nieuws

Rol Klachtencommissie aanbesteden uitgehold: Rechter krijgt monopolie op tendergeschil

bouwbreed 2309

Rol Klachtencommissie aanbesteden uitgehold: Rechter krijgt monopolie op tendergeschil

Staatssecretaris Mona Keijzer degradeert de rol van de Klachtencommissie van Aanbestedingsexperts tot een adviesclub. De macht van de commissie werd in de afgelopen zeven jaar steeds verder uitgehold. Het inhoudelijk toetsen van tendergeschillen valt niet in goede aarde bij opdrachtgevers, die de uitspraken steeds vaker negeren.

De staatssecretaris heeft besloten dat de klachtencommissie alleen nog gaat evalueren. “Ik ben van mening dat de rol die de Commissie van Aanbestedingsexperts tot nu toe vervult het beste tot zijn recht kan komen en het leereffect verder kan worden versterkt”, schrijft zij aan de Tweede Kamer. De macht van de klachtencommissie uitbreiden door de uitspraken bindend te verklaren, ziet de staatssecretaris niet zitten, want dat zou een “parallelle rechtsgang creëren.”

3/4 in voordeel van opdrachtgever

De rol van de commissie was bedoeld om de drempel om te klagen te verlagen en inhoudelijker te gaan toetsen dan de rechter, die vooral op hoofdlijnen en procedures toetst. De klachtencommissie boog zich wel over onredelijke eisen, clusteren, proportionaliteit en ongemotiveerde afwijzingen. Gevolg was dat de uitspraken van de commissie vaker dan bij de rechter in het voordeel van de markt werden beslecht.

Scenario’s

  • Geschillen behandelen (eventueel ook: beslechten)
  • Geschillen behandelen zowel vóór als ná de inschrijving
  • Geschillen alleen behandelen vóór inschrijving
  • Evalueren van een afgeronde aanbestedingsprocedure en adviseren enkel met het oog op professionalisering in de toekomst
  • Toezicht houden
  • Amicus curiae in kort geding of bodemprocedure
  • Opheffen Commissie van Aanbestedingsexperts

De uitspraken van de kort-geding rechter vallen in driekwart van de geschillen uit in het voordeel van de opdrachtgever, tot grote frustratie van marktpartijen die steeds minder genegen zijn om te klagen. Die leemte zou de nieuwe commissie gaan opvullen.

Drempel te hoog

“De drempel naar de rechter is te hoog. Het landelijk klachtenloket wil die leemte opvullen”, beloofden toenmalig voorzitter Joop Janssen (Stibbe) en toen nog vicevoorzitter Chris Jansen (VU Amsterdam)  bij de oprichting in 2013.

Op mosterd na de maaltijd zit niemand te wachten. Het meest effectief is dat een klacht meteen kan worden opgelost door een aanpassing tijdens de procedure. Als dat niet lukt geven we een niet-bindend advies. De hoop is dat publicatie van die adviezen leidt tot een leereffect voor vergelijkbare geschillen.”

Commissie bedolven

Het leidde in eerste instantie tot een lawine van klachten bij de klachtencommissie, maar de laatste jaren schommelt het aantal geschillen rond de 50. Probleem was meteen al dat de uitspraken van de commissie niet bindend zouden zijn. Aanvankelijk leken aanbestedende diensten uitspraken nog wel serieus te nemen en bereid om procedures aan te passen of tijdelijk op te schorten, maar de praktijk werd steeds moeizamer.

Gunning aanvechten is achterhoedegevecht

Gunning aanvechten is achterhoedegevecht

Negatief uitvallende uitspraken voor opdrachtgevers worden nu regelmatig genegeerd en al een keer heeft een aanbestedende dienst alle medewerking geweigerd, signaleert de commissie zelf. Deze ontwikkelingen zijn de commissie een doorn in het oog. Zij hebben het ministerie gevraagd om hun rol duidelijker te formuleren. Daartoe heeft de commissie zelf haar functioneren onder de loep genomen en zes toekomstscenario’s op een rij gezet.

Klachtencommissie gaat evalueren

Die variëren van opheffing tot aan uitbreiding van de bevoegdheden en bindende uitspraken bij geschillen. De keus heeft de commissie overgelaten aan de politiek. De staatssecretaris kiest dus voor evaluerende rol, met enkele een lerend effect op nieuwe aanbestedingen. Het is nog wel de vraag of de Tweede Kamer daarmee akkoord gaat, maar die zijn voorlopig op reces. Ook Chris Jansen, inmiddels voorzitter van de commissie, is met vakantie en was niet bereikbaar voor commentaar.

Om welke klachten kan het gaan:

  • Niet voldoen aan de aanbestedingsplicht
  • Verbod ‘onnodig’ samenvoegen van opdrachten
  • Gebod tot splitsing in percelen, tenzij ‘niet passend’
  • ‘Zo groot mogelijke’ beperking van administratieve lasten
  • (Niet-)verstrekken van inlichtingen
  • Proportionaliteitsvragen
  • Procedureregels (aankondiging, uitsluiting-, selectiebeslissingen
  • Geschiktheidseisen (financieel- economische draagkracht
  • Laagste prijs versus emvi
  • Gunningscriteria (weging, relatieve gewicht, volgorde van belang)
  • Motiveringsklachten
  • Ondoelmatig aanbesteden
  • Opportunistisch inschrijven/ ‘terugkrabbelen’

Aanbestedingen in de bouw

Als je wilt, weet je er alles over.

Kijk maar

 

Reageer op dit artikel