieuwe tender voor een aangepaste opdracht. De minister heeft 72 miljoen euro extra op tafel gelegd.
  • Schade: De bouwers lijden enkele miljoenen euro’s schade aan uitwerkingskosten, maar het Rijk is minimaal 72 miljoen euro extra kwijt voor de verbreding van de Twentekanalen.

Zeesluis IJmuiden

  • Wie: VolkerWessels en BAM in opdracht van Rijkswaterstaat
  • Vertraging: 27 maanden
  • Contract: dbfm
  • Wat is het probleem: ontwerp bleek tijdens uitvoering onuitvoerbaar
  • Schade: Vooralsnog 220 miljoen euro voor de bouwers en 67 miljoen euro voor het Rijk

Julianakanaal

  • Wie: De Vries & van de Wiel in opdracht van Rijkswaterstaat
  • Vertraging: had december 2018 klaar moeten zijn
  • Contract: d&c
  • Wat is het probleem:  De bouwer kampt met grote bodemproblemen bij de verruiming van het Julianakanaal. Een nieuwe tender voor de afbouw moet nog volgen.
  • Schade: Rijkswaterstaat beschuldigt de bouwer van wanprestatie beschuldigd en legt claim neer voor afbouwkosten. Hoeveel miljoen is onbekend.

Waalbrug

  • Wie: KWS
  • Vertraging: Minimaal een jaar
  • Contract: d&c
  • Wat is het probleem: Door de vondst van chroom-6 moest de aannemer 140 werkplannen omgooien en begon de uitvoering afgelopen voorjaar in plaats van zomer 2018. Ook de uitvoering gaat extra tijd kosten.
  • Schade: De aanpassing van de planning en extra veiligheidsmaatregelen kost miljoenen extra.

Knooppunt HoevelakenBAM en Van Oord verbeteren voor ruim 410 miljoen euro verkeersknooppunt Hoevelaken.

 

  • Wie: Onbekend, project in 2020 opnieuw aanbesteed in opdracht van Rijkswaterstaat
  • Vertraging: minimaal 2 jaar
  • Contract: d&c
  • Wat is het probleem: BAM en Van Oord hebben het contract met een waarde van 410 miljoen euro  in 2015 gewonnen. Het contract is in april 2019 “in overleg” ontbonden omdat de partijen het niet eens konden worden over de financiële risico’s.
  • Schade: Meerdere miljoenen euro’s. Een nieuwe tender volgt volgend jaar

Spoor Botlekbrug

  • Wie: Strukton en Ballast Nedam in opdracht van Rijkswaterstaat en ProRail
  • Vertraging: nog onbekend, had al klaar moeten zijn
  • Contract: dbfm
  • Wat is het probleem: Het constructie van de brug moet worden aangepast voor het spoor. Ook de helling voor de opgang blijkt erg stijl. De brug kampte eerder met storingen en werd bij de bouw al veel later opgeleverd. Die meerkosten kwamen vooral voor rekening van het bouwconsortium.
  • Schade: Miljoenen extra die worden verhaald op ProRail of Rijkswaterstaat

Grensmaas

  • Wie:  Consortium Grensmaas (Van den Biggelaar, Van Oord en Boskalis, Natuurmonumenten en 7 grindproducenten in opdracht van het Rijk
  • Vertraging: 3 jaar
  • Contract: zelfrealisatie
  • Wat is het probleem:  Door de bouwcrisis verliep de afzet van 54 miljoen ton grind veel trager dan gepland. Het bouwconsortium dreigde miljoenen verloes te lijden door het verlopen van de winningsconsessie. De vergunningen zijn met drie jaar verlengd tot eind 2027.
  • Schade: enkele miljoenen euro door langere doorlooptijd, te dragen door het consortium

Ring UtrechtDe ring Utrecht tussen Lunetten en Rijnsweerd moet uitgebreid worden tot 2x7 rijstroken. Dat heeft minister Schultz (infrastructuur) afgelopen week besloten.

  • Wie: nog onbekend in opdracht van Rijkswaterstaat
  • Vertraging: minimaal een jaar
  • Contract: d&c
  • Wat is het probleem: De voorbereiding van de Ring Utrecht loopt minimaal een jaar vertraging op. Grondwaterproblematiek en procedures slokken extra tijd op.
  • Schade: beperkt en op kosten van het Rijk
Reageer op dit artikel