nieuws

Piet Adema van de NVB: ‘De bouw loopt echt compleet vast’

bouwbreed Premium 7458

Piet Adema van de NVB: ‘De bouw loopt echt compleet vast’
Piet Adema is de voorzitter van NVB Vereniging voor ontwikkelaars & bouwondernemers.

Piet Adema is een jaar voorzitter van de NVB, de organisatie voor bouwers en ontwikkelaars in de woningbouw. Twee dagen per week behartigt hij hun belangen in met name Den Haag. Hij maakt zich boos op de provincies die hun plancapaciteit niet op orde hebben. En de overheid die geen duidelijkheid verschaft waar dan buitenstedelijk gebouwd mag worden. En ook een beetje op de bouwers zelf: “We zijn nu weer de nieuwe Bijlmers aan het bouwen”.

Piet Adema laat ons met een weids gebaar de lommerrijke tuin rond het statige vrijstaande villakantoor van de NVB zien. Vals zegt hij: “Geniet er nog maar van. Het is het enige stukje groen in Voorburg. Gaan we snel vol bouwen met woningen. Wat zeg ik: hoogbouw!” En dan lacht hij vet.

In de tuin staat de oudste beuk van Nederland. Een pracht exemplaar. Achtergrond van zijn opmerking is dat de NVB steeds hartstochtelijker bepleit dat er ook in het groen moet worden gebouwd. Binnenstedelijk kunnen we de bouwopgave namelijk nooit voor elkaar krijgen, vindt de NVB.

De voorzitter van de bouwers en ontwikkelaars-organisatie houdt kortom wel van een grapje. En hij is niet echt voorzichtig. De wat bedaagde club heeft sinds zijn aantreden een jaar geleden wel meer elan gekregen, mede door de bijeenkomsten waar Adema via zijn netwerk in Den Haag (hij is voorzitter van de ChristenUnie) menig minister kan binnenhalen als spreker.

Op de laatste bijeenkomst riep econoom Mathijs Bouman vrij hard dat als de bouw handjes tekort komt, ze maar meer moeten betalen. Vice-voorzitter Evert van Kooten van de NVB herhaalde dat ook nog eens op het podium: “Willen we goede jongens en meiden binnen halen dan moeten we ze beter belonen”.

Bouwen is al zo duur en dan gaat de belangenbehartiger het nog wat moeilijker maken. Je hebt vast kritiek gehad?

Adema lacht en zegt: “De cao-onderhandelingen doet Bouwend Nederland, dus daar heb ik geen last van. Nee, het was geen pijnlijk punt. Ik denk zelf dat het tekort aan vaklui veel meer te maken heeft met het imago van de bouw. Ik ken ook de schoonmaakbranche en daar zijn de lonen hoger dan in de horeca, thuiszorg en defensie. Maar toch wil niemand er werken. In de bouw is dat net zo. De bouwplaats is koud, nat en je moet door de modder lopen. Mensen verdienen best een aardig salaris op de bouw, dus dat is echt het probleem niet.”

Je roept de laatste tijd wel steeds vaker en harder dat de bouw moet transformeren. Hoe dan?

“Ik ga er vanuit dat de vaklui niet meer te vinden zullen zijn. Er is nu 3,7 procent werkeloosheid en het aantal vacatures is nog nooit zo hoog geweest in de bouw. Dat gat fietsen we echt niet zo maar dicht. Die handjes komen niet meer terug. Pas als de bouw echt transformeert kunnen we dat probleem oplossen. Dat wil zeggen: industrialiseren en prefab bouwen. Dat vraagt andere skills van de vaklui en dan wordt de bouw weer interessant.”

‘Als we het blijven doen op de manier zoals we het nu doen, dan gaan we die verduurzaming niet redden’

Hoeveel tijd trek je daar dan voor uit? Want het loop nu wel een beetje vast.

“We lopen al hartstikke vast. Op dit moment moeten we 75.000 woningen per jaar bouwen. Dat lukt niet omdat er gewoon te weinig plannen zijn. We moeten ons door overheden ook niet in het frame laten drukken dat het allemaal komt door het tekort aan handjes. Dat is niet zo. De bouw is zo inventief dat het altijd zal bouwen wat het moet bouwen. Maar de overheden zorgen voor een tekort. Hun plancapaciteit blijft achter. De meeste plannen zijn ook boterzacht. Veel gaat helemaal niet door. Het is soms een rommeltje. Er staan nog woningen gepland die al lang gebouwd zijn. En de gemeentes en provincies zeggen nu dat ze niet kunnen bouwen, want de handjes zijn er niet. Ze leggen de schuld bij ons. Als er voldoende plannen zijn dan komt de bouw met meer productie!”

‘Die paar verduurzamingsplannen zijn niet meer dan etalageprojecten. Maar de massa komt echt niet op gang.’

“Ik was vanochtend nog in de Tweede Kamer en daar wordt mooi gepraat over de verduurzaming. Ik heb gezegd: die paar verduurzamingsplannen zijn niet meer dan etalageprojecten. Maar de massa komt echt niet op gang. We moeten verduurzamen, dat vind ik echt. Maar als we het blijven doen op de manier zoals we het nu doen, dan gaan we het niet redden. Alle handjes worden nu ingezet op nieuwbouw, maar wat je eigenlijk zou willen zien is dat die nieuwbouw zo wordt geautomatiseerd en gestandaardiseerd, dat je de handjes kunt inzetten bij de verduurzaming. Maar daar komen we niet eens aan toe.”

Krijg je die boodschap wel over het voetlicht?

“Ik ben blij met minister Ollongren. Ze heeft in ieder geval gezegd dat we het bouwprobleem niet alleen binnenstedelijk kunnen oplossen. We moeten ook buiten de rode contouren kijken. En daarmee gaat echt niet elk snippertje groen weg. We  gaan echt niet de natuur in Nederland opofferen. Als bouwsector in Nederland moeten we ook aangeven waar we beslist niet willen bouwen. We willen cultuurlandschap bewaren. Maar geef dan ook aan waar het echt niet kan en waar het dus wel kan.”

‘We willen cultuurlandschap bewaren. Maar geef dan ook aan waar woningbouw echt niet kan en waar het dus wel kan’

Bouwers hebben op dit punt hun imago ook niet mee. Ze willen maar één ding: bouwen, bouwen, bouwen. En die boom? Ach, die kan gekapt worden.

“Ik denk dat er in de opleidingen veel meer aandacht moet komen voor natuurinclusief bouwen. Dat je bouwt en rekening houdt met het geheel: inclusief de natuur. Hoe breng je die twee met elkaar in balans. Dat is nu niet zo. We moeten ook een belofte doen aan de politiek: laten we nu eens samen bekijken waar we kunnen én willen bouwen. En waar niet. En dan de discussie sluiten.”

Alles over de arbeidsmarkt

Alles over de arbeidsmarkt

‘Maar als het gaat om woningbouw – waar we echt in een enorme crisis zitten – doet de provincie niets’.

Ligt de bottleneck bij de provincies? Ik hoor dat ze weinig snelheid maken en veel afkeuren van wat gemeentes bedenken.

“Gemeentes en provincies wijzen onderling naar elkaar. Schieten we niets mee op. Ik zie wel een paradox ontstaan. Aan de ene kant trekken provincies plannen voor bedrijventerreinen in en interveniëren ze in het beleid van de gemeentes. Maar als het gaat om woningbouw – waar we echt in een enorme crisis zitten – doen ze niets. Ik mis dat de provincies aangeven waar we dan wel mogen bouwen. De harde plancapaciteit is te laag. Kijk naar het Westelijk Havengebied in Amsterdam. Daar moeten de bedrijven nog gesaneerd worden, terreinen moeten worden aangepast. Je bent 20 jaar verder voordat er een woning staat. Heel veel plannen zijn echt boterzacht. Dat is niet erg als je in je prognoses maar veel hoger gaat zitten, maar dat doen ze niet. We moeten echt van 100 naar 130 procent plancapaciteit.”

Jullie wijzen ook steeds naar het loket van de vergunningen. Er zijn bij de gemeentes te weinig mensen en te weinig deskundigheid om die vergunningen wat sneller rond te maken, klagen jullie.

“Dat is echt een bottleneck. Als je nu een vergunning aanvraagt krijg je in veel gemeentes per kerende post een brief dat ze gebruik maken van de verlengde termijn. Heeft te maken met de ontbrekende capaciteit op de gemeentelijke afdelingen door de crisis. Ik denk dat bouwers veel van dat werk ook kunnen doen. Laat ze die bestemmingsprocedures voor hun rekening nemen. Dan gaat het wel een stuk sneller.”

‘Zeg tegen bouwers: je mag bouwen buiten de stad, maar je moet ook dit stuk binnenstedelijk doen. Dan gebeurt het ook’.

Piet Adema (54)

Adema is sinds eind 2017 voorzitter van de NVB, de vereniging voor bouwers en ontwikkelaars in de woningbouw. Hij is ook voorzitter van de ChristenUnie en begon zijn loopbaan in de installatiebranche. Hij werd in 1999 regiodirecteur bij VolkerWessels. Vanaf 2005 is hij werkzaam als interim-manager in de publieke sector. Adema is ook voorzitter van OSB, de werkgeversorganisatie van de schoonmaak- en glazenwassersbranche.

Nico Rietdijk, directeur van de NVB vult aan: “Je zou wat meer moeten samenwerken. Elkaar moeten zien als partners.”

Adema: “Je ziet nu een enorme drang om binnenstedelijk te verdichten en dat gaat echt vastlopen. Dan moeten er noodscenario’s uit de kast worden getrokken om ook buitenstedelijk te bouwen. Dan moet het snel en gehaast. Doe dat niet, maar plan het beter en doe het samen. Maak er een zorgvuldig proces van. Ga nu al nadenken over wat er buitenstedelijk moet gebeuren en hoe dat er dan uit moet zien. Overleg en plan. Zeg tegen bouwers: je mag bouwen buiten de stad, maar je moet ook dit ene stuk binnenstedelijk doen. Dan gebeurt het ook. Maar nu ontbreekt die prikkel”.

Piet Adema: ‘De bouw moet nu echt veranderen’.

In de regio’s waar gebouwd moet én kan worden, zie je linkse colleges en die willen het groen beschermen.

Adema zegt dat er ook veel ideologie in deze discussie zit. “In de regio’s waar gebouwd moet én kan worden, zie je linkse colleges en die willen het groen beschermen. Dat speelt mee”.

Waar ligt je achterban nou echt wakker van?

Adema: “Ik denk dat ze bang zijn voor een nieuwe crisis. Komen we over een paar jaar niet weer in een periode net als in 2008? Hoe voorkomen we dat? Moeten we nu wel of niet die grond aankopen?”

Alles over stijgende bouwkosten

Alles over stijgende bouwkosten

Rietdijk: “Ze liggen ook wakker van de bouwkosten. Ik sprak een bouwer en die bouwt in Oost-Nederland een paar rijtjes woningen. De eerste rij is al af, maar voor de tweede rij liggen de kosten zeker 25 procent hoger. In twee jaar tijd zijn de kosten dus enorm gestegen. En de opbrengst stijgt echt niet met hetzelfde percentage. Dus dat kost marge.”

Adema: “Onze sector heeft traditioneel geen hoge samenwerkingsbereidheid. Kaarten tegen de borst en niet te veel vertellen. Ik hoor vaak: ja, industrialisering is voor de grote jongens. Maar ik zeg dat ze het toch moeten doen en dat ze daarvoor moeten samenwerken. In een regio kun je dat best samen regelen en tot grote dingen komen.”

Wat is jouw agenda voor 2019?

“Volgend jaar zijn in maart de Provinciale Verkiezingen. Ik hoor nog weinig van de statenleden over woningbouw. Het lijkt helemaal geen groot onderwerp, terwijl het dat natuurlijk wel is. Duurzaamheid en gasloos zijn sexy, maar uiteindelijk gaat het om woningen voor starters en andere groepen. Als we niet oppassen loopt de bouw anders in 2019 echt helemaal vast. De politiek ziet niet dat er een crisis is op dat gebied.”

Er is een Energie-commissaris nodig’

Adema over de Energietransitie: “Niemand kan nu zeggen hoe over 30 jaar in de energiebehoefte wordt voorzien. Doekle Terpstra van Uneto-VNI roept steeds dat installateurs steeds harder nodig zijn. Maar in de nieuwbouw zullen installateurs steeds minder nodig zijn. Bouwers sluiten deals met wereldwijd opererende leveranciers die plug and play-oplossingen bieden. Toen de rivieren overstroomden was er binnen korte tijd een plan en een Delta-commissaris. Die kreeg een miljard per jaar en mocht de dijken versterken. Nu hebben we een energiecommissaris nodig. Iemand die los van de politiek de zaken voor elkaar krijgt. En keuzes maakt. De energietransitie is zeker zo groot als dat waterprobleem”.

Wat heb je over één jaar zeker gedaan?

“Ik wil dat de plancapaciteit echt groter wordt. Dat de politiek doordrongen raakt van de noodzaak dat we anders, beter en realistischer moeten plannen. Dat er een omslag komt. Ik sprak laatst een bouwer en die gaat binnenstedelijk de lucht in. Die woningen verkopen we makkelijk, zegt hij. Ik denk dan: verkoop je die woningen zo makkelijk omdat ze passend zijn of omdat er geen keus is? Op het moment dat je geen keus hebt verkoop je alles. Maar wat als er meer aanbod komt? We creëren nu al de problemen van de toekomst. Iedereen heeft het alleen maar over productie, productie, productie. En dat is gewoon niet goed als er een nieuwe realiteit ontstaat. Ik vrees echt dat we nu de nieuwe Bijlmers aan het bouwen zijn.”

 

Reageer op dit artikel