blog

VolkerWessels leidt einde integrale contracten in

infra 4431

Mede naar aanleiding van het debacle bij de bouw van de zeesluis in IJmuiden heeft VolkerWessels besloten zich te concentreren op kleinere en minder ingewikkelde projecten. Al eerder maakte ook andere bouwers kenbaar terughoudendheid te betrachten bij het inschrijven op integrale contractvormen. Dit standpunt ten aanzien van de grote infrastructurele projecten die de overheid op de markt zet, kan grote gevolgen hebben voor de Rijksbegroting en de risico’s die de overheid zelf moet gaan incalculeren bij deze projecten.

VolkerWessels leidt einde integrale contracten in

De Nederlandse ervaringen met betrekking tot integrale contracten staan haaks op de resultaten van de omgang met deze contracten in het buitenland waar grote projecten meestal in integrale vorm op de markt worden gezet. Integraal betekent dat (meestal) de overheid opdrachtgever is en consortia gevraagd worden een aanbod te doen voor het ontwerpen, bouwen, financieren, onderhouden en exploiteren van infra- of utiliteitsprojecten (internationaal bekend onder de term “DBFMO”). Het consortium stelt na de bouw het project ter beschikking aan de opdrachtgever om het project gedurende een afgesproken termijn te gebruiken (doorgaans 15-20 jaar). De risico’s van het project liggen in beginsel bij het consortium, tenzij de prijs voor het lopen van een risico te groot is. In dat geval hoort de opdrachtgever mee te delen in het risico.

Rond 1997 werd deze contractvorm geïntroduceerd door enkele mensen die internationaal ervaring hadden met deze projecten. Besprekingen van hen met (onder andere) de ministers van Financiën en Verkeer en Waterstaat, leidden tot het gebruik van geïntegreerde contracten (onder andere 2e Coentunnel, N201, A59, A2 Passage Maastricht, de renovatie van de behuizing van het Ministerie van Financiën). Onwennigheid van de overheid en de consortia kon van begin af aan worden geconstateerd. Wat de procesgang ook geen goed deed was de parlementaire enquête die in 2002 de relatie tussen overheid en bouwconcerns geen goed deed.

Leren van fouten

De vraag is of we kunnen leren van de fouten die zijn gemaakt bij de contracttering van integrale projecten om te voorkomen dat zij in Nederland volledig van de markt verdwijnen.

Ten eerste heeft de overheid van begin af aan vrijwel alle risico’s bij de consortia gelegd, ook waar risico’s per definitie de overheid toebehoren (publieke procedures, veranderen van het project tijdens bouw en exploitatie). Het is altijd de vraag geweest of de overheid de financiering wel bij het consortium moest leggen, omdat de overheid (meer dan in andere landen) een lagere vergoeding voor aangetrokken kapitaal betaalt dan het (private) consortium. Overheid en consortia hebben nooit bepaalde risico’s samen in een mandje gelegd waarbij beide een beroep kunnen doen op deze voorziening bij onverwachte tegenvallers (internationaal gebruikelijk).

Consortia zijn soms over hun technisch kunnen gegaan (zoals bij de Zeesluis het geval is) en overheden hebben onvoldoende gerealiseerd dat op een project wel eens te uitdagend werd ingeschreven (ook Zeesluis). In dat laatste geval had VolkerWessels de innovatie niet moeten aanbieden en had de overheid hun aanbod niet moeten accepteren. Niet in de laatste plaats is de beoordeling van projecten op basis van het kapitaalstelsel (Rijksoverheid) niet passend bij een project dat op basis van een baten/lastenstelsel (private partijen) wordt aangeboden. Dat zijn twee werelden.

Het feit dat de bouwers afscheid nemen van de integrale projecten, betekent voor de overheid dat zij grotere risico’s gaat lopen, geconfronteerd wordt met tijdens de bouw duurder wordende projecten en efficiëncy misloopt met betrekking tot de integratie van de diverse delen van het bouwproces.

Waar ik dagelijks melding krijg van vele nieuwe projecten die elders in de wereld integraal op de markt komen, haken publieke en private partijen in Nederland af. Misschien toch nog eens opnieuw naar de buitenlandse aanpak kijken?


Paul Baks, Adviseur, voormalig vice president Infrastructure Project, ABN Amro

Reageer op dit artikel