nieuws

Ontwerp theater Den Bosch ‘onmogelijke opgave’ voor architecten

bouwbreed 1228

Ontwerp theater Den Bosch ‘onmogelijke opgave’ voor architecten

Er deugde weinig aan de procedure voor de aanbesteding van het ontwerp voor het nieuwe Theater aan de Parade in Den Bosch. De gemeente probeert dat ook nog eens te verbloemen. Dat betoogde de advocaat van vier afgewezen architectenbureaus woensdagmiddag bij de rechtbank in Den Bosch. “De architecten zijn van begin af aan opgezadeld met een onmogelijke opdracht.” Zijn cliënten eisen daarom dat de gemeente de inmiddels afgesloten overeenkomst met de winnende architect NOAHH ontbindt en de aanbesteding opnieuw doet. De gemeente Den Bosch ziet daartoe geen enkele grond.

“Buitengewoon frustrerend” moet de aanbesteding van het nieuwe theater voor de gemeente Den Bosch zijn, vermoedt advocaat Bert van Mieghem van Wybenga Advocaten, de raadsman van de vier verliezende architectenbureaus: Van Dongen – Koschuch, Kraaijvanger, MVRDV en AMA. De raad nam het besluit voor een nieuw theater immers al ruim acht jaar geleden. In die afgelopen periode is een eerste aanbesteding stopgezet en de tweede is volgens Van Mieghem helemaal misgegaan. De opdracht die de gemeente de tweede keer in de markt heeft gezet is “fundamenteel ondeugdelijk”, en tussentijds op essentiële onderdelen gewijzigd, terwijl de communicatie tijdens de procedure misleidend was.

Zijn cliënten zijn echt niet flauw, maakte Van Mieghem duidelijk. Ze realiseren zich heel goed dat ze niet elke aanbesteding kunnen winnen en gaan niet zeuren over futiliteiten. “Maar zij accepteren hun verlies niet als met terugwerkende kracht de regels gewijzigd worden en de gemeente weigert inzichtelijk te maken waarom NOAHH gewonnen heeft. Er zijn grenzen aan het pragmatisme.”

Het voornaamste bezwaar van de vier architecten is dat twee eisenpakketten waaraan de inschrijvers zich moesten houden – het functioneel ontwerp en het geldende bestemmingsplan uit 2013 – onderling strijdig zouden zijn. De gemeente zou zich dat pas vrij laat tijdens de procedure gerealiseerd hebben en kwam net voor de kerstdagen in 2018 op de proppen met een reparatieplan: nieuwe eisen, vervat in een concept-ontwerpbestemmingsplan. De ontwerpen van de inschrijvers moesten in januari 2019 ingediend worden.

Bouwlagen en gebouwhoogtes

Het nieuwe bestemmingsplan betekent een wezenlijk verschil in de ogen van de vier architecten, omdat hiermee de eis van een maximum van twee bouwlagen werd losgelaten. In de toelichting van de gemeente zou de wijziging alleen een iets aangepaste laad- en losplaats betreffen. Bovendien was de reparatie niet afdoende omdat de eisen voor de maximale gebouwhoogtes in het functioneel ontwerp en in het concept-ontwerpbestemmingsplan strijdig bleven. Dat zou maar liefst vier meter schelen.

De onmogelijke opdracht van de gemeente leidde er volgens Van Mieghem toe dat geen van de vijf inzendingen uiteindelijk voldoet aan het bestemmingsplan: niet aan het oude bestemmingsplan uit 2013, maar ook niet aan een nieuw, gerepareerd bestemmingsplan. Het ontwerp van NOAHH kan dus niet gerealiseerd worden. Daarom moet het contract ontbonden worden en moet er een nieuwe aanbesteding komen, vindt de advocaat. Dat dat leidt tot verdere vertraging is volledig te wijten aan de gemeente zelf. In hoeverre het ontwerp van NOAHH afwijkt van het bestemmingsplan is tot ongenoegen van de andere inschrijvers niet controleerbaar, want de gemeente houdt dat ontwerp geheim. Van Mieghem pleit voor openbaarmaking, zodat controleerbaar is hoe wezenlijk de afwijkingen zijn. Hij vermoedt dat het ontwerp dat uiteindelijk gerealiseerd wordt zal afwijken van het winnende ontwerp.

Voorstelling beëindigd

De gemeente Den Bosch vindt dat de procedure zorgvuldig is verlopen en ziet geen enkele aanleiding tot heraanbesteding, zo maakte advocaat Leopold Sueters van Bartels Sueters Rassa Aanbestedingsadvocaten duidelijk tijdens het kort geding. Zo zijn de eisers te laat omdat de bezwaartermijn tegen de gunningsbeslissing al drie maanden verstreken is. “Of om in toneeltermen te spreken: de voorstelling is voor de eisers al lange tijd geleden definitief beëindigd en een verlenging hiervan is niet aan de orde.” Sueters laakte de “passieve houding” van een aantal afgewezen architecten. Ze hadden beter gebruik moeten maken van de mogelijkheid om te vragen te stellen en bezwaar aan te maken.

Hij betwist dat er sprake is van wezenlijke wijzigingen van de opdracht tijdens de aanbesteding en dat de verschillende eisen die de gemeente stelde onderling tegenstrijdig waren. Dat geen van de inschrijvingen volledig voldeed aan het programma van eisen was nog geen reden voor ongeldigheid en uitsluiting, aldus Sueters. Dat blijkt al wel uit het feit dat alle eisers een vergoeding van 50.000 euro hebben gekregen, wat alleen mogelijk was als hun inschrijving door de gemeente was beoordeeld als geldig en volledig. De mate waarin de inschrijvers voldeden was alleen bepalend voor het aantal punten dat ze konden vergaren. In de afwijzingsbrieven is dat allemaal duidelijk genoeg gemotiveerd, legde de advocaat uit.

‘Belangen gemeente laten prevaleren’

Dat ontwerpen na de gunning nog wijzigen, noemt de raadsman logisch. Een ontwerp dat een architect indient doorloopt immers nog vele stadia voordat het uitgevoerd kan worden.

Dat de aanvankelijke eis van maximaal twee bouwlagen losgelaten zou zijn door de gemeente, is volgens Sueters niet waar. Die eis was er helemaal niet. De inschrijvers moesten uitgaan van het functioneel ontwerp en uit hun inzendingen blijkt dat ze dat ook allemaal gedaan hebben, want alle partijen hadden meer dan twee bouwlagen in hun ontwerp opgenomen.

Sueters deed tot slot nog een klemmend beroep op de rechter om rekening te houden met de belangen van de gemeente en die “te laten prevaleren boven de belangen van de eisers”. Den Bosch is immers al tien jaar bezig is met het realiseren van een nieuw theater. Elke nieuwe vertraging – zeker een nieuwe aanbesteding – zorgt voor onzekerheid bij het personeel, problemen met de exploitatie en levert de stad economische schade op doordat er nog langer geen volwaardig functionerend theater is.

De rechter doet over vier weken uitspraak.

Reageer op dit artikel