nieuws

“Stop met die tunnelvisie over breedplaatvloeren en ga met zijn allen weer nadenken”

bouwbreed 11516

“Stop met die tunnelvisie over breedplaatvloeren en ga met zijn allen weer nadenken”
Foto: Sjef Prins - APA Foto

Sinds de marsroute is uitgezet door bureau Hageman lijkt iedereen op te houden met nadenken. Pieter Plass ziet teveel rare dingen in de breedplaatkwestie om daar zomaar in mee te gaan. Het liefst zou hij een streep zetten onder alles en met een schone lei opzoek gaan naar een praktische en betaalbare oplossing. “En doe in vredesnaam iets met de informatie uit die proefbelastingen.”

Strijdmakker van Rob Plug. Directeur Pieter Plass van het CBB uit Arnhem moet er even op kauwen of hij zich kan vinden in die typering. Het klopt dat hij een van de weinigen is die nog wel eens een afwijkend standpunt durft in te nemen in de breedplaatkwestie. Omdat hij zich verbaast over de vele tegenstrijdigheden en ongerijmdheden, waar hij op stuit in rapporten, uitspraken en stappen die partijen zetten. Ongerijmdheden waar iedereen maar achteloos overheen lijkt te stappen. Daardoor is hij een dankbare bron voor de Tweede Kamer die hem regelmatig uitnodigt bij rondetafelgesprekken voor het broodnodige tegengeluid.

Waar komt die betrokkenheid bij de breedplaatkwestie vandaan?
“Niet van de instorting in Eindhoven. Die heb ik met enorme verbazing gadegeslagen, maar van een afstand. Pas na de publicatie van de rapporten van Hageman en TNO ging er iets knagen. Het leek me net iets te toevallig dat die twee rapporten zo prachtig op elkaar aansloten en precies op hetzelfde moment gepubliceerd werden. Bovendien was ik me direct bewust van de enorme consequenties als die conclusie van de zwakke voegen zou kloppen.”

U had een idee hoe Nederland die enorme inventarisatie en versterkingsopgave moest aanpakken?
“Samen met de Vereniging Bouw & Woningtoezicht Nederland drong ik er op aan om het, branchebreed en in alle openheid met elkaar aan te pakken. Maar daar wilde de minister, Plasterk op dat moment, vreemd genoeg niet aan. Ondertussen bleek Simon Wijte, die zijn onderzoek in opdracht van BAM had verricht voor de minister, al een stappenplan op te stellen. Er was weinig interesse voor een open transparante aanpak. Alles werd van een kant gestuurd en daar had altijd Simon Wijte een vinger in de pap. Via de taskforce breedplaatvloeren van BAM, via de klankbordgroep van het ministerie, via het stappenplan en anders wel in zijn hoedanigheid van hoogleraar aan de TU Eindhoven. Daar vonden alle laboratoriumproeven plaats. Het is toch het recept bij uitstek om een soort tunnelvisie te ontwikkelen.”

Er was gewoon weinig kennis op dat moment en bureau Hageman had een voorsprong op iedereen.
“Natuurlijk is dat zo. Maar die kennis hadden ze ook nog maar in een paar maanden opgebouwd. Er zijn zat capabele constructeurs die die achterstand zo hebben ingelopen. Voordat Wijte door BAM werd ingeschakeld was hij echt niet de breed- of bollenplaatspecialist van Nederland. Hij had zijn werk voor BAM prima gedaan. Maar dat is iets anders dan de minister adviseren en een nationale aanpak uitstippelen. Hij had meteen teveel verschillende petten op.”

Het ministerie had hem nooit mogen vragen.
“Dat ook natuurlijk. Maar hij had zelf vooral ook nee moeten zeggen. Hoe verleidelijk het ook was voor bureau Hageman waar hij directeur is. Want er zat natuurlijk een ongelofelijke stroom aan werk aan te komen. Maar die schijn van belangenverstrengeling, al die verschillende petten die hij op heeft. In zo’n positie moet je als adviseur gewoon niet terecht willen komen.”

BAM had zich geen betere adviseur kunnen wensen. Een systeemfout, was voor hen de best denkbare uitkomst. Het ligt buiten hun macht. Ze konden er niets aan doen.
“Dat is absoluut waar. Er is bij de bouw van die parkeergarage vreselijk geblunderd door BAM, het staat allemaal te lezen in het rapport, maar het was volgens Hageman en TNO allemaal niet doorslaggevend. Dat was die voegconstructie. Het is bijna een geniale uitkomst. Daar zal menig topadvocaat jaloers op zijn.”

Pieter Plass

Pieter Plass (1963) is directeur-eigenaar van Centraal Bureau Bouwbegeleiding uit Arnhem, een bedrijf met vijfentachtig adviseurs in dienst die dagelijks toezicht uitoefenen op bouwplaatsen door heel Nederland. CBB is in 1968 opgericht door zijn vader. Nadat hij opleidingen voltooide in technisch management aan prestigieuze instituten in de VS als MIT en Stanford University keerde Plass eind jaren ’80 terug naar Nederland en nam de leiding van het familiebedrijf over. Voor de financiële crisis was CBB veel groter en telde meer dan 300 medewerkers. Na het faillissement begin 2013 startte het door in afgeslankte vorm. Plass koestert geen ambities om weer zo groot te worden. De huidige omvang biedt hem naar eigen zeggen meer ruimte om zich ook te bemoeien met zaken die hem aan het hart gaan, zoals de breedplaatkwestie en de invoering van de wet kwaliteitsborging.

Hoe erg was dat blunderen?
“Ik werk nu 31 jaar in dit vakgebied, maar een vloer die op toog is ontworpen dus bol moet staan, maar in werkelijkheid hol staat, oftewel is doorgezakt, met flinke scheuren bij de kolommen ben ik echt nog nooit tegengekomen. Dat kun je niet bagatelliseren. Dan moeten echt alle alarmbellen gaan rinkelen op de bouwplaats.”

Maar is er dan geen sprake van een systeemfout?
“BAM heeft altijd gezegd dat ze tien scenario’s onderzochten en die stuk voor stuk zouden onderzoeken en wegstrepen. Het vreemde is dat we eigenlijk nooit rapporten over die andere  scenario’s hebben gezien. Ook niet als bijlage bij de OVV rapporten. Een maand geleden sprong ineens die geoloog Jos Terken uit de bosjes, die onderzoek had uitgevoerd naar de fundering en de bodemgesteldheid. Die signaleerde heel opmerkelijke dingen. Maar als daarover dan Kamervragen worden gesteld, reageert de minister daar heel vreemd en ontwijkend op. En nu circuleert er een rapport van een eigen constructeur van BAM die, amper acht dagen na de instorting, op de voegconstructie wijst en de gevaren van niet-opgeruwd zelfverdichtend beton.”

Dat BAM-rapport over die voeg is niet één rapport uit een hele reeks?
“Ik heb die andere rapporten dus  niet gezien. Terwijl ik er heel wat heb zien langskomen. Er zijn mensen die daar een complot inzien, maar dat geloof ik niet eens. Zo’n rapport in zo’n korte tijd opstellen, dat kunnen ze wel bij BAM. Zo goed zijn ze.  Ze kunnen snel veel kennis mobiliseren. Je bent niet voor niets de grootste bouwer van het land. Al blijft het frappant dat het dat rapport precies de oorzaak aangeeft waarmee Hageman en TNO drie maanden later aankomen en dat andere aspecten er eigenlijk niet toe doen.”

Hageman heeft het rapport gewoon overgeschreven?
“Het is subtieler gegaan. Dat rapport heeft Simon Wijte en de mensen om hem heen vermoedelijk op een spoor gezet. Gaandeweg ontwikkelt zich een soort tunnelvisie. Zoals je ook wel ziet met rechercheteams in beruchte misdaadonderzoeken.”

En daar gaat de OVV, vervolgens in mee? Die opereren toch wel onafhankelijk?
Ik heb de OVV ook heel hoog zitten. Ze zijn echt niet over één nacht ijs gegaan maar hebben anderhalf jaar de tijd genomen. Tegelijkertijd zie ik ook het krachtenveld waarbinnen ze opereren. En dat de onderzoekers van Horvat, die het technisch deel van het onderzoek voor hun rekening namen, waarschijnlijk ook op een spoor zijn gezet door eerdere rapportages. Ze hebben daar best een kans laten liggen om andere scenario’s echt grondig te onderzoeken. Fundamenteel experimenteel onderzoek hebben ze niet uitgevoerd, behalve dat onder hun leiding de machinist van Beelen de punt van zijn sloopkraan op de voeg liet drukken. Ze kregen die voeg maar met moeite stuk. Ook dat werd trouwens al voorspeld in het rapport van 8 juni 2017 van die BAM constructeur. Dat had vooral met de opzet van de hoofddraagconstructie te maken. De positie van de gebouwkernen die in het rechterdeel van de garage net wat anders was. Beelen heeft echt heel veel moeite moeten doen om die vloer uiteindelijk zo te laten bezwijken volgens het scenario Hageman. Dat lukte pas nadat ze de ponswapening hadden doorgeknipt.”

En de betonbranche dan? Het is toch in hun belang om het ongelijk van Hageman aan te tonen? Maar ze hebben afgelopen jaar nijver meegewerkt en veel experimenten laten uitvoeren en betaald.
“Wel weer in het laboratorium in Eindhoven hè, waar Wijte hoogleraar is. Het was natuurlijk netter geweest als dit aan de TU Delft was onderzocht of in een laboratorium in het buitenland. Dan is het gevaar van die tunnelvisie kleiner. Wij hebben gepleit voor echte grootschalige praktijkproeven op complete vloeren van 10 bij 10 meter. Dan pak je drie complete breedplaten met de voegen daartussen, in plaats van reepjes die je uit zo’n plaat hebt gezaagd.“

Keert de hele kwestie zich onderhand niet tegen BAM? Het wordt voor hen toch veel aantrekkelijker hun verlies te nemen in Eindhoven dan straks te mogen opdraaien voorde kosten van het  herstel van die ministerie-gebouwen? Dat gaat een veelvoud kosten van die 24 miljoen van de parkeergarage Eindhoven.
“Maar zij kunnen ook niet meer terug. Wat moeten ze dan zeggen? We hebben het toch fout gezien, het was geen systeemfout, we hebben er inderdaad een potje van gemaakt daar op die bouwplaats in Eindhoven, waardoor die parkeergarage bezweek? Dan verspelen ze echt al hun geloofwaardigheid en gooien hun hele reputatie overboord. Ook voor hen geldt dat ze eigenlijk niet meer kunnen terugkomen op de marsroute die is uitgestippeld. Dat is nooit bewust gegaan. Dat is geen complot, maar ondertussen is het wel de marsroute.”

Dus ze rekken net zo lang met rapportjes, studies en nieuwe maatregelen tot de garantietermijn is verjaard?
“Dat lukt niet, want de hoofdaannemer is 20 jaar aansprakelijk voor dit soort bouwgebreken. Aan die termijn zitten ze bij de ministeriegebouwen in Den Haag nog lang niet. Tegelijkertijd blijkt het in de praktijk verdraaid lastig om dit soort posten effectief op een aannemer te verhalen. Het wordt een taai juridisch gevecht, waarbij uiteindelijk veel gebouw-eigenaren, inclusief het Rijksvastgoedbedrijf hun verlies zullen nemen. Rob Plug heeft het bij de Neprom aangekaart, maar die verwijzen door naar de pensioenfondsen en andere beleggers aan wie hun leden de panden hebben doorverkocht. Die zijn niet goed verenigd en kunnen dus ook niet gezamenlijk een sterke vuist maken.”

Pieter Plass: “Alles werd van een kant gestuurd en daar had altijd Simon Wijte een vinger in de pap.” Foto: Sjef Prins – APA Foto

En zo zijn we met zijn allen in de breedplaatkwestie gerommeld. Hoe komen we daar weer uit?
“We moeten vooral blijven nadenken en niet blind allemaal achter elkaar aanlopen. Als je de officiële marsroute volgt staan we voor een enorm kostbare operatie. Dat gaat honderden miljoenen euro’s kosten. Ik zou overal het liefst een streep onder zetten, ophouden met terugkijken en vooral met gezond verstand kijken hoe we uit de impasse komen. De minister geeft ook aan dat er geen acuut gevaar is, dus laten we alsjeblieft de tijd nemen om verstandige keuzes te maken. En als je dat dan doet, kun je volgens mij niet om het feit heen dat alle gebouwen waarbij twijfel bestond en die zijn proefbelast die test glansrijk doorstonden.”

Hoeveel panden zijn er precies proefbelast?
“Ik ken ze ook niet allemaal, maar het zijn er zeker twintig. En de uitkomst was steevast dat ze sterk genoeg waren en dat ze niet versterkt hoefden te worden. Terwijl er op basis van de rekenregels twijfels bestonden. Dat geeft toch te denken.”

Waar komt die discrepantie tussen de theorie en de praktijk vandaan?
“Laat ik daar nou maar niet over gaan speculeren. Sommigen zeggen dat het kan door zaken als inklemming in de kolommen, boogwerking in de vloer, hogere sterkte van beton of meer ruwheid van het aansluitvlak. Feit is dat de meeste van die vloeren in de praktijk veel sterker zijn dan blijkt uit de rekenregels. Het zou absurd zijn als we dat gegeven zouden negeren. Dat kan ons misschien voor grote kosten behoeden. Iedereen zou moeten snappen dat vloeren niet in het laboratorium moeten voldoen maar in de praktijk.”

Hoe moeten we die proeven uitvoeren?
“De simpelste en goedkoopste methode is natuurlijk met waterbassins. Maar als een vloer dan dreigt te bezwijken kun je de last niet snel wegnemen. Dat kan wel met vijzelconstructies, zoals Dijkstra Draaisma succesvol deed bij het Hyperion Lyceum in Amsterdam. Dan kun je heel nauwkeurig stapsgewijs de kracht opvoeren, maar die ook meteen wegnemen zodra er iets fout gaat.”

Dat gaat het Rijksvastgoedbedrijf natuurlijk ook doen in haar praktijkproef in Lelystad?
“Daar is ook weer zo iets geks aan de hand. Er staat daar een kantoor leeg, met BubbleDeck-vloeren met een groot moment over de voeg. Vier bedrijven hebben aangegeven daar hun anker, lijmwapening of bollenanker te willen uitproberen. Wat is er logischer dan zo’n proef te starten met een proefbelasting? Met een nulmeting waarmee elk wetenschappelijk onderzoek begint? Maar daarvan zegt het Rijksvastgoedbedrijf, ingefluisterd door Simon Wijte: ‘Dat gaan we niet doen. Dat is te gevaarlijk. De kans is te groot dat het pand dat niet aankan. De deelnemende bedrijven gaan pas achteraf beproeven hoe sterk de vloer nog is.”

Zonder nulmeting weet je nooit het effect van je versterkingsmaatregel.
“Het is als een dokter die een patiënt die zich met een klacht meldt niet eerst onderzoekt, maar meteen gaat behandelen. En dan aan het eind van de rit kijkt of de patiënt gezond is. Hoe weet hij nou of hij de juiste kwaal heeft behandeld, laat staan wat het effect is? Dit slaat helemaal nergens op.”

Het officiële antwoord is dat er alleen proefbelastingen zijn uitgevoerd bij de gebouwen die het op papier ook aankunnen. “Dan wordt het een soort self fulfilling prophecy. We moeten nog veel meer gebouwen proefbelasten. Ik zou zeggen nog een stuk of twintig. Als we dan veertig gevallen hebben die allemaal prima zijn moet je daar conclusies aan verbinden. Als er wel een bezwijkt is dat natuurlijk zuur. Maar dan weet je ook zeker dat je het allemaal niet voor niets doet. Plug heeft aangeboden het splinternieuwe schoolgebouw  in Uithuizen, dat  al maanden ongebruikt leeg staat, op kosten van ongelijk aan zo’n proefbelasting te onderwerpen. Maar dat wordt dan tegengehouden. Uiteindelijk allemaal door Simon Wijte, want die doet bij zo’n beetje elk gebouw de contra-expertise.”

Wat raadt u ‘strijdmakker’ Rob Plug aan?
“Het is hem allang niet meer te doen om Eindhoven of BubbleDeck. Hij heeft ook nooit een claim van BAM ontvangen. De schade voor zijn bedrijf is wel enorm. Geen partij is zo sterk geraakt door de breedplaatvloerproblematiek als BubbleDeck. Opdrachtgevers zijn huiverig om nog zaken met hem te doen. Het gaat Plug persoonlijk om rechtvaardigheid. Hij heeft zich zo enorm in de zaak ingevreten. Praat maar eens met hem. Dan proef je dat. De ongerijmdheden die ik zie, worden in zijn ogen complotten. Daar draaft hij misschien wat door.. Er was geen vooropgezet plan om wie dan ook als hoofdschuldige aan te wijzen. Hij verdiept zich nu ook sterk in andere beruchte zaken  met een luchtje zoals de WODC-rapporten, de internationale druk rondom de publicatie van het MH17 rapport en vergelijkbare heikele dossiers. Hij voelt zich inmiddels een soort klokkenluider. Ik ga niet overal met hem mee, maar wel heel ver. Er zitten teveel rare kanten aan het breedplaatdossier. We moeten met zijn allen wel zelfstandig blijven nadenken en vooral bij de feiten blijven. Wat er ook gebeurt.”

Reactie Simon Wijte

“Zowel tijdens het onderzoek naar de oorzaak van het gedeeltelijk bezwijken van de parkeergarage bij Eindhoven Airport als ook daarna, heb ik enkele keren gesproken met de heer Plug van BubbleDeck. Telkens heb ik hem uitgenodigd om, als hij een nieuwe zienswijze of nieuwe feiten had die het geheel in een ander licht zouden kunnen zetten, hierover met elkaar van gedachten te wisselen. Met deze insteek, openstaan voor commentaar en bereid zijn tot normaal overleg en uitwisseling van gedachten en argumenten, ben ik met alle betrokken bij het breedplaatvloerdossier omgegaan.  De heer Plug heeft mij echter niet meer benaderd, desondanks staat de uitnodiging nog steeds en dezelfde uitnodiging geldt voor de heer Plass. De vorm van een gesprek lijkt mij de beste manier voor het uitwisselen van standpunten.”

Lees hier het interview met Simon Wijte n.a.v. de publicaties van de nieuwe rekenregels 

Reageer op dit artikel