nieuws

Waarom heeft nooit eerder iemand gedacht aan een grofzandbarriere?

infra Premium 1280

Waarom heeft nooit eerder iemand gedacht aan een grofzandbarriere?

Een drempel van grofzand onderin kan voorkomen dat fijn zand uitspoelt waardoor een dijk bezwijkt aan piping. Ook bij zwaardere tests blijkt deze experimentele grofzandbarriere goed te presteren.

Over de grofzandbarriere verwondert de waterbouwwereld zich al een tijdje. Ze vragen zich af waarom ze er niet eerder aan hebben gedacht. Het is namelijk een veel simpeler oplossing dan het aanbrengen van een verticaal geotextiel bij de binnenteen van een dijk om piping te voorkomen. En daarmee zijn een paar jaar terug al grootschalige praktijkproeven uitgevoerd in het rivierengebied.

Zover is de grofzandbarriere nog niet. De werking ervan is vorig jaar voor het eerst in kleinere laboratoriumproeven aangetoond. Daar bleek dat een sleuf van grof zand kan voorkomen dat de fijnere zandlagen onderin dijken uitspoelen waardoor kanaaltjes of pijpjes ontstaan. Afgelopen maanden is de grofzandbarriere ook beproefd in de Deltagoot: de grootste testfaciliteit van Deltares.

Water tot ver boven de kruin opgevoerd tijdens een van de proeven

Daar bleek de barriere ook te doen wat er van hem werd verwacht. Bij een van de proeven werd de dijk zelfs kunstmatig verhoogd met een damwandscherm, zodat het waterniveau tot royaal boven de kruin kon worden opgevoerd. Hij bezweek pas in laat stadium, toen het bijna de top van het damwandscherm had bereikt. In de praktijk lijkt dat niet zo relevant, de dijk heeft dan al gefaald door het mechanisme overloop, maar het stelt de onderzoekers wel gerust dat zo’n grofzandbarriere echt flinke waterdrukken kan weerstaan.

Traditioneel wordt piping bestreden door dijken aan de binnenkant te versterken met een extra kleiberm. Dat is een dure maatregel die bovendien veel ruimte vraagt. Die ruimte is er niet altijd. Stalen damwanden aanbrengen kan ook soelaas bieden maar is nog altijd duurder dan een grofzandbarriere. Ondanks nieuwe ontwikkelingen en inzichten die begin dit jaar zijn verkregen bij een bezwijkproef bij Eemdijk. Nadeel van damwanden is bovendien dat ze de natuurlijke waterhuishouding onder de dijk, verstoren. Ook in drogere tijden.

Dijken gevoelig voor piping zijn vooral te vinden in het oostelijke deel van Nederland, zoals in het rivierengebied tussen Zaltbommel, Culemborg en Zwolle, en de Duitse grens. Daar liggen zandlagen relatief dicht aan de oppervlakte.

Waterschap Rivierenland  heeft haar oog op de techniek laten vallen bij de dijkversterking rondom Gameren

De metingen van de Deltagoot moeten nog nader geanalyseerd worden, maar alle betrokkenen zijn dermate enthousiast de verwachting is dat er vanaf 2020 de eerste grofzandbarriere in de praktijk wordt toegepast. Waterschap Rivierenland  heeft haar oog op de techniek laten vallen bij de dijkversterking rondom Gameren. Daar zijn enkele dijkvakken afgekeurd op piping. Binnen het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) worden komende jaren in Nederland ruim 1.100 km aan dijken versterkt.

Reageer op dit artikel