nieuws

“Bewaak de veerkracht van kust- en waterbouwwerken”

infra Premium 896

“Bewaak de veerkracht van kust- en waterbouwwerken”

Uitbreidingen en versterkingen van de kust moeten zo adaptief mogelijk zijn, volgens kersvers hoogleraar Peter Herman. Want de geschiedenis leert maar al te goed dat waterbouwkundige werken vaak kort na oplevering achterhaald zijn.

Ecoloog Herman houdt vandaag zijn entreerede als hoogleraar Ecological Hydraulic Engineering aan de TU Delft. ‘Als je terugkijkt naar grote waterbouwkundige projecten in de Nederlandse geschiedenis, dan is de oorspronkelijke hoofdreden voor de aanleg, vaak al snel achterhaald’, stelt hij onomwonden. ‘Kijk bijvoorbeeld naar de Afsluitdijk (1932) en de Zuiderzeewerken. Het hoofddoel van de Zuiderzeewerken was landaanwinning voor de landbouw. Maar die noodzaak verviel al snel door hele andere ontwikkelingen uit die periode, met name het succes van kunstmest, waardoor  de landbouwopbrengsten omhoog schoten. Toen de Afsluitdijk er eenmaal lag, bleek hij niet meer nodig, althans niet om de oorspronkelijke redenen’.

Benut het vermogen tot zelforganisatie van de kust

Maatschappelijke prioriteiten en omstandigheden veranderen nu eenmaal altijd, constateert Herman. Zijn advies luidt daarom:  kies voor een zo adaptief mogelijk systeem, waarbij je zo veel mogelijk gebruik maakt van de natuurlijke veerkracht en het vermogen tot zelforganisatie van de kust.  ‘Hoe ‘harder’ je de kustverdediging maakt, hoe meer mogelijkheden je verliest. Een ‘muur’ bouwen in zee, bijvoorbeeld in de vorm van kunstmatige eilanden of vliegvelden in zee, lijkt mij dus niet goed.”  De titel van zijn rede luidt: Waar een wil is, gaat iets weg…’’

Herman vindt de klassieke aanpak van zandsuppletie aan de Nederlandse kust, zo slecht nog niet. “Daarmee hou je flexibiliteit en garandeer je toch veiligheid omdat je de duinengordel in stand houdt.” Voor slibbige kusten, zoals de Waddenzeekust, ziet hij ook mogelijkheden voor flexibeler kustbeheer. Wereldwijd valt er nog veel te leren over hoe we ecosystemen  als oesterriffen en mangroves kunnen inzetten om slib in te vangen en daarmee de kust te versterken. Een brede kijk is daarbij nodig. Zowel mondiale trends in zeespiegelstijging als rivierbeheer of bodemdaling van het land, spelen een rol bij het bepalen van de mogelijkheden.’

Westerschelde wordt kapotgebaggerd

‘Het is belangrijk goed te analyseren waar de wortels van een probleem liggen. Vaak ligt de oplossing ergens anders dan in de waterbouw zelf. Kijk bijvoorbeeld naar de Westerschelde, een gebied waar ik als Vlaming, nauw bij betrokken ben geweest. De Westerschelde is een van de talloze voorbeelden van riviermondingsgebieden die op dit moment kapot gebaggerd worden. En dat uitbaggeren is nodig omdat de containerschepen steeds groter worden. Dat levert een marginale verbetering op voor de vervoerders, vooral omdat de milieukosten niet worden verrekend. Door dit wel te doen zouden we veel schadelijke ingrepen kunnen vermijden.’

De leerstoel van Herman wordt gesponsord door het Wereld Natuur Fonds. Het WNF wil de ecologie dichter bij de studenten waterbouw brengen. Dat sluit goed aan bij initiatieven als Building with Nature en Ecoshape Herman: “Door als ecologen en ingenieurs samen te werken, kunnen we kusten maken die veerkrachtiger, mooier en toekomstbestendiger zijn dan wat ieder van ons afzonderlijk zou kunnen bereiken.”

 

Reageer op dit artikel