nieuws

Kilometerheffing slimmer met game-technologie

infra 335

Kilometerheffing slimmer met game-technologie

Bij de formatie komt de kilometerheffing waarschijnlijk weer op de agenda, ook al zijn de onderhandelingen voor een groenrechts kabinet maandagavond stukgelopen. De effecten ervan zijn veel beter te voorspellen door game-technologie, verkeerstromen en keuzeanalyse te combineren.

Erik-Sander Smits promoveert dinsdag 16 mei op deze nieuwe manier van modelleren aan de TU Delft.

Tineke Tolpoort

Beprijzing van mobiliteit is een politiek omstreden instrument. Oud-minister Tineke – Tolpoort – Netelenbos beet zich stuk op het dossier en langs de A12 ter hoogte van Woerden staat nog altijd de proefopstelling uit die periode. Sindsdien is in Nederland de kilometerheffing naar de ijskast verbannen.

Wel bevinden de toltrajecten voor de Blankenburgtunnel en VIA15 zich in de tenderfase en worden die de komende jaren gebouwd, met een substantieel deel aan tolfinanciering. De kans is groot dat aan de formatietafel straks een extra vorm van rekeningrijden wordt toegevoegd aan het palet om de samenleving te vergroenen en extra inkomsten te genereren. Ook al moest informateur Edith Schipper bekend maken dat de lopende onderhandelingen zijn stukgelopen. 

Te simpel

Tot nu toe worden strategische planningsmodellen gebruikt om de effecten van het beleid in te schatten. Erik-Sander Smits: “Deze modellen met wiskundige vergelijkingen zijn altijd een versimpelde weergave van de werkelijkheid. Beter is het om de onderliggende mechanismen die belangrijk zijn voor beprijzing zo realistisch mogelijk mee te nemen. Want alleen dan kunnen ze door beleidsmakers als geloofwaardig worden gezien.”

Randstad als testcase

De NWO-onderzoeker identificeerde daarom de nadelen van huidige netwerkmodellen en ontwierp een alternatief. Hierin combineerde de promovendus speltheorie, analyse van discrete keuzes, verkeersstroomtheorie met vervoerseconomie.

Het grote voordeel is dat conflicterende effecten beter naar boven komen, zo bewees hij met een casus met de Randstad. Smits: “Ik heb drie actoren als hypothetisch uitgangspunt genomen, die elk een andere prijsmaatregel wilden invoeren met ook allemaal een eigen doel: het Rijk stond daarbij voor de kilometerheffing, de gemeente Amsterdam voor een cordontol om Amsterdam en de NS voor wijziging van de treintarieven.

Bij samenwerking tussen de drie hoeft er geen cordontolheffing te worden ingevoerd, omdat de kilometerheffing – die wordt ingezet om de sociale welvaart te verbeteren – een betere maatregel is om het achterliggende doel van de cordontolheffing, de economische positie van de stad, te bereiken.”

Reistijd en fijnstof

Duidelijk werd ook dat de nationale overheid en de spoorwegen conflicterende belangen hebben in de casestudie. Er is prijsniveau denkbaar waarbij de spoorwegen niet direct veel winst maken, maar wel financieel gecompenseerd worden door het Rijk, aldus Smits.

Tegelijk bracht Smits reistijdwinsten en emissievermindering in kaart. Hierbij gebruikte hij de nieuwste modelinnovaties om een zo realistisch mogelijk beeld van de verkeerssituatie te schetsen, en de rekentijden beperkt te houden. De onderzoeker brengt tevens een voorbehoud aan: “Voor daadwerkelijke beleidsdoeleinden is nog een nadere verfijning van de modellering vereist. Maar dat is op relatief korte termijn te realiseren.”

Het promotieonderzoek ‘Strategic Network Modelling for Mobility Pricing’ door Erik-Sander Smits maakt deel uit van het NWO-programma Duurzame Bereikbaarheid van de Randstad. Promotoren zijn de hoogleraren Bart van Arem en Michiel Bliemer.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels