nieuws

AchtergrondPlanvorming metro’s verschilt enorm

infra

Voor wie vindt dat de besluitvorming rond de A4 Midden-Delfland lang heeft geduurd, is de geschiedenis van de metro in Polen een studie waard. De eerste plannen lagen er in de jaren dertig, nu wordt de laatste hand gelegd aan één lijn.

Een heel metronetwerk moest er komen onder Warschau. Londen had dat al, Parijs en Berlijn ook, dus moest Warschau mee opstoten in de vaart der volkeren. Plannen werden gemaakt voor zes of zeven lijnen. Tachtig jaar later nadert het ambitieuze proces zijn einde met zegge en schrijve één lijn van noord naar zuid.

In eerste instantie gooide de Tweede Wereldoorlog roet in het eten. Pas in de jaren vijftig werd het plan weer opgepakt, zij het direct minder ambitieus. Vervolgens werd in 1983 begonnen met de aanleg van de eerste lijn van zuid naar noord. De makkelijkste methode leek de metro onder de brede straten te leggen die daarvoor opengegooid mochten worden. Cut and coverdus. Dat gebeurde zonder Europees geld; Polen werd pas in 2004 lid van de Europese Unie.

Of daarop is gewacht met aanleg van de laatste vier secties en vier stations, is niet duidelijk. Wel is zeker dat voor dat laatste stukje Europa een derde van de kosten van 250 miljoen euro heeft bijgedragen uit het Regionaal Ontwikkelingsfonds. Overigens begon de aanbesteding hiervoor medio 2005, de contractering al een jaar later en weer twee jaar later was de lijn gereed.

Bijdrage

“Heel belangrijk voor ons”, zegt Pawel Rajnog van het ministerie van Regionale Ontwikkeling in Warschau. “We keken aan tegen een sterke toename van autoverkeer, waardoor files ontstonden en de stad minder leefbaar werd. Met dit laatste stukje hebben we nu in het noorden een openbaarvervoerhub. Trams, bussen, metro en gratis parkeren in een van de eerste parkeergarages in het land. Het moet de leefbaarheid in Warschau verbeteren.”

Rajnog is ervan overtuigd dat zonder EU-bijdrage het laatste stuk er ook gekomen zou zijn. “Maar later. Hoeveel later valt niet te zeggen, het kan een jaar zijn, het kan veel langer zijn. Het zou een kwestie zijn van geduld hebben zoals we dat ook met het eerste gedeelte hebben gehad.”

Dat wil niet zeggen dat het project nu volledig afgerond is. Het busstation en het tramstation moeten nog op de juiste plaats worden gelegd. Ook moet een van de tramlijnen nog worden doorgetrokken tot het zuidelijke eindpunt van de metro.

Porto

Hoe het anders kan, tonen de ervaringen in Porto, vertelde directeur van de Metro do Porto Manuel Teixeira.

De stad aan de Rio Douro, bekend van de voortreffelijke porthuizen en de prachtige stalen dubbeldeksbrug van Eiffel, kende tot 1999 een metroachtig lightrailsysteem met vier lijnen. Dat moest worden uitgebreid omdat ook Porto, en dan vooral het historische centrum dat op de werelderfgoedlijst van Unesco staat, geteisterd werd door te veel auto’s en te weinig ruimte.

Om uit te breiden naar vijf lijnen met een totale lengte van 68 kilometer, waarvan 8 kilometer boortunnels onder het oude centrum en door heuvels met een stijgingspercentage van meer dan 7 procent, tachtig stations waarvan veertien ondergronds, was een totale investering nodig van 1,1 miljard. Daarvan is een derde betaald door de Europese Unie. De Europese Investeringsbank financierde bijna de helft, de rest is opgehoest met bankleningen.

Het was mogelijk de uitbreiding te realiseren tegen relatief lage kosten, omdat voor een groot deel gebruik is gemaakt van bestaand spoor zoals tussen Den Haag en Zoetermeer ook is gebeurd. De voorbereiding duurde van maart 1999 tot mei 2006. Inmiddels ligt de gehele lijn er. Er is een integraal ticketingsysteem zoalsde ov-chipkaart.

Het geheel is gerealiseerd in een design, build, operate, transfercontract met een concessieperiode van vijf jaar. Het meest trots is Teixeira op het feit dat al kort na voltooiing de metro 97 procent kostendekkend is, exclusief de initiële investering.

Sinds 2003 is mede door het keurige ov-netwerk het aantal passagiers gestegen van 6000 naar 53.500 in 2010. Het aantal reizigerskilometers is zelfs helemaal vertienvoudigd naar ruim 267.000 kilometer. “Dergelijke cijfers haal je alleen maar als je een betrouwbaar, snel en frequent systeem hebt”, vindt Teixeira.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels