nieuws

Opinie | Geef de NOVI een duidelijke basis: Nederland als groene metropool

bouwbreed 281

Opinie | Geef de NOVI een duidelijke basis: Nederland als groene metropool

De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) wil hét antwoord zijn op onze ruimtelijke opgaven. Het moet een gedeeld toekomstperspectief op Nederland bieden, waar het fijn en veilig wonen en werken is in een gezonde en leefbare omgeving met voldoende welvaart. Die basis is er nu met de Ontwerp NOVI, maar hierin ontbreekt iets essentieels: een integrale benadering met regie en handvatten voor de praktijk.

Het pijnpunt van de Ontwerp NOVI is dat het vier maatschappelijke opgaven – de duurzame en concurrerende economie, een klimaatbestendige en klimaatneutrale samenleving, een toekomstbestendige en bereikbare woon-­ en werkomgeving en een waardevolle leefomgeving – vooral stapelt, in plaats van integraal benadert. In de fysieke ruimte zijn die opgaven allemaal met elkaar verweven. Je kunt geen sterk antwoord op de woningnood bieden zonder daarbij mobiliteit, energietransitie en klimaatadaptatie te betrekken. Wie een wijk bouwt, moet altijd nadenken over de leefbaarheid, de sociale voorzieningen, het verkeer, de energievoorziening, het groen en de riolering. Met een integrale aanpak staat de NOVI dus al steviger in zijn schoenen.

Versnippering

Bovendien moet je ook naar de bredere context kijken: hoe ziet de stad en regio eruit? Waarom willen we überhaupt die wijk op die plek bouwen? Kan het niet elders als we daar de fysieke verbindingen verbeteren en de reistijd terugbrengen? Kijk naar de opwekking van duurzame energie. Elke provincie heeft daarin nu een eigen verantwoordelijkheid, waardoor je versnippering krijgt. Maak liever keuzes: geef bijvoorbeeld zonne- en windplekken voorrang bij duurzame energie in een bepaald gebied. Ook verstedelijking en mobiliteit vragen om keuzes op een hoger niveau. Daar moet je je als Rijk sterk op richten. Gemeenten kunnen niet zonder een duidelijke regie van het Rijk.

Heldere visie

We moeten dus nadenken over hoe we Nederland als geheel willen inrichten. We hebben nood aan een heldere visie als land. Hoe zien we het wonen en werken in onze steden? Wat is de functie van ons platteland? Wat zijn vanuit internationaal perspectief onze krachten? En wat maakt ons kwetsbaar? Dat helpt ook strategische keuzes op regionaal of lokaal niveau maken. Een nationale gebiedsvisie waarbinnen je de samenhang ziet en opgaven koppelt, kan zich bijvoorbeeld lokaal vertalen in een andere invulling van de woningbouwopgave.

In de afgelopen jaren zijn er talloze visies op de inrichting van Nederland verschenen. Denk aan Panorama Nederland van het College van Rijksadviseurs. Of aan het Toekomstbeeld OV 2040 van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Telkens komt hierin eenzelfde achterliggende oproep tot landelijke visievorming terug. Kansen worden vooral gezien in het benaderen van Nederland als netwerkstad, als één grote groene metropool binnen een netwerk van Europese metropolen. Die herhaalde oproep is logisch, want dit maakt ons land inderdaad uniek. Onze ligging, connecties en inrichting zijn extreem belangrijk voor onze economische positie.

Eén grote groene netwerkstad

Nog voordat de NOVI werkelijkheid wordt, geven wij daarom een dwingend advies aan de makers: geef gehoor aan die herhaalde oproepen. En bekijk Nederland als één grote, groene netwerkstad met goede verbindingen naar andere Europese metropolen en luchthavens. Richt deze groene metropool in zodat het werkt als één grote, goed geoliede machine en zodat we ook in de toekomst hier fijn kunnen wonen en werken. Werk vanuit deze visie de maatschappelijke opgaven integraal uit. Denk bijvoorbeeld aan de samenhang tussen stad en platteland en de internationale verknoping met Vlaanderen en Noordrijn-Westfalen. Put kracht uit de verknoping tussen hoofdwegennet, het onderliggend wegennet en de diverse mobiliteitsvormen. Dat helpt de opgaven verder met elkaar verbinden. En maak het provinciale, regionale en gemeentelijke overheden makkelijker met een kennis- en uitvoeringsprogramma voor de NOVI. Zo kunnen ze onderling kennis uitwisselen en samen handelen en optreden. Want door het gebrek aan integraliteit, regie en instrumenten in de huidige opzet voor de NOVI, kunnen weinigen nu echt hiermee (samen) uit de voeten.


Hamit Karakus, directeur Platform31, en Pieter Litjens, directeur CROW

 

Pieter Litjens.

Hamit Karakus.

 

Reageer op dit artikel