nieuws

Vechtgedrag spoorcontracten ProRail voorbij: 13e PGO gegund

infra Premium 2627

Vechtgedrag spoorcontracten ProRail voorbij: 13e PGO gegund

Het prijsduiken bij de spoorcontracten voor onderhoud is voorbij. Lange tijd heerste een vechtcultuur tussen ProRail en de aannemers. Gedoe, conflicten en rechtszaken frustreerden de uitrol van de zogenoemde PGO-contracten, maar ‘de race to the bottom’ lijkt gekeerd.

Het hoofdpijndossier Prestatie Gericht Onderhoud is na 10 jaar grotendeels onder controle.

Vertraging in 2019 ingelopen

De vechtcultuur is doorbroken en de verhoudingen lijken te normaliseren. Het gedoe leverde jaren vertraging op in de uitrol, maar nu is de verwachting dat eind 2019 alle contracten opnieuw zijn aanbesteed.

Strukton, Volker, BAM en Asset Rail spelen overigens nog steeds de hoofdrol. Met de contracten voor klein en dagelijks onderhoud is ruim 250 miljoen euro per jaar gemoeid, met werk voor zo’n 2000 mensen.

Vijf jaar geen werk

Inmiddels zijn 13 van de 21 onderhoudscontracten gegund, waarvan het meeste recente contract Amsterdam nog voorlopig.  “We liggen weer op schema”, bevestigt directeur operatie John Voppen van ProRail tegen Cobouw. “Maar bij aanbesteden kan maar een partij winnen en staan de andere bouwers met lege handen. Dat blijft een hard gelag voor de verliezers, want dat betekent vijf jaar geen werk in dat onderhoudsgebied. Het bouwpersoneel gaat niet over naar de andere partij, maar moet op zoek naar een andere klus.”

Huisaannemers

Jarenlang werkte ProRail met vaste huisaannemers die het klein onderhoud verdeelde volgens de vaste sleutel van 50, 30 en 20 procent. De introductie van concurrentie in 2007 met de nieuwe contractvorm stimuleerde innovatie, maar zette tegelijk de verhoudingen op scherp.

Twee nieuwkomers (Asset Rail en Spitzke) zagen een deel van de koek ook wel zitten. De prijzen daalden en vanaf 2011 ontstond een vechtmarkt waarbij de inschrijvingen niet meer realistisch waren in combinatie met de geboden kwaliteit en prijs. Het vertrouwen in een goede uitvoering was weg. In 2012 besloot ProRail het contract Eemland niet te gunnen als ultiem signaal naar de markt.

Meerdere gesprekken volgden, maar de contacten verliepen stroef en de prestaties op het spoor stonden onder druk. Tussentijds werden de contracten meermalen aangepast, maar dat voorkwam niet dat diverse conflicten ontaardden in vertraging en rechtszaken. Die gingen over lage inschrijfprijzen, maar ook over specificaties. De verhoudingen waren zo verziekt dat ProRail pas later in 2016 de Marktvisie  ondertekenden.

Conflicten uitgepraat

Met de komst van Voppen volgden opnieuw rondes met intensieve gesprekken, zowel op groepsniveau als individueel. Dat klaarde de lucht, de conflicten zijn uitgepraat en de economische crisis ging voorbij. Die mix zorgde ervoor dat spooraannemers geen onrealistische prijzen meer hoefden neer te leggen

ProRail won alle rechtszaken

ProRail won overigens alle rechtszaken, maar dat stemt Voppen niet vrolijk.

“Het is nooit prettig als conflicten tussen opdrachtgever en markt bij de rechter belanden. Zo willen we niet langer met elkaar omgaan. Toch begrijp ik het wel. Een rechtszaak mag de verhoudingen ook niet schaden, maar prettig is het niet. Het leidt af van goede samenwerking en focus op de uitvoering.”

Voppen wil niet zeggen voor hoeveel het Amsterdamse contract voorlopig is gegund, maar ziet geen structureel duikgedrag meer. De volgende contractenreeks staat alweer op stapel, maar Voppen verwacht ook daar realistische inschrijfprijzen. “Ik zie geen ‘race to the bottom’ meer.”

Roep om voorspelbaarheid

Verschillende marktpartijen vroegen hem de afgelopen jaren maatregelen te treffen tegen lage inschrijfprijzen, zoals de bodemprijs bij de Zuidasdok. De spoorbeheerder voelt weinig voor ingrijpen in het marktmechanisme, maar probeert goede prestaties wel te bevorderen met emvi-criteria en prestatiemetingen. De opdrachtgever is zich bewust van zijn eigen sleutelrol en machtige positie. “Voorspelbaarheid en duidelijkheid over de planning zorgt al voor meer rust in de markt.

Voppen is groot voorstander van nieuwe marktverhoudingen en zet het liefste een dikke streep onder het verleden. ProRail kiest voor tweerichtingsverkeer met de markt en zet in op gelijkwaardige rollen. “Ik merk dat er weer vertrouwen is.”

Potentiële voordelen PGO-contracten

Opdrachtgever

  • Verbeteren Prijs/Prestatieverhouding
  • Kunnen sturen op prestaties en contractbeheersing
  • Infra stabiel op gewenste kwaliteit
  • Dynamische onderhoudsmarkt leidt tot innovaties
  • Kennis van aannemers mobiliseren

Opdrachtnemer

  • Aannemer bepaalt zelf de uit te voeren werkzaamheden om aan de prestaties te voldoen
  • Expliciete risicoverdeling tussen Opdrachtgever en Opdrachtnemer
  • Vergroten marktaandeel/Groeimogelijkheden
  • Concurreren op slimmer werken in plaats van tarieven
  • Beter presteren wordt beloond

Reageer op dit artikel