nieuws

Vrouw als cement in de bouw: ‘Gebrek aan vrouwen breekt de sector op’

bouwbreed Premium 1468

Vrouw als cement in de bouw: ‘Gebrek aan vrouwen breekt de sector op’
Lotte van Houwelingen, Ellen Masselink en Tineke Vellekoop. (vlnr) Foto: Guido Benschop

Het aanhoudende tekort aan vrouwen in de bouw gaat de sector op enig moment opbreken. Misschien nog wel veel sneller dan de bedrijven zelf denken. Want in een omgeving, waar zaken steeds vaker worden gedaan op basis van gelijkwaardigheid en de kwaliteit van de samenwerking centraal staat, is juist de vrouwelijke aanpak bepalend voor het succes. “Soft skills worden alleen maar belangrijker.”

Ellen Masselink, directeur BAM Business Developers bij BAM Bouw en Techniek, Tineke Vellekoop, operationeel manager bij WTH en Lotte van Houwelingen, algemeen directeur van BM van Houwelingen. Alle drie zijn ze terug te vinden op de ranglijst van Cobouw met de 50 meest succesvolle Vrouwen in de Bouw.

‘Bewustzijn creëren’

En daar zijn ze aan de ene kant best positief over, zo blijkt tijdens een rondetafelgesprek over nut en noodzaak van meer vrouwen in de bouw.

Vellekoop: “Het gaat er mij primair om dat er meer vrouwen in de bouw komen en blijven. In dat kader zie ik de lijst als een middel om meer bewustzijn te creëren over de positie van vrouwen in de bouw. In onze branche hebben we meer feminiene kwaliteiten nodig om mee te kunnen in de veranderende omgeving. De ranglijst helpt om het gesprek daarover op gang te brengen.”

Hoop reuring

Anderzijds geeft het zowel intern als extern een hoop reuring, erkent Ellen Masselink. “De aandacht voor het onderwerp is fijn. Maar ik had continue het gevoel dat ik mezelf moest verantwoorden. Dat onderstreept voor mij het belang dat vrouwen echt meer ruimte moeten krijgen om het inhoudelijke verhaal te vertellen.”

Lotte van Houwelingen

Na haar bachelor Marketing aan de Avans Hogeschool Breda (2003-2006) en het behalen van een Master Bedrijfskunde en strategisch management aan de Erasmus Universiteit Rotterdam (2006-2009) heeft Lotte van Houwelingen als marketingspecialist gewerkt bij Van Oord Offshore Gorinchem (2009-2012) en IHC Mining Kinderdijk (2012-2015). In februari van 2015 trad zij in dienst bij BM van Houwelingen, waar ze in juni 2017 werd benoemd tot algemeen directeur.

Van Houwelingen: “Zelf vond ik het best bijzonder dat ik als niet zo heel erg grote speler in die lijst voorkom. Daar kun je je vraagtekens bij zetten. Want wat is nu mijn invloed? Kennelijk zijn er nog niet zoveel vrouwen op posities zoals de mijne.”

Masselink: “Het is grappig dat jij je afvraagt of je wel op die ranglijst moet staan. Dat is dus hartstikke belangrijk. Want het kan zomaar zijn dat jij op deze plek in dit bedrijf veel meer impact hebt op de sector dan iemand die in een groot bedrijf actief is.”

Vrouwen hebben invloed op de bouw

Dat vrouwen invloed hebben op de bouw en dat die invloed de komende jaren ook zal toenemen, staat voor de bouwvrouwen buiten kijf.

Vellekoop: “In de hedendaagse maatschappij wordt anders gewerkt dan in het verleden. Voorheen was het normaal om top down te worden aangestuurd. Die hiërarchische structuur heeft plaatsgemaakt voor een aansturing op basis van gelijkwaardigheid. Partijen zitten als gelijkwaardige partners aan tafel en maken ook de zaken bespreekbaar die soms onder tafel spelen. Het is essentieel om die soft skills te trainen en mensen van het belang ervan bewust te maken. De millenials die nu van school komen, staan wat dat betreft ook heel anders in het leven. Voorheen stond kennis hebben gelijk aan machtig zijn. Tegenwoordig is degene die de beschikbare kennis het beste weet te delen het meest succesvol. Dat is een hele andere manier van werken. En het raakt de samenleving net zo goed als de bouwsector. Juist daar krijgen vrouwen en mannen met meer feminiene kwaliteiten de kans om het verschil te maken.”

Masselink: “Het gaat absoluut van verticaal (opdrachtgever-opdrachtnemer) naar horizontaal (partnerships). En vrouwen kunnen daar heel veel in betekenen. Zij zijn in feite het cement tussen de stenen. Zij verbinden mensen met elkaar, ook als die het niet met elkaar eens zijn, en organiseren de gelijkwaardigheid. Vrouwen zijn van origine beter in staat om tegenstellingen bespreekbaar te maken en te integreren in een vervolgstap: jij zegt iets waardevols en jij zegt ook iets waardevols, laten we kijken hoe we dat kunnen combineren? Maar ook: jij wilt iets zeggen, maar ik zie dat je het niet uitspreekt. Waarom doe je dat? En wat wil je eigenlijk zeggen. Die benadering zit in de natuur van de vrouw. Verbinden en bespreekbaar durven maken: mannen vinden dat maar soft gedoe, terwijl het juist extreem confronterend en moeilijk is.”

Ellen Masselink

Ellen Masselink heeft een bestuurskundige achtergrond. Ze is gespecialiseerd in Alliantiemanagement (2001-2002) en heeft een Master Executive Changemanagement (2013-2015). Beide opleidingen zijn gevolgd bij het interuniversitair instituut voor organisatie- en veranderkunde SIOO. Daarnaast is ze internationaal geaccrediteerd civil commercial mediator (2017). Ze trad in 2008 in dienst bij AM (dochteronderneming BAM) als directeur Grondbedrijf en werkt sinds 2016 bij BAM Bouw en Techniek als directeur Business Developers.

Worden soft skills wel voldoende erkend?

De vraag is of het belang van die zogeheten soft skills wel voldoende wordt onderkend in een masculiene wereld als de bouw.

Masselink: “Bij ons is het in ieder geval een bewuste keuze geweest om er meer aandacht aan te besteden. Vanuit de directie is heel duidelijk gezegd: het zal misschien best lastig zijn om ons hierin te bekwamen, maar het is wel ontzettend nodig. Als we er niet in investeren missen we echt de boot.”

Van Houwelingen: “Wij zijn een heel traject ingegaan met sociale innovatie. Dat hebben we gekoppeld aan een training in persoonlijke ontwikkeling. Omgaan met groepsdynamiek en boven- en onderstromen, feedback geven, conflicthantering. Dat zijn onderwerpen waar we graag met elkaar omheen lopen en waarvan ik denk dat vrouwen daar net iets meer oog voor hebben. Onze mensen hebben er echt profijt van gehad, merk ik. Ze lopen nu veel eerder naar elkaar toe om zaken bespreekbaar te maken. Datzelfde willen we bereiken in het contact met onze ketenpartners en opdrachtgevers, zodat we niet meer alleen op projectniveau maar project-overschrijdend kunnen samenwerken. Ik geloof daar echt in.”

‘Vrouwen zijn meer gericht op duurzaamheid’

Masselink: “We moeten in de bouwketen toe naar andere vormen van samenwerking en andere contractvormen. De bouw is nu heel erg gericht op eenmaligheid: zowel van het project als van de transactie. Vrouwen zijn veel meer op duurzaamheid van de relatie gericht. Zij kijken naar zowel de kansen in de toekomst als naar het gewin van vandaag. Want uiteindelijk telt het langetermijn- resultaat het meest.”

‘Er zijn er gewoon te weinig’

Al jaren wordt gesteld dat meer vrouwen in de bouw een positief effect zou hebben op de bedrijfstak. Tot op heden heeft dat niet of nauwelijks effect gehad: het aantal ligt nog altijd bedroevend laag.

Van Houwelingen: “Het zijn er in de eerste plaats gewoon te weinig. Dat maakt het lastig. En daarom moeten we ook terug naar de basis, om te beginnen bij de kraamvisite. Overal waar ik kom, geef ik de meisjes blokken cadeau in plaats van een pop. Dat moet op de basisschool verder worden gebracht. Stap af van die stereotypes. Dan wordt het als meisje al meteen een stuk logischer om uiteindelijk een studie als Bouwkunde te overwegen.”

Masselink: “De bouw vereist dat je én je mannetje kunt staan én toch vrouw moet blijven. Anders komt die diversiteit nog steeds niet uit de verf. Dat is hartstikke lastig. Misschien moeten we wel veel meer aandacht besteden aan die persoonlijke ontwikkeling, het persoonlijk leiderschap van jonge vrouwen. Om ze te wapenen tegen en voor te bereiden op de weerstand die ze gaan tegenkomen. Zodat ze niet de moed verliezen en iets anders gaan doen.”

‘Kwestie van instelling’

Volgens Vellekoop is het daarnaast ook een kwestie van instelling. “Vrouwen zitten tijdens een sollicitatie anders aan tafel. Ze vertellen veel meer over zichzelf: dit vind ik interessant of leuk en hier ben ik onzeker over. Een in kwalificaties gelijkwaardige man zal veel minder van zichzelf laten zien en gewoon verklaren dat hij geschikt is voor de baan. De presentatie is totaal anders. Daar moet je je als sollicitatiecommissie bewust van zijn.”

Meer over vrouwen in de bouw

Meer over vrouwen in de bouw

Zij vindt overigens niet dat vrouwen zich in dat opzicht moeten aanpassen aan mannen. “Je moet als vrouw wel zo dicht mogelijk bij jezelf blijven. Volgens mij moeten we voorkomen dat vrouwen in de bouw zich heel erg gaan aanpassen om maar zo mannelijk mogelijk over te komen. Dan voegen ze niet de waarde toe die we juist zo nodig hebben.”

Rol van de overheid?

Behalve de bedrijven zelf zou ook de overheid een rol kunnen vervullen in het versterken van de positie van vrouwen in de bouw. “Ik vind dat wel een lastige”, erkent Vellekoop, “omdat het in essentie aan de bedrijven zelf is om het belang hiervan te onderkennen. Onderzoek heeft aangetoond dat bedrijven met een hoge mate van diversiteit beter presteren. Als men zich hiervan bewust wordt, ontstaat het vanzelf. Tegelijkertijd neemt het aantal vrouwen op een toppositie in de bouw tergend langzaam toe. Als je een stevige economie wilt met stevige bedrijven moet je daar als overheid dus misschien wel iets aan doen.”

Van Houwelingen op haar beurt denkt dat bedrijven het op enig moment zelf wel zullen oppikken. “Ik geloof er echt in dat het bewustzijn gaat komen dat de bouw vrouwen heel hard nodig heeft om verder te komen. Ondertussen neemt het aantal hoogopgeleide vrouwen alleen maar toe. Ik heb er alle vertrouwen in dat die ook de weg naar de bouw gaan vinden.”

‘Imago bouw gaat veranderen’

Masselink: “Nu hebben we het nog vooral over ambachtslieden en mensen die buiten in weer en wind zwaar werk verrichten. Maar hoe ziet dat er over tien jaar uit? Ik ben ervan overtuigd dat door alle ontwikkelingen in de bouw ook het werk in en het imago van de bouw ingrijpend zullen veranderen. De nadruk zal steeds minder op het fysieke aspect komen te liggen.”

Tineke Vellekoop

De loopbaan van Tineke Vellekoop begon na een studie bouwkunde aan de TU Delft (1991-1995) in de functie van werkvoorbereider en projectleider bij Nelissen Van Egteren (1996-2005). Daarop volgenden twee jaar bij Dura Vermeer om vervolgens in 2008 projectontwikkelaar en in 2012 regiomanager te worden bij BAM Utiliteitsbouw. Na drie jaar service manager te zijn geweest bij Heijmans Utiliteit trad ze in september 2017 aan als operationeel manager bij WTH.

Ook al omdat het aantal opgaven alleen maar lijkt toe te nemen: verduurzaming, energietransitie, circulariteit, digitalisering en robotisering, veiligheid en gezondheid. “De ambities stapelen zich op”, aldus Masselink. “Of we erin slagen die allemaal te realiseren, hangt af van de vraag in hoeverre we in staat zijn ze te integreren. Vrouwen zijn daar beter toe in staat. Mannen zijn in zijn algemeenheid lineair en enkelvoudig ingesteld. Als er nieuwe aspecten aan het proces moeten worden toegevoegd en het proces zelf verloopt meer iteratief, dan vinden ze dat best ingewikkeld.”

‘Vrouwen hebben een spaghettibrein’

Vellekoop: “Heel gechargeerd gezegd mannen denken in hokjes en vrouwen hebben van nature een soort spaghettibrein. Die integraliteit, de wens om dingen met elkaar te verbinden, is de essentie van hoe vrouwen denken en werken.”

Van Houwelingen: “Waarbij ik overigens niet alle mannen over een kam zou willen scheren. Mij gaat het erom: wie is er in staat om strategisch te denken in een complexe wereld? Dan heb je absoluut een bepaalde mindset voor nodig, maar dat alleen vrouwen die toebedeeld hebben gekregen, geloof ik niet.”
Masselink: “De millenials die nu van school komen, hebben het over wat zij leuk vinden en welke ingewikkelde zaken ze willen oplossen. Het onderscheid man-vrouw is voor hen geen issue meer. Dat vind ik voor de toekomst van de bouw zeer hoopgevend.”

Reageer op dit artikel