nieuws

Weer staat de veiligheid van tunnels ter discussie

infra 1187

Weer staat de veiligheid van tunnels ter discussie

Tunnels storten veel sneller in dan gedacht bij een grote brand. Na diverse betonproeven zijn alle alarmbellen gaan rinkelen. Weer staat de veiligheid van tunnels ter discussie. Beton was nooit eerder verdacht.

Uit recent onderzoek van Rijkswaterstaat is gebleken dat beton veel sneller bezwijkt bij grote branden (groter dan 200 MW). De oorzaak is meest waarschijnlijk het gebruikte mengsel. Het beton van de afgelopen tien jaar vertoont afwijkend afspatgedrag waardoor het instortingsgevaar groter is en de brandwerendheid een stuk lager lijkt dan altijd aangenomen.

Bijmengen van stoffen

Het bijmengen van stoffen in beton is in het kader van duurzaamheid steeds gangbaarder, maar heeft dus mogelijk grote gevolgen voor de brandwerendheid.

Peter Kole

Bij de Coentunnel (A10), Koning Willem Alexandertunnel (A2 Maastricht), Ketheltunnel (A4 Delfland) en Salland-Twente Tunnel zijn met onmiddellijke ingang extra beheersmaatregelen getroffen. Welke consequenties er nog volgen voor alle 50 tunnels in Nederland is niet duidelijk, maar minister Schultz heeft afgelopen week een reeks van aanvullende onderzoeken aangekondigd. Zie hier een overzicht van alle wegtunnels van Rijkswaterstaat  in Nederland.

Hoofd koel

Het ministerie probeert in eerste instantie het hoofd koel te houden, want het is nog volstrekt onduidelijk in hoeverre verminderde brandwerendheid van beton een nieuw risico is voor constructies.

Er zijn nu nog veel vragen onbeantwoord. Van gevaar voor weggebruikers is echter geen enkele sprake. We gaan dan ook preventief geen tunnels sluiten, maar hebben wel extra afspraken gemaakt met de betrokken gemeenten, hulpdiensten en Rijkswaterstaat. Ik heb veel mensen moeten geruststellen. Paniek ligt makkelijk op de loer”, heeft de veiligheidsbeambte wegtunnels Peter Kole gemerkt.

Misverstanden op de loer

 “Dit onderwerp is gevoelig voor misverstanden.” Hij kiest zijn formuleringen voorzichtig, maar draait niet om de hete brei heen: Dit onderwerp gaat de beton- en tunnelwereld komende tijd in zijn greep houden.

De proeven eerder dit jaar hebben uitgewezen dat het misgaat bij zeer grote tunnelbranden, van een omvang die in Nederland nog nooit heeft plaatsgevonden. Ook niet bij de branden in de de Velsertunnel (1978) en Heinenoordtunnel (2014). Een risico dat dus behoorlijk klein is.

Eerste tien minuten

Bij landtunnels horen de constructies minimaal een uur overeind te blijven en bij watertunnels twee uur. Er staan vraagtekens of die termijnen worden gehaald bij recent opgeleverde tunnels. De verlaagde brandwerendheid lijkt echter geen gevolgen te hebben voor de eerste 10 tot 15 minuten waarin mensen zichzelf in veiligheid moeten brengen. De extra maatregelen richten zich dan ook vooral op hulpverleners die rekening moeten houden met de nieuwe situatie.

Brand in de Gothard-tunnel in 2001

Kole benadrukt dat het gaat om zeer uitzonderlijke situaties: “Een tunnelbrand met een intensiteit van 200 MW is altijd een hel. Wie daar direct in de buurt is, maakt weinig kans. Minder brandwerendheid betekent dat hulpverleners extra rekening moeten houden met het afspattende beton. Risico’s waar brandweer op getraind is en alert op zal zijn.”

Bouw op dak verboden

Bij de vier recent opgeleverde tunnels moet in het geval van een serieuze (vrachtwagen-)brand ook de omgeving bovenop de tunnel direct worden ontruimd in verband met het grotere instortingsgevaar. Bebouwing op een tunnel was al verboden, maar bijvoorbeeld bij de Ketheltunnel (A4) wordt wel intensief gesport bovenop de tunnel en op het dak van de Twentetunnel is een park aangelegd.

Niemand weet nog welke consequenties er nog meer volgen. Voordat er vergaande maatregelen worden getroffen zoals extra brandwerende lagen of andere betonmengsels is eerst nog veel extra onderzoek nodig, waaronder het herhalen van de bewuste brandproeven.

Een stadsstrand op het gloednieuwe tunneldak van de A2 bij Leidsche Rijn: de Utrechtse horeca-ondernemer Sidney Rubens ziet er wel brood in.

“Voor nieuwe tunnels kun je vrij makkelijk de gebruikte mengsels testen, maar voor tunnels bestaande tunnels is dat al een stuk lastiger.” De vervolgonderzoeken richten zich nu eerst op tunnels die tussen 2003 en 2008 zijn opgeleverd, wegtunnels in aanbouw en de combinatie van beton en brandwerende platen.

Beton = Robuust, toch?

Opvallend is dat beton nooit eerder ter discussie stond in verband met tunnelveiligheid. Er gelden wel Bouwbesluit-normen met betrekking tot brandwerendheid, maar het beton zelf werd vooral als robuust en voldoende brandbestendig gezien.

Voor beton zijn tot op heden ook nog geen faaldefinities bedacht, bevestigt Kole. Dit is wel gebeurd voor de tunneltechnische installaties die de afgelopen jaren voor veel beroering zorgden. Tot in detail is beschreven welke maatregel past bij  kapotte camera’s of defecte verlichting.

De kans is groot dat ook voor beton aanvullende maatregelen zullen volgen, maar eerst moet worden uitgezocht welk beton nu precies afspatgevoelig is. Om beter inzicht te krijgen van mogelijke oplossingen richt het vervolgonderzoek zich nadrukkelijk op de combinatie van beton met brandwerende platen.  

Rijkswaterstaat heeft er de handen vol aan komende maanden bij de 24 rijkstunnels. Ook ProRail, gemeenten en provincies zullen aan de slag moeten bij de overige tunnels en mogelijk is ook aanvullend onderzoek nodig voor aquaducten, viaducten en andere kunstwerken.

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels