nieuws

Bouwteam-contract krijgt modern jasje op elf A4tjes: ‘Geen snufjes, wel solide basis’

bouwbreed 4677

Bouwteam-contract krijgt modern jasje op elf A4tjes: ‘Geen snufjes, wel solide basis’
Een succesvol bouwteam in Sittard Geleen

Het bouwteam is bezig met een opmars. Partijen zijn het vechtgedrag beu en zoeken elkaar steeds vaker op om projecten samen op te pakken op basis van een open boekhouding. Tot voor kort ontbrak een modern basis-contract, het veelgebruikte model dateert uit de vorige eeuw. “Geen speciale snufjes, maar wel een solide basis.

Steeds meer projecten worden in een bouwteam uitgevoerd. Alleen al de eerste vier maanden van 2019 werden 27 bouwteams getenderd, alweer een stijgende lijn ten opzichte van de 55 bouwteams die vorig jaar werden aanbesteed. Het topje van de ijsberg, want het merendeel van de gemeentes, waterschappen en provincies gunt bouwteam-contracten onderhands, zonder openbare aanbesteding.

Aanbesteden in de praktijk

Aanbesteden in de praktijk

Randstad en Rijk lopen achter met bouwteam

Het valt op dat de Randstad en de rijksopdrachtgevers dit keer achterlopen op Oost-Nederland en private partijen die de contractvorm al veelvuldig toepassen. Enkele in het oog springende voorbeelden van lopende bouwteam-projecten zijn: de Domtoren, het Feijenoordstadion, theater Parade in Den Bosch,en de Stadsdijken in Zwolle. In bijvoorbeeld  Sittard Geleen werkte een bouwteam al heel succesvol   voor een relatief klein project.

“Bouwteams zijn geschikt voor rotondes, riolering, scholen en renovaties. Eigenlijk voor alle bouwprojecten waar het handig is om samen met bouwpartijen de uitvoering op te zetten en problemen gezamenlijk op te lossen als er tegenvallers optreden”, licht initiatiefnemer Joost Merema toe, van PRO6managers.

Nieuwe model hard nodig

Opmars tenders bouwteam

  • 16 in 2017
  • 55 in 2018
  • 27 in eerste vier maanden van 2019

Bron: Aanbestedingsinstituut

Onder de vlag van het Bouwgenootschap zette hij samen met advocaat Andrea Chao van Simmons&Simmons, Jaap de Koning van Witteveen + Bos en Arno Hoevink en Henberto Remmerts, beiden Tauw in recordtijd een nieuw basismodel in elkaar. Dat gebeurde binnen vier maanden dankzij de technieken van een bouwteam. “Dat werkt dus snel, samen, optimaal en transparant voor de deelnemers. Zonder heilige huisjes of stokpaardjes bekijken welke opzet en passages nodig zijn”, heeft Chao ervaren.

Bouwteam in elf kantjes

Het resultaat ligt vast in een concept van elf kantjes A4 – “inclusief de handtekeningen pagina” – , zonder poespas of snufjes en in modules toe te passen. Het is gratis beschikbaar voor alle partijen die met een bouwteam aan de slag willen. Chao: “We denken dat dit model vooral geschikt is voor kleine projecten. Als tegenprestatie horen we graag hoe dat in de praktijk bevalt, zodat we dit model kunnen door ontwikkelen tot een modern standaardcontract.” Download hier.

Een klassiek dansje

Er is ook al belangstelling van grote partijen als Rijkswaterstaat, ProRail en Rijksvastgoedbedrijf is Merema opgevallen: “Grote opdrachtgevers kampen met dezelfde problemen en willen ook vaker samenwerken met de markt. Maar die komen dan wel meteen met vragen als ‘hoe zit dat met wezenlijke wijzigingen’. Tja, daar hebben we in deze fase nog geen pasklaar antwoord voor opgenomen. Maar de  basis is wel een model waar je samen in vertrouwen een bouwproject uitvoert, met afspraken over verantwoordelijkheden, houding en gedrag, risico’s en een prijs met bijbehorende vaste marges. Dat past bij een nieuwe bouwcultuur en een nieuwe generatie. Meer conflictgestuurde contracten draaien om controle en risico-verdeling. Een klassiek dansje waarbij de armen van de tegenpartij vooral op de rug worden gedraaid. Niet echt soepel dus en niet meer van deze tijd.”

Te vaak vervelende verrassingen

“Het prettige van een bouwteam is dat je samen de voorfase doorloopt en risico’s op tafel krijgt. Ook stimuleert deze contractvorm vooraf de taken te verdelen. Dat scheelt heel veel losse eindjes achteraf, zo van ‘wij dachten dat jullie dat zouden doen’. Het zou toch heerlijk zijn als je in overleg al 95 procent van een project vooraf doorspreekt. Dat lukt op de klassieke manier bijna nooit en dat zorgt regelmatig voor vervelende verrassingen”, heeft Chao gemerkt.

Tien voordelen Bouwteam:

  1. Maximale inspraak: De opdrachtgever heeft meer inbreng met betrekking tot regionale werkgelegenheid, het inzetten van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, duurzaamheid en biodiversiteit
  2. Efficiënt werken: Aantoonbare kostenbesparing doordat meerdere kostenposten worden teruggedrongen
  3. Allocatie risico’s: Beheersing van de risico’s ligt bij de juiste partij
  4. Maximale ontzorging: De opdrachtgever kan maximaal worden ontzorgd, maar houdt op elk moment volledige inspraak
  5. Volledige focus op kwaliteit: Iedereen kan zich volledig richten op de kwalitatieve aspecten van het project
  6. Transparantie door open boekhouding: Als opdrachtgever heeft u volledige inzage in de begroting en het prijsvormingsproces
  7. Korte communicatielijnen: Alle partijen zitten aan één tafel en denken met elkaar mee
  8. Hogere doorloopsnelheid: Engineering, besluitvorming, projectvoorbereiding en realisatie overlappen elkaar indien gewenst
  9. Flexibiliteit: De korte communicatielijn resulteert in veel flexibiliteit, waardoor optimaal op alle wensen en veranderingen kan worden ingespeeld
  10. Tevreden omgeving en stakeholders: De omgeving en stakeholders worden als onderdeel van het team optimaal betrokken

Bron: Roelofs

In de praktijk hebben de bedenkers vooral een adviserende rol bij bouwprojecten en zagen stuk voor stuk partijen worstelen met het fenomeen samenwerking. “Die worsteling zie je vooral bij kleinere projecten. Dan is er geen geld om allerlei expertise in te huren of contracten op maat uit te werken. Maar ook dan willen partijen steeds vaker samenwerken en energie in een project stoppen in plaats van in gedoe”, weet Jaap de Koning uit eigen ervaring. “Een bouwteam is geen wondermiddel, maar gaat wel uit van een basis om samen te werken, met een open begroting en duidelijke afspraken over risico’s. Bij een tegenvaller beslis je samen over de beste oplossing.”

Houding en gedrag

Bij elk bouwproject is het echter onontkoombaar om te werken met een contract en bijbehorende spelregels zoals de UAV of UAV-gc. Probleem was dat het meest recente model stamt uit 1992, dus niet echt up-to-date en al helemaal niet geschikt in combinatie met UAV-gc. Nieuw zijn dan ook de blauw gekleurde clausules die het mogelijk maken te werken met de spelregels voor geïntegreerde contracten. Groen is voor meer traditionele UAV-spelregels.

Nieuw is ook de clausule over houding en gedrag. “Spreek af wat je van elkaar verwacht. Welke kernwaardes worden gehanteerd en dat je daar elkaar op aanspreekt”, duidt Chao.

Leg het budget, een streefbedrag, vast

Nieuw is verder de clausule om de financiën vast te leggen: “Een taakstellend budget dat beschikbaar is voor het project. Het is onwenselijk om geen streefbedrag mee te geven, want dan weet niemand waar die aan toe is”, duidt De Koning. Zoals gebruikelijk is het budget niet dichtgespijkerd omdat met een open boekhouding wordt gewerkt.

De initiatiefnemers zagen de trend twee jaar geleden inzetten en verwachten niet dat de opmars zal stokken. Dat was mede de aanleiding om nu vaart achter een nieuw model te zetten. De samenwerkingsvorm maakt zichzelf populair door positieve ervaringen. “Kijk naar de bio-composietbrug in Ritsumasyl”, wijst De Koning op een goed gelopen project. Merema vindt project de Kanis in Woerden in het oog springen waar een complete woonwijk wordt onderheid om verzakking te voorkomen.

Chao besluit met een ander opvallend voorbeeld: “Een bouwteam is overigens ook geschikt bij calamiteiten. Denk aan de verwoeste luchthaven op Sint Maarten die Ballast Nedam na orkaan Irma in recordtijd heeft opgeknapt.”

Voordelen van werken in een bouwteam

  • Alle partijen zijn bij het bouwproces betrokken, werken nauw met elkaar samen en denken met elkaar mee. Dat geldt ook voor de opdrachtgever. Die is nauw betrokken bij keuzes en kan sturen op kwaliteit en prijs.
  • De opdrachtgever heeft al vroeg in het proces een goed zicht op de gekozen uitvoeringstechniek, kwaliteit en bouwkosten.
  • Werken in een bouwteam levert meestal een kortere doorlooptijd op

Aandachtspunten voor de opdrachtgever

  • De contracten worden meestal nog aangegaan met individuele partijen. Leg dus goed vast wie wat doet en wie de verantwoordelijkheid heeft voor welk onderdeel.
  • Een valkuil is dat de eindkwaliteit pas gedurende het proces wordt vastgesteld. Let op dat van tevoren uitgangspunten op papier staan.
  • Er is geen concurrentievoordeel tijdens de prijsvorming. Dit zorgt ervoor dat werken in een bouwteam niet de goedkoopste oplossing is. Een aannemer zal dus ook niet met een innovatieve oplossing komen om de prijs te drukken; de nadruk ligt op kwaliteit.

Bron: Monumentenzorg

Reageer op dit artikel