partner nieuws

Onbalans in de markt leidt tot veel geschillen

bouwbreed 201

Onbalans in de markt leidt tot veel geschillen

De crisis zorgde voor onbalans in de bouwbranche en dat leidde tot veel problemen. Gelukkig is de markt weer aan het aantrekken. Toch brengt die opgaande beweging ook weer problemen met zich mee. “Onbalans is nooit goed. Er komen veel juridische geschillen uit voort.”

Peter Verstegen is advocaat bij advocatenkantoor Heijltjes in Nijmegen. Heijltjes is een nichekantoor dat is gespecialiseerd in bouwrecht. Hij legt uit: “De crisis heeft in de bouw veel harder toegeslagen dan in andere branches. Er ontstond onbalans, want er was veel aanbod terwijl de vraag opeens wegviel. Tijdens die periode vielen veel bedrijven om of moesten drastisch inkrimpen. Van talloze voorzieningen en werknemers werd afscheid genomen om kosten te besparen. Kortom er werd van a,lles gedaan om te kunnen overleven. De totale productiecapaciteit in de branche nam flink af. En nu, een aantal jaren later, zie je weer onbalans. De vraag is aangetrokken, maar de capaciteit – zowel van productie als van mankracht – is nog niet op peil. Dat heeft onder meer langere levertijden en oplopende prijzen tot gevolg.”

Gestanddoeningstermijn bij aanbestedingen

Peter Vestegen Bouwrecht

Peter Verstegen, advocaat bij Heijltjes.

Verstegen: “We hebben al veel zaken gehad die zijn terug te voeren op die onbalans. Bijvoorbeeld als partijen meededen aan een aanbesteding, maar het werk werd met vertraging gegund. Dan was de prijs waarmee was ingeschreven, en waarin ook de prijzen van onderaannemers en leveranciers zijn verwerkt, niet meer marktconform. De onderaannemers en leveranciers wilden niet meer voor de geoffreerde prijs meedoen. Of het duurde al met al zo lang dat ze helemaal van de opdracht af wilden, terwijl de aannemer zijn prijs gestand moest doen. Dat is het moment waarop zo’n aannemer bij ons aanklopt en wil weten of de beoogde samenwerkingspartners aan de afspraken kunnen worden gehouden.”

Bouwtijdgeschillen

Ook tijdens de uitvoering van een project kan het mis gaan. Zo wordt de bouwtijd lang niet altijd gehaald, omdat opdrachtgevers veel tijd gebruiken voor de voorbereiding van een project. Als bestek en tekeningen klaar zijn, is er voor de bouw vaak weinig tijd over. Verstegen: “Dat leidt tot geschillen zoals we ze een hele tijd niet gezien hebben. Bijvoorbeeld over bouwtijdoverschrijdingen en de boetes die daarop staan. Als er één leverancier of onderaannemer wiens prestatie op het kritieke pad ligt niet op tijd is, houdt dat alles op. Maar ja, de capaciteit van zowel productie als arbeid is onvoldoende.”

Onduidelijkheid kost tijd

“Wat wij ook veel zien”, vervolgt Verstegen, “is dat er vertraging ontstaat doordat een ontwerp niet voldoende of niet goed is uitgewerkt en vragen oplevert bij de uitvoering. Soms zijn er tegenstrijdige instructies, kloppen maten niet, is ergens iets over het hoofd gezien, of is er meerwerk nodig. Dan moet daarover worden overlegd. Ook dat kost extra tijd, die bijna nooit is voorzien. De rek is daardoor al snel uit de planning. Bouwtijdverlenging aanvragen kan verstandig zijn, al ligt dat soms gevoelig.”

Opdrachtgevers kunnen bij een overschrijding van de termijn een boete aan de aannemer opleggen. De aannemer heeft zelf ook een financiële strop, want de kosten op de bouwplaats lopen door, de bouwvakkers moeten aan het werk worden gehouden, enzovoorts. De aannemer kan in bepaalde gevallen de stagnatieschade vorderen bij de opdrachtgever.

UAV-gc

Een andere ontwikkeling die tot geschillen leidt, is dat er steeds meer gebruik wordt gemaakt van geïntegreerde contracten waarbij de aannemer het ontwerp, of een deel daarvan, voor zijn rekening neemt. Op die overeenkomsten zijn in de regel de UAV-gc van toepassing. Je moet die voorwaarden toepassen op een manier die past bij het project en bij de betrokken partijen. Je ziet projecten die bijna bezwijken onder de administratieve druk die volledige toepassing van de UAV-gc met zich mee brengt, terwijl de aard van het project zo’n uitgebreide toetsing en acceptatie helemaal niet rechtvaardigt. Sommige opdrachtgevers beseffen niet goed wat ze vragen en er zijn aannemers die de impact van integrale toepassing van de UAV-gc onderschatten. De onervarenheid van zowel aannemers als opdrachtgevers met die type overeenkomst kan heel gemakkelijk leiden tot teleurgestelde verwachtingen.

Communicatie

Tijdige en goede communicatie kan problemen vaak voorkomen. Verstegen somt op: “Tijdig om opheldering vragen, een open houding aannemen, bij dreigende problemen direct aan de bel trekken, uitleggen welke informatie en beslissingen wanneer nodig zijn en waarom; dat zijn allemaal manieren om te voorkomen dat het mis gaat. En ook de toon waarop je iets brengt, moet zijn afgestemd op wat je met je boodschap wilt bereiken. Loopt een project eenmaal niet lekker, dan ontstaan er irritaties en dat is meestal een recept voor nog meer discussie.”

Verstegen deed een mediation-opleiding en heeft daar veel aan. “Ik ga ervan uit dat weinig partijen van kwade wil zijn en bewust op een conflict aansturen. Het is de kunst partijen te laten inzien dat ze een probleem beter samen kunnen oplossen dan het als een hete aardappel heen en weer blijven schuiven. Er spelen soms zaken op de achtergrond die je met doorvragen op tafel kunt krijgen, waarna ze soms verrassend gemakkelijk zijn op te lossen. Het is altijd weer een puzzel waarbij je psychologie, strategie, gezond verstand en natuurlijk juridische kennis combineert om je cliënt zo goed mogelijk te helpen. De aannemer is niet langer alleen techneut, maar steeds vaker een manager van allerlei processen die specialisten in diverse disciplines aanstuurt. Om dat tot een goed einde te brengen, is communicatie essentieel. De crisis ligt gelukkig achter ons, maar in dit tijdsgewricht doen zich weer andere problemen voor.”

Dit artikel verscheen in Cobouw 50 van 2017

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels