nieuws

Gids om eerlijk aan te besteden verovert Europa: ‘onredelijke eisen overal een probleem’

bouwbreed 2345

Gids om eerlijk aan te besteden verovert Europa: ‘onredelijke eisen overal een probleem’

Code oranje bij te hoge drempels en code rood bij te veel eisen: De Gids Proportionaliteit geeft praktische tips en bandbreedtes voor het opstellen van aanbestedingen. En dat werkt. De gids is inmiddels verplichte kost voor alle opdrachtgevers, maar nu als exportartikel vertaald in het Engels.

Monika Chao is gepast trots op het gemak waarmee fondsen bij elkaar kwamen om de gids in het Engels te vertalen en de gids tot exportartikel te promoveren. De directeur van het Instituut Bouwrecht en prof bouwrecht aan de TU Delft vindt het belangrijk dat de gids ook in andere landen kan worden gebruikt.

Aanbesteden in de praktijk

Aanbesteden in de praktijk

De gids heeft een doorbraak geforceerd in het terugdringen van onredelijke eisen en torenhoge boetes. Ook de introductie van code groen voor onderhands aanbesteden voor opdrachten tot 1,5 miljoen euro, zorgde voor een enorme impuls voor MKB-bouwers die nu veel sneller en makkelijker aan tafel komen bij gemeentes.

In Nederland ligt de gids standaard in de bureaulade van elke inkoper, maar het gaat om Europese aanbestedingsregels en die gelden in heel Europa.

Waarom is belangrijk om de gids in het Engels te vertalen?
“De problemen om aanbestedingsstukken goed te formuleren zijn overal hetzelfde. Bij veel inkopers leeft de neiging om te veel en te zware eisen te stellen aan inschrijvers. Dat geldt in Nederland en is niet anders in willekeurig buitenlanden.

Aanbesteding:

De aanbestedende dienst beziet per opdracht welke aanbestedingsprocedure geschikt en proportioneel is, daarbij slaat hij in ieder geval acht op de volgende aspecten:

  • omvang van de opdracht
  • transactiekosten voor de aanbestedende dienst en de inschrijvers
  • aantal potentiële inschrijvers
  • gewenst eindresultaat
  • complexiteit van de opdracht
  • type van de opdracht en het karakter van de markt

Bron: Gids proportionaliteit

Bij een lezing voor de Europese Vereniging voor Bouwrecht in Boekarest, oktober vorig jaar, werd mij duidelijk dat we in Nederland over een uniek hulpmiddel beschikken. Daar was opvallend veel belangstelling en enthousiasme voor. Dat bracht me op het idee om mede Europeanen een dienst te bewijzen door de Gids internationaal toegankelijk te maken.”

Wie moet de Engelse gids gaan gebruiken?
“Iedereen die betrokken is bij de procedures voor aanbesteden: inkopers, inschrijvers maar ook regelgevers, juristen, rechters en wetenschappers die onderzoek doen naar aanbestedingsrecht in Europa. Dat zijn er aardig wat dus.”

Hoe doen andere lidstaten dat nu dan?
“Bij de vraag wat proportioneel is en wat niet, zullen de schrijvers van de aanbestedingsstukken vooral kijken naar wat zij zelf proportioneel vinden. Het gevaar daarbij is dat de blik te beperkt is. Een inkoper heeft goed inzicht in zijn eigen organisatie, maar daarbuiten houdt het snel op. Niet weten wat algemeen proportioneel is, leidt onherroepelijk tot meer geschillen. Conflicten en geschillendie voorkomen kunnen worden als er een hulpmiddel zou zijn, zoals de Gids Proportionaliteit. In Nederland heeft dat echt zo gewerkt.”

Wie gaat profiteren van de gids?
“Ik verwacht zowel de aanbestedende diensten als de marktpartijen. De Gids is gericht op een eerlijk, gelijk speelveld. Dat komt iedereen ten goede. En de Gids is zo opgezet dat opdrachten kunnen terechtkomen, bij een grote groep aanbieders. Dat maakt dat meer bedrijven die een kans verdienen die kans ook krijgen, vooral in het MKB. En meer inschrijvingen betekent ook meer concurrentie en dat is goed voor de economie.”

Wat zijn de voor- en nadelen van een gids?
“Een valkuil is om te denken dat met het gebruik van de gids alle fouten worden voorkomen.  En dat er niks meer mis kan zijn met een uitvraag. Dat is natuurlijk niet zo. Andersoortige fouten loeren immers nog steeds. Een ander risico is dat de Gids kan verstenen en niet meebeweegt met de economische ontwikkelingen. In Nederland zijn bijvoorbeeld bij de eerste herziening allerlei praktijkvoorbeelden aangepast, zoals van een school en een rotonde.

Die geven een goed en actueel beeld van wat wel en niet proportioneel en redelijk is om te vragen. Die voorbeelden maken dat de opstellers van aanbestedingsstukken kunnen zien wanneer zij dreigen in de fout te gaan met de eisen. Een ander pluspunt is dat de gids helpt bij het opstellen van selectiecriteria en de fase van de gunning, maar ook voor de inhoud van het bijbehorende bouwcontract.”

De gids gaat de grens over, maar zal de gids ook buitenlandse partijen aantrekken?
“De gids zal zijn diensten in eerste instantie vooral bewijzen binnen de landsgrenzen. De meeste MKB-bedrijven zoeken hun opdrachten binnen de interne nationale markt, zeker binnen de bouw. Maar zowel grote als kleine ondernemingen lopen aan tegen de nadelen van disproportionele eisen die opdrachtgevers stellen. Dat geldt voor zowel klein, als grote opdrachten en diezelfde problemen doen zich ook voor bij grensoverschrijdend verkeer. Ook daar wil een bedrijf uit land X geen last hebben in land Y van een disproportionele behandeling. Eigenlijk zou het niet mogen uitmaken of een bouwer meedingt in Italië of Duitsland. Alle aanbestedingsregels in de EU zouden gelijk moeten worden gehanteerd en dat geldt dus ook proportionele eisen. We moeten elkaars taal spreken en elkaar gelijke kansen bieden, ook al is dat nu nog niet altijd zo.”

Is grensoverschrijdend gebruik van de Gids ook goed voor de Gids zelf?
“Ja. De Gids is nu een Nederlands product. Maar wij hebben de wijsheid ook niet in pacht. Eigenlijk hoop ik dat er een wetenschappelijke discussie op gang komt in Europa – en daarbuiten – om het begrip proportionaliteit verder te ontwikkelen.”

Ook daarbuiten, het gaat toch om Europsese regels?
“De Gids is van belang voor alle staten waar wordt aanbesteed. Dat gaat dus verder dan Europa en kan zelfs fungeren als mondiaal hulpmiddel. Wat mij betreft volgen nog veel meer vertalingen, Spaans, Frans, Pools enz.”

Wanneer is de Engelse versie klaar?
“Hij is net klaar, gratis beschikbaar en te downloaden voor wie maar wil.”


Aanbestedingen in de bouw

Als je wilt, weet je er alles over.

Kijk maar

 

Reageer op dit artikel