nieuws

Alphen negeerde veiligheidsadvies

infra

Alphen negeerde veiligheidsadvies

De gemeente Alphen aan den Rijn heeft een advies van Witteveen+Bos genegeerd om bouwers met de meest veilige plannen te belonen. In plaats daarvan zocht de gemeente tijdens de aanbesteding van de renovatie van de Julianabrug vooral naar de snelste uitvoering.

Witteveen+Bos maakte in opdracht van Alphen aan den Rijn verschillende risicoanalyses. Niet alle risico’s konden echter voor de aanbesteding van de brugrenovatie in kaart worden gebracht, omdat de  uiteindelijke aannemer “nog veel ontwerpwerk moest verrichten”. 

Het ingenieursbureau stelde daarom voor om veiligheid op te nemen als emvi-criterium (economisch meest voordelige inschrijving). Op die manier zouden bouwers met de meest veilige bouwplannen meer kans maken op de uiteindelijke opdracht.

Opvallend

Met het advies van Witteveen+Bos is niets gebeurd, blijkt uit onderzoek van Cobouw. Alphen aan den Rijn zocht niet zozeer naar het meest veilige bouwplan, maar naar het snelste. “De gemeente had weinig oog voor veiligheid”, concluderen deskundigen op basis van de overige veiligheidseisen die de gemeente stelde.

 

Alphen zocht niet het veiligste bouwplan, maar het snelste

Weliswaar moest de bouwcombinatie een Veiligheids- en Gezondheidsplan (V&G-plan) opstellen en een werkplan voor het inhijsen van de val, maar deze documenten worden nergens ter acceptatie of ter toetsing door de gemeente gevraagd. “Dat is opvallend, omdat de gemeente ook een taak heeft als toezichthouder”, vindt bouwadvocaat Remco Smith. Witteveen+Bos wees de gemeente vooraf in een schriftelijk advies op die verantwoordelijkheid: “Door of namens de opdrachtgever moet worden gecontroleerd of de door de aannemer verantwoorde maatregelen in het V&G-plan daadwerkelijk worden getroffen tijdens de uitvoeringsfase.”

Technische bekwaamheid

Annette Biesboer, manager contractmanagement bij Van Hattum en Blankevoort, vult aan: “Omgevingsmanagement komt in de stukken wel aan de orde, maar het ontbreekt aan minimum selectie-eisen voor bijvoorbeeld de technische bekwaamheid van de bouwers. Dat de opdrachtnemer een V&G-plan moest opstellen, is vrij standaard.”

Kort na het hijsongeval op 3 augustus, waarbij twee kranen met het brugdek kantelden en zo een groot aantal panden vernielden, meldde de NOS dat veel risico’s met betrekking tot de brugoperatie bekend waren bij de opdrachtgever. In hoofdlijnen klopt dat, maar de risicodossiers waarop de NOS zich baseerde, hadden louter een ‘informatieve’ status en geen ‘bindende’. Met andere woorden: opdrachtnemers Mourik en BSB Staalbouw hoefden er niets mee te doen.

Uit de aanbestedingsstukken blijkt verder dat Alphen aan den Rijn de bal bewust bij de marktpartijen heeft neergelegd, ondanks haar ‘maatschappelijke verantwoordelijkheid’, zoals staat vermeld in de gemeentelijke leidraad voor deze aanbesteding.

Aansprakelijk

Of de gemeente aansprakelijk kan worden gesteld als toezichthouder is niet precies duidelijk. Eerdere publicaties van onder meer Monika Chao, directeur van het Instituut voor Bouwrecht en hoogleraar bouwrecht aan de TU Delft, wijzen wel in die richting. De jurisprudentie is daar echter niet glashelder over.

Dat Alphen aan den Rijn vooral op zoek was naar de bouwer die de klus het snelst kon klaren, staat volgens vele deskundigen vast. Via bonussen en boetes van 10.000 euro per dag vertraging poogde de gemeente dat af te dwingen. Uiteindelijk toonde slechts één aannemer zich geïnteresseerd in de klus.

Op gespannen voet

Infrabouwers hebben hun buik vol van dit soort voorwaarden, blijkt uit een telefonische rondgang: “Door dit soort aanbestedingen komt snelheid op gespannen voet te staan met veiligheid”, waarschuwen meerdere bouwdirecteuren.

Biesboer geeft ze gelijk: “Beloningen op het versnellen van misschien toch al krappe planningen werkt meestal opportunisme in de hand. De korte inschrijftijd (twee maanden, red.), de stevige boetes op de mijlpalen en de bonus van de opdrachtgever als het nog sneller kan, doen vermoeden dat de factor tijd allesbepalend was voor de opdrachtgever.”

Of de veiligheid dan in het geding komt? “Je kunt je er wel wat bij voorstellen op het moment dat het tegen zit in de planning  en die boetes je boven het hoofd hangen. Of als je te laag hebt ingeschreven en je focust op de bonus die je koste wat kost moet binnenhalen”, aldus Biesboer.

De gemeente Alphen aan den Rijn is op de hoogte van de inhoud van dit artikel, maar wil niet reageren op vragen van Cobouw.

Lees ook deel 1: Bouwers zagen brug Alphen niet zitten

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels