nieuws

De stille lasten voorbij

infra 67

De stille lasten voorbij
Ruud Ploeg

In 1986 kreeg Flevoland in één klap tientallen bruggen, sluizen, viaducten en wegen cadeau van het Rijk. Leuk zou je zeggen, maar tot voor kort wist niemand hoe hoog de oplopende onderhoudskosten waren: 1,1 miljard euro?

Een met zware stenen beladen binnenvaartschip beweegt zich voort richting de Noordersluis. Nog 100 meter te gaan, dan gaat het de ‘waterlift’ in, die het hoogteverschil van zeker 5 meter tussen het Markermeer en Lagevaart helpt overbruggen. De sluis is, net zoals vele soortgenoten in de jaren dertig, veertig en vijftig, aangelegd en toe aan een opknapbeurt. Vooral de bewegende delen en de installaties vertonen mankementen. “Het is net een personal computer”, vergelijkt Jaap Lodders, gedeputeerde mobiliteit en infrastructuur in Flevoland. “Steeds weer voeg je er allerlei programma’s aan toe, tot hij op een gegeven moment niet meer goed werkt.”

Lodders kijkt vol verwondering naar het schouwspel van schip, sluis en water. In 1974 toog hij naar Flevoland. Van dichtbij zag hij ‘het grootste kunstmatige eiland ter wereld’ groeien, qua inwoners en infrastructuur. Infrastructuur vindt hij imposant. De robuustheid van de dijken, de fantastische sluizen, de onder water aangelegde gemalen die geschiedenisverhalen vertellen.

Ooit waren ze van het Rijk. Tot Flevoland ze allemaal in 1986 cadeau kreeg. “Of het een mooi cadeau was?” Zijn woordvoerder vindt het een “mooie vraag”, Lodders laat het antwoord in het midden. Een brug of viaduct kun je namelijk niet laten verslonzen. Die moet je onderhouden. Maar wat kost dat? Lange tijd was daar geen zicht op. Een weloverwogen keuze, volgens VVD-politicus Lodders. “Bewust is er door verschillende provinciebesturen op rij voor gekozen om geen geld voor groot onderhoud te reserveren. Nee, dat neem ik niemand kwalijk. De ontwikkeling van de jonge provincie stond relatief lang centraal. Daar waren al genoeg maatschappelijke kosten mee gemoeid.”

En dus bleven de “stille lasten” lange tijd stil. Lodders doorbrak de stilte. Als wethouder had hij in Lelystad al een soortgelijke operatie op touw gezet. Ook daar waren de toekomstige onderhoudskosten van infrastructuur vooral geprognosticeerd op basis van “nattevingerwerk”.
Aangespoord door noodzakelijke bezuinigingen en de storingen aan de vele sluizen die de waterrijke provincie herbergt, ging Lodders aan de slag. “Straks moeten we ze allemaal tegelijkertijd vervangen”, klonk de waarschuwing. “En wat dacht je van de bruggen en viaducten. Ook die verouderen. Kost je zomaar 1,1 miljard euro.”

Patiëntendossier

Lodders wilde daar niet aan. Er moest duidelijkheid komen. Ruim twee jaar geleden gingen hij en zijn ambtenaren op verkenning uit. Met houtboringen, veldonderzoek en handige inspectieapps waarmee aannemers, toezichthouders en de betrokken ambtenaren informatie delen, legde Flevoland een soort elektronisch patiëntendossier aan. Na wat aanloopproblemen zit vrijwel alle data er nu “goed in”. Wanneer is de weg of brug aangelegd? Wanneer was er voor het laatst onderhoud aan het viaduct? De lengten. De breedten van objecten.

“Alleen de onderhoudsmaatregelen moeten er nog aan worden gekoppeld”, vertelt Jack de Rijke, adviseur verhardingen en kunstwerken. Hij vervolgt. “Nieuwe informatie kan direct aan de data worden toegevoegd, zoals storingen en meldingen van toezichthouders die in gele pick-ups en boten dagelijks het gebied verkennen.”

Hoe meer je weet, hoe makkelijker prioriteren wordt, hoe sneller je met projecten kunt schuiven. De Rijke: “Het systeem geeft aan wanneer je iets moet aanpakken. Dat inzicht heeft nu iedereen. Van toezichthouder tot bestuurder. En het mooie is dat er nu ook extra geld voor onderhoud is gereserveerd. De komende jaren is het budget vastgesteld op jaarlijks 18 miljoen euro waar we op 12 miljoen zaten.”

“Confronterend? Juist helemaal niet. We hebben nu veel beter grip op de situatie”, beschouwt Lodders.
Achteraf gezien is het misschien makkelijk praten. De stille lasten blijken namelijk behoorlijk mee te vallen. Bruggen en viaducten blijken degelijker dan gedacht. En dus bedraagt de vervangingswaarde geen 1,1 miljard euro, maar 660 miljoen. Lodders: “En we hopen dat bedrag door een efficiënte werkwijze nog verder omlaag te krijgen.”

Spoorvorming op de weg snel melden via een app.

 

Schuiven met opdrachten

In 1986 kreeg Flevoland niet alleen de infrastructuur cadeau, maar ook toezichthouder Gerrit Kijkindevegte. “Dat was een geweldige ervaring”, blikt de 59-jarige routinier terug, vanachter het stuur in zijn pick-up. “Bij de provincie sta je dichter bij de mensen.” Kijkindevegte voelt zich verantwoordelijk voor de automobilist en ontwikkelde een speciaal oog voor slijtage of scheurvorming. “Als je een auto ziet slingeren, kan dat duiden op spoorvorming.”

Tijdens een ritje richting de Houtribweg bewijst hij zijn toegevoegde waarde. “Kijk, daar ontbreken twee hectometerpaaltjes. Via mijn app kan ik daar zo direct melding van maken”, glundert hij. “Dat scheelt me weer mailtjes sturen.”

Bij de Houtribweg wijzen de toezichthouder en de adviseur naar de spoorvorming op het asfalt. “Bewoners klaagden over geluidsoverlast. De toezichthouder constateerde spoorvorming en stuurde mij een melding via de app. Vervolgens besloot het provinciebestuur om de deklaag eerder te vervangen. Eigenlijk stond dat gepland voor 2019”, legt De Rijke uit.  

Tevreden

Ziedaar de parallel met de Noordersluis. Met op de voorgrond de oudste huisjes van Lelystad, met aan de horizon Bataviastad en iets links daarvan de Hurkende Man, een fabelachtig kunstwerk dat boven het water lijkt te zweven. Ook de sluis wordt namelijk eerder onder handen genomen dan gepland dankzij het nieuwe ‘assetsysteem’.

Jaap Lodders kijkt tevreden. Achter hem het onbemande sluiswachtershuisje, naast hem een groepje wielrenners, dat met hem ziet hoe het binnenvaartschip probleemloos de oude sluis passeert. Vermoedelijk hebben zij nog nooit gehoord van het
“stillelastenprobleem”.

“Of ik me weer comfortabel voel?”, reageert Lodders. “Ja, omdat ik nu op basis van feiten kan uitleggen dat de kwaliteit van onze infra op orde is en dat we voldoende geld hebben gereserveerd voor onderhoud. Of  andere provincies of infrabeheerders hier iets van kunnen leren? Laat ik diplomatiek blijven. Ik vraag me wel af op basis waarvan zij hun onderhoudsopgave baseren.”

 



Beheer en onderhoud tot 2021
Budget: 114 miljoen euro.
Projecten: Onderhoud, vervangingen en het project Bruggen en Sluizen, waarbij de installaties en beweegbare onderdelen van de bruggen en sluizen worden gerenoveerd.

Nieuwbouw tot 2021
Budget: Ruim 100 miljoen euro
Projecten (in verschillende fasen): Passage Dronten, Baanverdubbeling Waterlandseweg, Ontsluiting Airport Lelystad, Capaciteitsuitbreiding Hoge Ring, Ontsluiting Roggebot (onderdeel van IJsseldelta 2), Gooiseweg 3e fase, Ganzenweg x Knardijk.

infra-arsenaal van Flevoland
600 kilometer rijbaan.
300 kilometer fietspad.
150 kilometer vaarweg.
110 vaste bruggen en viaducten.
11 sluiscomplexen
3 beweegbare bruggen.



 

 

Reageer op dit artikel