nieuws

Droomcontract Stadsdijken Zwolle: ‘Griezelig transparant’

infra Premium 5176

Droomcontract Stadsdijken Zwolle: ‘Griezelig transparant’

Rijkswaterstaat is door McKinsey geadviseerd risico’s te beperken en twee fasen-contracten te introduceren. In Zwolle gebeurt dat al. Zelf bedacht. Dura Vermeer en Ploegam zetten afgelopen week hun handtekening onder ‘het droomcontract’ voor de Stadsdijken. “Dat kan ook een nachtmerrie worden.”

Gijs Ploegmakers, directeur van Ploegam wist het meteen: Project Stadsdijken Zwolle van waterschap Drents Overijsselse Delta komt bovenaan ons verlanglijstje. Samen met Dura Vermeer, – “daar werken we al 25 jaar mee samen” –, werd ingeschreven op de tender. Met succes. Het contract is getekend.

Durven blootgeven

“Je moet je wel durven blootgeven, alle kaarten liggen op tafel. Dat zijn we in deze sector niet gewend, maar wij willen graag mee in deze nieuwe koers. Op deze manier kunnen bouwers echt ervaring en expertise inbrengen van andere projecten. Daarna moet je het ook zelf waarmaken. Inderdaad een droomcontract, maar ook dat is een risico. We kunnen echt niet achteroverleunen nu de handtekeningen zijn gezet.” Ploegam is beter in “grond en uitvoeren” en Dura Vermeer is beter in “asfalt en het proces”. “Na zoveel tijd hoef je dat elkaar niet meer uit te leggen. Dat werkt goed.”

Project Stadsdijken

  • Opdrachtgever: Waterschap Drents Overijsselse Delta
  • Opdrachtnemer: Dijkzone Alliantie Zwolle (Dura Vermeer en Ploegam)
  • Contractvorm: Hybride, fase 2 UAV-gc
  • Projectsom: 75 miljoen euro
  • Start aanbesteding: april 2018
  • Contract getekend: februari 2019
  • Start uitvoering: eind 2020
  • Oplevering: 2024

Opdrachtgever en opdrachtnemer zitten direct na tekenen aan tafel bij het waterschap om de mijlpaal te vieren en uit te leggen dat bouwen ook echt leuk kan zijn. Meer dan 100 mensen waren in totaal betrokken bij de intensieve voorfase van de tender.

Het is een bijzonder contract voor lastige en risicovolle opdracht. De 7,5 kilometer lange dijken langs de IJssel in Zwolle moeten een meter hoger om de stad te beschermen tegen overstromingen. Het HWBP-project is technisch niet heel ingewikkeld, maar geen 100 meter dijk is hetzelfde en dat maakt de omgeving wel complex.

Vaste opslag van 14%

Daarom is dit project opgeknipt. Een soort twee-traps-raket met een mix van Best Value Procurement, alliantie en bouwteam, maar wel uitgevoerd volgens de spelregels van de UAV-gc. Eerst wordt samen met de markt het ontwerp uitgewerkt en alle risico’s afgewogen, daarna volgt fase 2 met de uitvoering. Bijzonder is dat alle boeken open op tafel liggen en transparant werken een voorwaarde is.

Geen 100 meter is hetzelfde langs de Stadsdijken Zwolle

De bouwcombinatie kan rekenen op een vaste opslag van 14 procent voor winst, risico en algemene kosten. Na de ontwerpfase neemt het waterschap iets meer afstand en gaat de bouwcombinatie zelf aan de slag volgens de spelregels van voor geïntegreerde contracten (UAV-gc). De bouwers worden niet in het diep gegooid en het waterschap blijft ook tijdens de uitvoering beschikbaar voor overleg.

Achterop de fiets

“Dan zitten we meer achterop de fiets. En dat was in de voorfase andersom”, vergelijkt directeur David van Raalten van het waterschap. Hij is niet van meet af aan betrokken bij het project, maar staat voor 100 procent achter de keus om bij ingewikkelde klussen meteen de expertise van de markt te benutten. Om kennis te maken met het project, stapte hij echt op de fiets en probeerde langs het traject te rijden.

Gunningscriteria

  • Plan aanpak (risicogestuurd) 46%
  • Financieel plan (transparantie) 19%
  • Teamcompetenties, interview sleutelfiguren 35%
  • Totaal 100%

“Dan is meteen duidelijk hoe ingewikkeld dit dijk tracé is.  Geen 100 meter is hetzelfde: Eerst een stukje groen, dan weer de fabriek van Scania, afgewisseld met een woonwijk om vervolgens een enorme benzineopslag te passeren.” Meteen was hij overtuigd van de risico’s: “We hebben deze bijzondere contractvorm niet voor niets gekozen.” Het waterschap stelde zelf het voorkeursalternatief vast om in de tenderfase wel duidelijkheid te kunnen geven over de opdracht. De contour lag vast, maar de daarbinnen is juist ruimte voor de markt.

Doorgezaagd op ‘softe skills’

Van Raalten gelooft niet in de meerwaarde van keiharde concurrentie. “Met optimale marktwerking in de bouw krijg je zeker niet de beste kwaliteit. Samen een project maken is beter voor het project, maar ook plezieriger voor alle partijen. Daarom lag in de eerste fase de nadruk op kwaliteit. Geen 100 procent, want we hebben wel meteen een financiële onderbouwing gevraagd.”

Bij het wegen van de ‘softe skills’ werd gelet op een eerlijke vergelijking. De drie partijen moesten twee plannen van aanpak schrijven, maar zijn ook doorgelicht op teamcompetenties. Aan de hand van concrete cases zijn de teams een dag lang doorgezaagd op flexibel gedrag, probleemoplossend vermogen en samenwerking. Een onafhankelijke advocaat zag toe op het proces.

Uiteindelijk goedkoper

Dat betekent niet dat de prijs geen belangrijke rol speelt, maar die wordt komende tijd in overleg vastgesteld en ook nog onafhankelijk getoetst. “Nee, de contractwaarde is nu nog niet duidelijk.” Uiteindelijk denkt het waterschap uiteindelijk goedkoper uit te zijn, simpelweg omdat de voorfase goed is uitgewerkt en minder onzekerheid overblijft. En de ervaring leert dat bouwers aan risico’s een prijskaartje hangen.

Het directielid ziet als grootste valkuil dat de samenwerking alsnog onder druk komt te staan als partijen toch in de oude patronen vallen tijdens de uitvoering. “Een nieuwe koers volhouden is lastig. Nieuwe wegen verkennen is spannend, maar dan lonkt ook de oude vertrouwde weg.”

Een droomcontract kan ook een nachtmerrie worden.

Directeur Age Vermeer van Dura Vermeer herkent meteen het beeld dat het waterschap schetst. “Boeken op tafel en volledig transparant zijn: Daar moet je echt het team op uitkiezen. Dat doen we dus ook. Ja, we hebben ook steeds RAW-mensen rondlopen. Ze bestaan nog. Helemaal opgevoed in de claimcultuur met meerwerk. Dat zou funest zijn voor dit project. Ook een potentieel droomcontract kan ontaarden in een nachtmerrie als je het niet goed aanpakt.”

Een mooi verhaal is niet meteen een mooi project

De bouwer is vast van plan alle beloftes waar te maken en verantwoordelijkheid te nemen. “Want je kan vooraf nog zo’n mooi verhaal beloven. Het komt natuurlijk aan op de uitvoering van het werk.” Niemand weet nog zeker of deze twee-fase-raket ook echt gaat werken. De eindafrekening is pas in 2024 te maken.

Maar de voortekenen zijn goed en de evaluatie van de tenderfase is zo goed als afgerond. Die is op rolletjes verlopen, blikt realisatiemanager Peter Staats van het waterschap terug.

Niet iedereen was overigens meteen even gecharmeerd van de open boekhouding. Het waterschap heeft aan het begin van de tender meerdere vragen gekregen van twee gerenommeerde waterbouwers die de contractvorm wel erg open vonden en niet gewend waren alles zo te delen. “Ongemakkelijk, griezelig transparant kregen we terug, maar ze hebben uiteindelijk wel meegedaan aan de tender.”

Kopgroep Tour de France

Naast het winnende consortium hebben ook Boskalis/KWS en GMB/Heijmans/de Vries & van de Wiel de hele tender doorlopen. “Het was eigenlijk de kopgroep van de Tour de France. Het verschil zat in de laatste meters. Feitelijk hadden we drie uitstekende plannen van aanpak. De markt heeft echt bewezen dat ze willen meedenken en openstaan voor samenwerking.”

Met de afvallers is meteen uitgebreid besproken waar de sterke en minder sterke punten lagen. Het waterschap heeft haar eigen bestuursvergadering omgegooid om de uitslag al vroeg in de middag bekend te maken, zodat de tenderteams niet de hele dag in spanning op de uitslag hoefden te wachten. Aanvankelijk zouden de partijen pas om 17.30 uur worden gebeld, in plaats van 13.30 uur. Het zijn kleine details om elkaar tegemoet te komen en met elkaar mee te denken.

Reageer op dit artikel