nieuws

Geotube past goed in beschermd natuurgebied

infra

Geotube past goed in beschermd natuurgebied

Een 500 meter lange slurf vol zand vormt straks een dijk van een slibdepot in het Friese natuurgebied Grutte Wielen. De Geotube wordt een natuurlijke vooroever, die het eldorado voor vogels moet vormen. Jansma Wegen en Milieu uit Drachten heeft er een prachtklus aan.

De Geotube is feitelijk niet meer dan een langwerpige ballon van waterdoorlatend geotextiel, die via vulopeningen wordt volgepompt met zand. De slurf bij Leeuwarden heeft een totale lengte van 510 meter en bestaat uit negen compartimenten. Zij vormt een afscheiding tussen het water van de Groote Wielen en het achterliggende nog te maken slibdepot. Ruim 35.000 kubieke meter slib, afkomstig uit omliggende vaarten, moeten uiteindelijk een natuurlijke vooroever vormen. Het gebied wordt op natuurlijke wijze in een rietmoeras getransformeerd, dat uitstekend in het omliggende natuurgebied past.

Een kronkelvorm moet het natuurlijke effect van de tube verder versterken. Om dat te bewerkstelligen, is met behulp van gps een rij van tweehonderd houten palen uitgezet. De negen compartimenten zijn aaneengesloten tussen de slingerende rij palen gelegd. Het materiaal, dat door Ten Cate Nicolon BV in Almelo is geproduceerd, is zo soepel dat die vorm probleemloos kan worden gemaakt. Als de Geotube klaar is, worden de palen verwijderd.

De tubes aan het begin en het einde van de slinger zijn elk 78 meter lang. Ze hebben een omtrek van 9,42 meter en zijn 1,90 meter hoog. Per strekkende meter past er 6 kuub zand in. De zeven andere tubes zijn korter en dikker; zij hebben elk een lengte van 50 meter, een omtrek van 13,50 meter en zijn 2,25 meter hoog. Per strekkende meter gaat er 11 kuub zand in. Uiteindelijk is 5500 kuub zand nodig.

Het zand drukt de tube 40 centimeter boven het wateroppervlak uit. Dat is nodig om na de baggerwerkzaamheden een steenbestorting te kunnen aanbrengen zodat de tube uiteindelijk onzichtbaar wordt. De storting bestaat uit 2100 ton grove basaltblokken en wordt aangebracht met behulp van een poliepkraan.

Omdat het geotextiel rekbaar en dus bewerkelijk is, vergt het opspuiten van het zand via de vulopeningen precisie.

“Per uur kan maximaal 400 kuub via de vulopening in de tube worden gespoten. Het gaat dan om 15 procent zand en 85 procent water. Doe je het te snel of spuit je er te veel in dan bestaat de kans dat de tube knapt”, zegt hoofduitvoerder Sipke Koopmans van Jansma Wegen en Milieu uit Drachten.

Het op deze manier creëren van een baggerdepot is geen dagelijkse kost voor Jansma. “Ons dagelijks werk is het uitbaggeren van sloten en vaarten, een Geotube hebben wij niet eerder op deze schaal aangelegd. Omdat we in een beschermd natuurgebied werken was dit wel de meest praktische oplossing.”

Het baggeren is nodig om de omliggende sloten en vaarten op diepte te brengen, zodat de vaarwegen en achterliggende havens weer goed bereikbaar zijn. De opgebaggerde grond wordt met kleine beetjes van 300 kuub per dag in het depot aangebracht. Met twee slibkisten aan het begin en einde van de tube wordt de bagger zoveel mogelijk tegengehouden. Bovendien is met wegenbouwdoek een slibscherm van 550 meter lengte geconstrueerd op 15 tot 17 meter uit de oever. Het doek is met kettingen aan de bodem verankerd.

Logistieke uitdaging

Logistiek gezien heeft Jansma Wegen en Milieu BV een flinke klus aan de aanleg van het baggerdepot. Het natuurgebied is niet per auto bereikbaar. Het zand uit een winput in het Friese Suwâld wordt in de Leeuwarder nieuwbouwwijk Zuiderburen overgeslagen in vier bakken, die met twee sleepboten naar de eindbestemming aan de andere kant van Leeuwarden worden gevaren.

Vanwege het broedseizoen, dat op 15 maart begint, heeft het project een strakke deadline. Door de vroege vorstperiode eind november kampt Jansma met vertraging. “De Geotube had voor de kerstdagen klaar moeten zijn, zodat we daarna konden gaan baggeren. Dat lukte niet, omdat we meer zand nodig hadden dan vooraf.” Wordt de deadline niet gehaald, dan is de kans aanzienlijk dat pas in het najaar verder mag worden gebaggerd. “In dat geval moeten we al ons materiaal opruimen en er pas in het najaar weer opnieuw naar toebrengen. Niet echt praktisch.”

De aanneemsom voor zowel de aanleg van de Geotube als het uitbaggeren bedraagt 483.000 euro. Doordat meer materiaal nodig was dan vooraf voorzien, komt daar nog 60.000 euro overheen. De totale projectkosten bedragen 543.000 euro. De provincie subsidieert dat bedrag vanuit het Friese Merenproject.

Oplossing voor de lange termijn

Hoewel het gebruik van de Geotube in Noord-Nederland nog niet vaak is voorgekomen, wordt de methode al meer dan veertig jaar gebruikt om land terug te winnen, kusten te beschermen of stranden te herbouwen. De naam Geotube behoort exclusief toe aan leverancier Ten Cate Nicolon BV, die het systeem inmiddels al in meer dan vijftig landen heeft toegepast. De doeken worden voor elk project op maat gemaakt. Dankzij het geotextiel met zijn bijzonder sterke weefsel en in combinatie met naaitechnieken die eveneens zorgen voor grote sterkte, kan het doek de krachten die bij het pompen vrijkomen goed weerstaan. Daarnaast is het doek onderhoudsvriendelijk, heeft het een lange levensduur en is het goedkoper ten opzichte van de traditionele waterbouwconstructies.

Projectgegevens

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels