nieuws

Hoe 33 kilometer dijk uitmondde in een hoofdpijndossier

infra 3976

Hoe 33 kilometer dijk  uitmondde in een hoofdpijndossier

Discussies. Vertragingen. Tegenstand. Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier kwam het allemaal tegen bij het dijkversterkingsproject van de Markermeerdijken. Maar er zit schot in de zaak. Op 6 november nemen Provinciale Staten een beslissing over de plannen. Cobouw dook nog eens in dit hoofdpijndossier en zette de grootste pijnpunten op een rij.

Woedende bewoners

Angst. Dat roepen de dijksversterkingsplannen van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) al jaren op bij omwonenden. De Markermeerdijken zijn namelijk cultuurhistorisch erfgoed. Ze zijn een provinciaal monument. Bewoners maken zich zorgen; zal de dijkversterking het unieke karakter van hun dorp niet flink aantasten? Dat de kronkelige dijkpaadjes verdwijnen, dat ze het uitzicht op het Markermeer verliezen en dat er een lelijk uitziende dijk voor terugkomt. Maar ook maken ze zich zorgen over de salamanders, de mogelijk de ingrijpende dijkversterking niet zullen overleven. In november 2014 werd door filosoof Fons Elders daarom de Alliantie Zuyderzeedijk opgericht. Bewoners langs de IJsselmeerdijk, de oude Zuyderzeedijk van Hoorn tot Durgerdam en de IJmeerdijk (samen de Markermeerdijken) vinden elkaar daar om de plannen van HHNK tegen te gaan. Deze alliantie bestaat nog steeds.

Twijfels over sterkte dijk

Zijn de Markermeerdijken eigenlijk wel zo zwak? Is dijkversterking überhaupt wel nodig? Als je het aan de Alliantie Zuyderzeedijk vraagt, zullen zij zeggen dat de dijken er helemaal niet zo beroerd aan toe zijn als ooit werd vastgesteld. In de periode dat HHNK de dijken testte (in 2006), was er namelijk niets bekend over veengrond en wat dat met een dijk doet. Veengrond zou er wel eens voor kunnen zorgen dat een dijk een sterkere basis heeft, was de gedachte. Om hierachter te komen, besloot verantwoordelijk minister Schultz van Haegen de dijkversterkingsplannen uit te stellen en eerst onderzoek te laten uitvoeren. De discussie hierover liep namelijk zo hoog op, dat bewijs nodig was. Het samenwerkingsverband Dijken op Veen trok na jarenlang onderzoek de conclusie dat sommige delen van de Markermeerdijken inderdaad veel sterker zijn dan oorspronkelijk werd gedacht. Er werd een nieuwe methodiek ontwikkeld om de versterking van de Markermeerdijken opnieuw te berekenen. Dit kan ervoor zorgen dat op sommige locaties de dijk minder zwaar versterkt hoeft te worden.

Houtribdijk. Mooi alternatief?

Een alternatieve optie voor de dijkversterking, een gemaal op de Houtribdijk, gooide ook behoorlijk wat olie op het vuur. Met dit idee kwamen enkele jaren geleden oud delta-ingenieurs Frank Spaargaren en Cees Vroege, verantwoordelijk voor onder meer de aanleg van de Oosterscheldekering in Zeeland. Maak in de Houtribdijk een gemaal, stelden zij, zodat de waterstand in het Markermeer kan worden gecontroleerd. Dreigt het water te hoog te komen door een storm of door zware regenval, dan pompt het gemaal het water weg naar het IJsselmeer waar het vervolgens op de Waddenzee wordt geloosd. Omdat de waterstand op die manier is gecontroleerd, hoeft er veel minder aan dijkverzwaring te worden gedaan. Het klinkt als een prachtig alternatief, maar leidde tot oeverloze discussies, onderzoeken en vertragingen. Zou dit echt werken? Zou dijkversterking van de Markermeerdijken dan niet meer nodig zijn? Uit de studies bleek uiteindelijk dat de pompen op de Houtribdijk onvoldoende soelaas zouden bieden en bovendien te duur zouden worden. Toch bleven de leden van de Alliantie Zuyderzeedijk in het idee geloven. Ze boden afgelopen zomer een petitie aan in de Tweede Kamer. Het verzoek om de plaatsing van gemalen op de Houtribdijk nogmaals te onderzoeken, leidde zelfs tot een motie van Jaco Geurts van het CDA. De motie is afgelopen zomer ‘aangehouden’ (uitgesteld).

Geurts laat Cobouw desgevraagd weten nog steeds achter zijn motie te staan, maar dat het uit te voeren onderzoek geen betrekking heeft op de versterking van de Markermeerdijken. Hij is wil een onderzoek gericht op de toekomst: pompen op de Houtribdijk zouden wellicht in een later stadium een optie zijn om ons land te blijven beschermen tegen water.

Kritiek van deskundigen

De dijkversterkingsplannen hebben veel kritiek gekregen van experts. Een tussentijds gepubliceerde milieu-effectrapportage van afgelopen zomer kraakte flink wat kritische noten. De commissie MER stelde: ‘In de plannen wordt niet aangetoond waarom de voorgestelde ingrepen noodzakelijk zijn, er onvoldoende wordt gekeken naar alternatieve maatregelen en dat nauwelijks cultuurhistorische en landschappelijke waarden in de plannen voorkomen’. Eerder stelde Wouter de Hollander, van de Adviesgroep Markermeerdijken, dat er te weinig innovatieve technieken worden toegepast bij de dijkversterking.

Dijk verplaatsen?

Vooral de dijkversterking bij Uitdam heeft jarenlang voor problemen gezorgd. De dijk moest volgens de oorspronkelijke plannen van het HHNK namelijk niet alleen worden versterkt, maar ook worden verplaatst. Iets wat totaal niet in goede aarde viel bij de bewoners. Verhitte discussies en protesten leidden ertoe dat een onafhankelijke partij moest bemiddelen: deltacommissaris Wim Kuijken. Hij bracht het advies uit om de dijkversterking voort te zetten, maar zonder de dijk te verplaatsen. Die maatregelen zijn minder intensief, maar wel duurder. Provincie Noord-Holland, HHNK en minister Schultz van Haegen besloten het advies van Kuijken te volgen.

Deltacommissaris Wim Kuijken.


Project Markermeerdijken

Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) gaat ruim 33 kilometer Markermeerdijken tussen Hoorn en Durgerdam versterken. De dijken worden op verschillende manieren versterkt. Het project moet medio 2018 starten en in 2021 klaar zijn. Doel van het project is dat de Markermeerdijken de komende vijftig jaar veilig zijn. Voor de versterking is in 2015 de Alliantie Markermeerdijken opgericht. In deze alliantie werken HHNK en het consortium Boskalis en VolkerWessels samen. Niet alleen de technische voorbereiding en realisatie wordt gezamenlijk opgepakt, maar de alliantiepartners zijn ook gezamenlijk verantwoordelijk voor de planstudie en het doorlopen van de juridische procedures. Ook financiële risico’s en meevallers worden gedeeld. Voor Boskalis heeft de opdracht een waarde van 100 miljoen euro. De provincie Noord-Holland heeft de taak om het Hoogheemraadschap in dit project te controleren.


En nu?

Ondanks de pijnpunten, de kritiek en de tegenstand, lijkt de dijkversterking van de Markermeerdijken volgend jaar van start te gaan. “De deadline die minister Schultz ons heeft gegeven staat nog gewoon vast: in 2021 moeten de dijken veilig zijn. Er is al zo lang niets aan gedaan, dat het nu écht moet gebeuren”, stelt communicatieadviseur Ramona Smak van HHNK.
Voordat de dijkversterking van start kan gaan, moeten Provinciale Staten eerst nog een ‘verklaring van geen bedenkingen’ afgeven. Op 6 november neemt PS hierover een besluit. Daarna moeten de ontwerpplannen nog ter inzage worden gelegd. De verwachting is dat dit eind 2017 gaat gebeuren. Tijdens deze zogenaamde tervisielegging worden meerdere inloopbijeenkomsten georganiseerd. Ook is er periodiek spreekuur in het projectkantoor van de Alliantie Markermeerdijken in Katwoude. Het kan zijn dat er door de inspraakreacties van bewoners en belanghebbenden nog wijzigingen worden aangebracht. “Het zou kunnen dat deze wijzigingen nog vertraging kunnen opleveren, maar het kan niet zo zijn dat het complete dijkversterkingsplan dan nog onderuit wordt gehaald’’, aldus de woordvoerder. Naar verwachting kan de uitvoering van de dijkversterking dan medio 2018 van start gaan.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels