nieuws

Opinie | Samenwerken is als wonen in twee-onder-een-kapwoning

bouwbreed 517

De bouw wordt al decennia gekenmerkt door een strikte scheiding tussen “zij” en “wij”. Opdrachtgevers zijn bureaucratisch, vol wantrouwen, muggenzifters. Opdrachtnemers zijn cowboys, niet te vertrouwen, alleen maar uit op winst. En graag zien we deze vooroordelen ook nog bevestigd worden in de ander. En dat terwijl je niet zonder elkaar kunt, je móét samenwerken om projecten tot een succes te maken.

Opinie | Samenwerken is als wonen in twee-onder-een-kapwoning

Je kan het vergelijken met wonen in een twee-onder-een-kapwoning, het hebben van buren is onvermijdelijk en dus zal je met elkaar samen moeten leven. En toch zijn we bij onze buren constant opzoek naar de bevestiging van vooroordelen. “Zie je wel, zondagsrust hebben ze lak aan” of “ze maken een puinhoop van de tuin, ik had niet anders van ze verwacht”. Wil je goed met je buren kunnen samenleven dan zal je deze vooroordelen los moeten laten, dillema’s bespreekbaar maken en elkaars gedrag proberen te begrijpen. Ditzelfde is nodig in de bouw om beter met elkaar te gaan samenwerken.

Als het gaat om dilemma’s bespreekbaar maken en elkaars gedrag proberen te begrijpen, draait het vooral om één aspect, transparantie. Laten we de volgende waargebeurde casus eens als voorbeeld nemen. Voor een infraproject zoals er zoveel zijn, bleek niet de volledige scope te zijn gecontracteerd. Een wijziging van de scope was noodzakelijk. Inhoudelijk en financieel waren de opdrachtgever en opdrachtnemer het hierover met elkaar eens. Maar aanvullende scope betekent extra geld en daarvoor moest de opdrachtgever in dit geval aankloppen bij de beheerder.

Actief en transparant

Een langdradige interne procedure volgde en ondertussen kon de opdrachtnemer formeel niet verder met haar ontwerp. In plaats van een afwachtende houding aan te nemen besloten beide partijen zich actief en transparant op te stellen. Transparant zijn betekent dat je als opdrachtgever eerlijk vertelt dat de interne procedure langer duurt dan verwacht. Dat je dilemma zit in het feit dat je zonder opdracht niks mag verwachten van de opdrachtnemer. Maar dat wachten op de formele opdracht voor beide partijen erg inefficiënt is en vernietiging van publiek geld is. Transparant zijn als opdrachtnemer betekent dat je vertelt dat je ook niet zit te wachten op vertraging van het project omdat volledige vergoeding van vertragingskosten een utopie is gebleken. Maar dat je het tegelijkertijd moeilijk vindt om op eigen risico door te gaan met het ontwerp zonder formele opdracht.

Deze wederzijdse transparantie heeft ertoe geleid dat voor dit project een principe-afspraak is overeengekomen tussen beide partijen. De opdrachtnemer werkte op risico van de opdrachtgever door aan het ontwerp zodat de opdrachtgever tijd had om de interne procedures te doorlopen. Uiteraard waren er achteraf vertragingskosten te verrekenen, maar beduidend minder dankzij deze samenwerkende houding. Dit heeft alleen kunnen plaatsvinden doordat beide partijen elkaars gedrag begrepen, omdat ze eerlijk en in openheid hun standpunten en dilemma’s op tafel hebben gelegd. En misschien wel het belangrijkste dat één partij durft z’n nek uit te steken en de toenadering zoekt. Dit heeft in dit geval als katalysator gewerkt wat tijdens het gehele project vruchten heeft afgeworpen.

Vooroordelen

Die toenadering zoeken is wel een flinke stap om te nemen. Helemaal als je je blind staart op de vooroordelen over de ander. Die vooroordelen moeten er dus echt uit in de bouw. Maar het loslaten van vooroordelen vraagt nogal een cultuurverandering als je bedenkt dat de leiding in de bouw ligt bij de “ervaren rotten” die door schade en schande wijs zijn geworden. Vooroordelen zijn voor hen niks meer dan een oordeel op basis van hun eigen ervaringen uit het verleden.

De oplossing ligt daarom in de nieuwe generatie die klaar staat, de young professionals. Noem ze onbeoordeeld, lichtelijk naïef, maar vooral gedreven om resultaten te boeken. Combineer dit met een ervaren rot en je krijgt een gouden duo. Een duo dat elkaar versterkt en scherp houdt. Waarbij de senior kennis en ervaring deelt en de junior tijdig afremt in zijn of haar gedrevenheid. En waarbij de junior voor elke casus een nieuwe invalshoek kan bedenken en zich kan verplaatsen in de belangen van een andere partij.

Assertiviteit

Er zijn wel een aantal belangrijke criteria voor het behalen van succes. Assertiviteit van de junior is een must, zeggen wat je vindt en durven in te gaan tegen het conventionele. De senior daarentegen zal zichzelf moeten afremmen in het uiten van eigen vooroordelen en openstaan voor een frisse blik van de junior. Laat hun ervaringen van nu niet de vooroordelen van morgen worden.

Samenwerken in de bouw hoeft niet moeilijk te zijn, maar het komt niet vanzelf. Samenwerking vraagt om goede gesprekken waarin je elkaar probeert te begrijpen, vooroordelen loslaat en elkaar soms uit de inhoud naar het proces trekt. Daarin hoef je geen afstand te doen van je eigen belangen, zolang je deze belangen maar bespreekbaar maakt. Net als bij je buren, ook daar kan een goed gesprek wonderen verrichten.


Brent Elemans, AT Osborne

Reageer op dit artikel