nieuws

Reportage | Mona Keijzer duikt in frustratie van mkb: ‘Clusteren is slecht idee’

infra Premium 1562

Reportage | Mona Keijzer duikt in frustratie van mkb: ‘Clusteren is slecht idee’

Alle 23 actiepunten van Beter Aanbesteden zijn nog dit voorjaar afgevinkt, belooft staatssecretaris Mona Keijzer bij het werkbezoek aan groenbedrijf AH Vrij in Wateringen. Echt waar? “Ja, echt waar. Dat betekent niet dat alle frustratie is opgelost, het draait om de praktijk.”

Op het klassiek breed opgezette bedrijventerrein in Wateringen huist AH Vrij. Groot geworden met groenwerk, maar nu ook steeds vaker aan de slag op en rond trams en metro: de focus ligt op groen, grond en infra, vooral in de Randstad. Het echte familiebedrijf is uitgegroeid tot bijna 100 werknemers.

“Kaderpersoneel niet te krijgen”

Directeur Jan Vrij leidt staatssecretaris Mona Keijzer deze maandagmiddag met gepaste trots rond in zijn bedrijf. Zijn frustraties rond het aanbesteden staan centraal, maar zijn zorgen over personeelstekort steekt hij ook niet onder stoelen of banken.  De onderneming kampt vooral met een schreeuwend tekort aan kaderpersoneel – “Denk aan uitvoerders of calculatoren. Niet te krijgen.”

In deze loods ligt 1050 stuks aan materiaal, wijst directeur  Jan Vrij.

Over de aanloop van lager personeel heeft hij relatief weinig te klagen, terwijl minimaal permanent 5 monteurs rondlopen en het onderhoud aan tramrails voor veel nachtwerk zorgen. “Toch melden zich minimaal 1 of 2 nieuwe mensen per week. Vaak kennen ze ons door een stage of viavia. Jonge gasten vinden het ook niet gauw een probleem om buiten de ‘normale’ tijden te werken. Als je dat maar laat weten en dat waardeert. Dat betekent dat ik op zaterdag en in de late uurtjes zelf mijn neus laat zien en zorg voor wat lekkers bij de koffie.”

Eigen betoncentrale

Zijn echte ‘briljantjes’ zijn blijven hangen bij een stage van het VMBO en groeien in de praktijk door. “Die vergroeien helemaal met ons bedrijf.” De betrokkenheid bij de MKB-ondernemer is hoog en het ziekteverzuim laag. “Dat is eens een ander geluid”, reageert de staatssecretaris verrast, die veel verhalen aanhoort over een tekort aan handjes.

We lopen eerst langs de grondbank waar tonnen grond metershoog liggen opgeslagen, wachtend op een nieuwe bestemming. Achter het bedrijfspand ligt een grote betonnen vloer, waar alle grond en materieel is gestald. Die betonnen vloer heeft Vrij zelf gestort, vertelt hij glunderend.

Alle 23 actiepunten van Beter Aanbesteden zijn nog dit voorjaar afgevinkt, belooft de staatssecretaris.

“Eerst had ik offertes opgevraagd, maar zo’n vloer bleek zo schreeuwend duur dat ik zelf een centrale heb gekocht om de vloer te storten. Zo hebben we hier in totaal 15 miljoen euro geïnvesteerd.” Die installatie doet nog altijd dienst en levert nu beton voor stratenmakers als versteviging. “Voor constructiebeton is de kwaliteit eigenlijk niet goed genoeg en hebben we niet alle keurmerken in huis. Dit werkt prima.”

Onderaanneming, liever niet

Shovels en keepers rijden en af en aan. AH Vrij heeft 1050 bouwmachines in allerlei formaten en voor allerlei klussen. Die opdrachten doet het bedrijf vaak voor gemeentes en soms in onderaanneming voor de grote gww-aannemers. Veel liever tendert Jan Vrij zelf mee. “In onderaanneming krijg je zelden de kans om je te onderscheiden. Dan tellen we vooral mee om genoeg productie te draaien. Dat zijn meestal niet de leukste projecten.”

Drie offertes voor klus van 4000 euro

Jaarlijks schrijft zijn bedrijf in bij 50 tenders. Ongeveer de helft daarvan wordt gegund op laagste prijs, de andere helft via emvi-criteria. Vooral kleinere gemeentes maken nog basale fouten of zijn soms extreem voorzichtig met de regels, is Vrij opgevallen. “Tot 50.000 euro mag een opdrachtgever 1 op 1 gunnen. De gemeente Den Haag doet dat ook gewoon, maar die hebben dan ook niet voor niets pas de prijs gewonnen als meest MKB-vriendelijke opdrachtgever. Laatst werden bij een andere gemeente nog drie offertes opgevraagd voor een klus van 4000 euro. ‘Gewoon, om te kunnen vergelijken.’ Nee, ik noem geen namen, maar dat stemt niet vrolijk”, schudt Vrij het ene voorbeeld na het andere uit zijn mouw. Een criterium zoals de planning of de omgevingsaanpak werkt in zijn ogen het beste. “Bij meerdere criteria middelen de cijfers veel te snel uit en scoort nog iedereen een 7. Dan schiet emvi zijn doel voorbij.

Bedrijf is al ‘van gas af’

Circulariteit en duurzaamheid zullen steeds belangrijker worden, voorspelt de directeur. Het groenbedrijf speelt zelf al in op die trend en streeft ernaar volledig zelfvoorzienend te worden. Het complex aan de Stoelmatter 41 is al helemaal ‘van het gas af’. De vloerverwarming werkt op houtsnippers die in de efficiënte houtoven worden gestookt. “Van gerooide bomen. Een deel van ons werk.”

Even in de houtoven kijken.

We turen met z’n allen even in de vlammenzee achter het deurtje in de oven en kijken ook in de asemmer waar nauwelijks restanten zijn te vinden. De 600 zonnepanelen op de loods zorgen al voor de helft van de elektriciteitsbehoefte, maar Jan Vrij wil meer en legt de lat voor zijn eigen bedrijf steeds een stukje hoger. Het vervangen van de grote gaslampen in de loods staan nu bovenaan zijn verlanglijstje. Ze branden bijna altijd, omdat vaak ook in de nacht wordt doorgewerkt. “Led is een goed alternatief. We gaan stap voor stap vooruit.”

Lijst afvinken

Dat is eveneens de gedachte om de frustraties rond het aanbesteden aan te pakken: Stap voor stap. Alweer een jaar geleden werden de 23 actiepunten van Beter Aanbesteden gepresenteerd. Het was een van de eerste wapenfeiten van staatssecretaris Mona Keijzer die zich persoonlijk inzet om het MKB een handje te helpen.

“Voor de zomer moeten alle 23 punten zijn afgevinkt. En dat gaan we halen”, belooft ze alle aanwezigen Meest recent heeft de staatssecretaris een voorstel naar de Tweede Kamer gestuurd om de tendervergoeding een boost te geven. Bouwers draaien nu bijna altijd op voor de offertekosten en zelfs voor 100 procent bij mislukte aanbestedingen. Dat kan Jan Vrij uit eigen ervaring beamen. Nog nooit heeft zijn bedrijf een cent gekregen als tegemoetkoming in de tenderkosten. Als daar verandering in kan komen? Graag.

Clusteren grote ergernis

Keijzer beseft dat haar missie deze zomer nog niet ten einde is. Wat echt helpt is om  houding en gedrag in de praktijk aan te passen. “Vinkjes zetten achter een actielijst om handreikingen te maken en lijsten op te stellen is een belangrijke tussenstap. Voor de echte veranderingen bij inkopers zijn we ook afhankelijk van gemeentes en VNO-NCW. We krijgen bijvoorbeeld nog veel klachten over clusteren van opdrachten. Daar kan ik opdrachtgevers niet in dwingen, maar ik kan ze wel met zachte hand corrigeren en wijzen op de negatieve effecten voor het MKB. Gemeentes profiteren zelf nog het meest als de aanbestedingswet goed werkt.”

Zie hier video:

Reageer op dit artikel