nieuws

Geheim rapport: opheffen zelfstandig ProRail kost heel veel geld

infra Premium 86

Geheim rapport: opheffen zelfstandig ProRail kost heel veel geld

Het voorgenomen besluit van het kabinet, om ProRail weer rechtstreeks onder het ministerie van Infrastructuur te laten vallen, heeft enorme consequenties voor de ruim 1800 lopende spoorcontracten. Dat is de conclusie van een nog geheim rapport van Stibbe Advocaten, waar Cobouw inzage in heeft gehad.

De nieuwe structuurwijziging zal grote gevolgen hebben, zo blijkt uit het nog vertrouwelijke rapport van advocatenbureau Stibbe, waarin Cobouw inzage heeft gekregen. Stibbe deed in opdracht van het nu nog zelfstandige ProRail onderzoek naar de consequenties voor reizigers, aannemers, personeel en vakmanschap. Die blijken groot tot zeer groot als een einde komt aan de zelfstandigheid.

Rijk en ProRail staan lijnrecht tegenover elkaar

Het Rijk en ProRail staan lijnrecht tegenover elkaar: staatssecretaris Sharon Dijksma wil direct kunnen ingrijpen bij de organisatie en de spoorbeheerder hecht aan zijn zelfstandigheid.
Volgende week donderdag zal de Tweede Kamer zich buigen over de spoorperikelen en een meerderheid verwacht dat de staatssecretaris de touwtjes aanhaalt en de privatisering terugdraait. Er zou al een principe-besluit liggen van het kabinet om ProRail een Zelfstandig Bestuurs Orgaan (ZBO) te maken dat rechtstreeks onder het ministerie resorteert.

ProRail waarschuwt voor overhaaste besluiten

ProRail staat op het standpunt dat sinds 1,5 jaar de bezem flink door de organisatie is gehaald en waarschuwt voor “overhaaste besluiten”. Interne reorganisaties kosten veel energie en tijd, terwijl de aandacht juist nodig is voor ‘buiten’, waar punctualiteit, sein- en wisselstoringen en calamiteiten om prioriteit vragen.

Vier organisatievormen doorgelicht

In het onderzoek van Stibbe Advocaten zijn vier organisatievormen doorgelicht, variërend van agentschap tot BV. Bij een agentschap is de status vergelijkbaar met Rijkswaterstaat of het Rijksvastgoedbedrijf, terwijl ProRail nu nog opereert als Schiphol of het Havenbedrijf. Als de keus valt op een ZBO, dan zullen de bijna 4000 werknemers ambtenaar worden en dat alleen al kost tientallen miljoenen extra per jaar aan personeelskosten.

Alles in een klap staatseigendom

Tegelijk zullen de aanbestedingen via de veel strengere rijksregels verlopen en zal de inkoopstrategie anders worden ingestoken. Ook de verrekening van btw zal opnieuw moeten, waardoor die extra kosten de treinkaartjes duurder zullen maken.

Een ander punt van zorg is de enorme vastgoedportefeuille op en rond de stations. Want ook dat zou in één klap staatseigendom zijn.

Contracten doornemen kost tijd, de transitiekosten zullen hoog zijn

In het rapport wordt gewaarschuwd dat lopende contracten ingrijpend zullen wijzigen als de status van Besloten Vennootschap komt te vervallen. Die contracten moeten worden opengebroken en de status van opdrachtgever zal heel anders worden. “De contracterende partij wijzigt van ProRail naar de Staat. Als alle contracten één-voor- één zullen worden beoordeeld en worden overgedragen dan zal dit tijd kosten en zullen de transitiekosten hoog zijn”, zo is te lezen.

1800 contracten, de helft al in uitvoering

ProRail zet jaarlijks voor 1,5 miljard euro aan spoorcontracten in de markt. Daarbij gaat het om 4000 leveranciers, waaronder enkele tientallen erkende spoorbouwers en ingenieursbureaus. Er zijn 1800 contracten, waarvan 900 in uitvoering. Niemand kan nog precies overzien wat een structuurwijziging betekent voor alle risico’s en rolverdeling, want nog nooit eerder is een staatsonderneming eerst geprivatiseerd om die zelfstandigheid na 10 jaar al weer terug te draaien.

Het rapport reikt overigens ook oplossingen aan om de zo gewenste controle voor elkaar te krijgen, zonder in te grijpen in de zelfstandigheid van ProRail.

Het ministerie van Infrastructuur heeft consultancybureau PwC de opdracht gegeven soortgelijk onderzoek te verrichten en daaruit zou blijken dat de schade allemaal wel meevalt.

 

Reageer op dit artikel