nieuws

Waarom Nederland een zooitje wordt en bouwers dit verhaal moeten lezen

bouwbreed Premium 1482

Waarom Nederland een zooitje wordt en bouwers dit verhaal moeten lezen

Het Infrafonds moet een Omgevingsfonds worden. En het kabinet zou iets moeten vinden van bouwen buiten de stad. En misschien wel moeten terugkomen op infrastructurele investeringen. Het zijn allemaal adviezen van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur aan minister Ollongren. “Het dreigt een zooitje te worden.”

De NOVI?

De regering werkt aan een visie waarin belangrijke besluiten met het oog op de toekomst van Nederland staan. Er staan ‘dure’ ambities in. Want hoe waarborgt ons land het duurzame economische groeipotentieel? En hoe bewaart het voldoende ruimte voor de klimaat- en energietransitie? Hoe zorgen we er met zijn allen voor dat de steden en regio’s sterk zijn en leefbaar én klimaatbestendig, met voldoende ruimte om te wonen, te werken en te bewegen?

Het zou allemaal moeten staan in de Nationale Omgevingsvisie die zeer waarschijnlijk in de loop van 2019 verschijnt. Of zoals Jan Jaap de Graeff en Pieter Hooimeijer van de Raad voor Leefomgeving en Infrastructuur(RLI) ook wel zeggen: de NOVI. Een interview over een visionaire schets van Nederland die vooral niet te abstract mag worden.

Vertel explicieter wat je wilt met de luchthavens in Nederland, waar je de windmolens wilt en de woningbouw… En denk nog eens goed na over alle miljarden die je voor de komende jaren gereserveerd hebt voor infrastructurele projecten. Nee, de Raad voor leefomgeving en infrastructuur (Rli) is nog niet echt enthousiast over de voorbereiding van de Nationale Omgevingsvisie. “Het dreigt een pijnloos stuk te worden. En dat komt duidelijkheid en daarmee het bouwtempo en investeringen niet ten goede.”

Een interview met Jan Jaap de Graeff en Pieter Hooimeijer van de Rli.
Een mond vol.

De Nationale Omgevingsvisie. Waarom moet dat document er eigenlijk komen?
“Nederland staat voor majeure opgaven en grote veranderingen in de leefomgeving. Op het gebied van verduurzaming, de energietransitie en klimaatbestendig bouwen. Dat vraagt om een overkoepelende en samenhangende richtinggevende visie van het Rijk.”

Zonder ‘NOVI’ wordt het een zooitje in Nederland?
“Of doelen worden niet gehaald. Als je niet tot een heldere ruimtelijke afstemming komt, is dat gevaar aanwezig. Wat is je visie ten aanzien van windmolens, wat is je visie op bestaande wijken die van het gas af moeten? En hoe verhouden deze opgaven zich tot elkaar? Dit soort besluiten moet je niet onderschatten en hebben enorme ruimtelijke implicaties.”

Dus hierin staat straks waar de windmolens komen en de zonneparken en de huizen?
“Nee, de NOVI wordt geen blauwdruk van waar je wat moet bouwen. De regering kan provincies en gemeenten niet overrulen. Maar de nationale doelen moeten er wel in worden vastgesteld. Neem de energietransitie, dat is een nationaal doel. Als je dat vindt, moet je daar richting aan geven. Wind op zee? Is dat de richting? Dit soort lange-termijn-keuzes moet je op papier zetten, om te voorkomen dat iedereen maar aan rotzooit…

Een ander voorbeeld is de klimaatbestendige stad. Het kabinet zet in op stedelijke verdichting, maar maakt niet duidelijk wat ze vindt van bouwen buiten de stad. Dat beleid moet duidelijker worden opgeschreven. Je kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om de ladder voor duurzame verstedelijking zwaarder in te zetten.”

Jan Jaap de Graeff. Foto Fred Ernst

De bouwproductie ligt al zo laag. Daar zullen ontwikkelaars en kleinere gemeenten niet blij mee zijn…
“Het kan niet de bedoeling zijn dat iedereen blij is met een visie. Er zullen altijd winnaars en verliezers zijn.”

Jullie vrezen een te vrijblijvende Omgevingsvisie, waarin te weinig knopen worden doorgehakt. Kunt u een voorbeeld van zo’n knoop geven?
“De luchtvaart. Wat wordt de toekomst van Schiphol? Het ontbreekt aan duidelijkheid, terwijl je toch iets zou moeten zeggen over de vraag hoe je ruimtelijk om wilt gaan met de conflicterende claims tussen groei van de luchtvaart en de woningbouwambities. Eigenlijk zou je op alle belangrijke thema’s moeten aangeven welke spanningen er zijn en hoe het kabinet daarmee om wil gaan. Maar dit soort moeilijke dossiers wordt vaker doorgeschoven.”

Regeren is vooruitkijken. Vinden regeringen het lastig om vooruit te kijken?
“Blijkbaar wel. Dat is precies de crux. En zolang niet duidelijk is waar je als land naartoe gaat breng je allerlei partij die vastgoed willen investeren in de problemen.”

Durft dit kabinet niet ver genoeg te gaan?
“Soms niet. Een ander voorbeeld. Amsterdam Havenstad (moeten tot 2029 tussen de 40.000 en 70.000 woningen komen, red). Dat vereist ook nogal wat inzet van het Rijk. Om dit mogelijk te maken is er ook infrastructuur nodig en mobiliteit. Het kan kortweg niet ontwikkeld worden als het Rijk niet meedoet. En andersom moet het Rijk soms harder zeggen wat absoluut niet kan. Of zeggen: als je het anders doet dan wij voor ogen hebben, krijg je geen medewerking van ons.”

Moet de regering toekomstige investeringen in infrastructuur heroverwegen?
“Ja. In het MIRT gaat heel veel geld om. Maar het meeste is al belegd tot 2028. Wij zeggen: als gevolg van de grote bereikbaarheidsopgaven waarvoor wij staan, kan het nodig zijn om op bepaalde afspraken terug te komen en vastgelegde posten te ontdooien.”

U vreest voor ruimtelijk verhaal zonder samenhang. Geldt dat ook voor de ruimtelijke ambities van dit het kabinet: los zand?
“Het Rijk wil meer één overheid zijn, dat heeft het zelfs beloofd in het Regeerakkoord. Maar de afstemming tussen verschillende departementen wordt nog niet driftig in de praktijk gebracht. Dat levert oorlog op tussen de verschillende sectoren. Ook de afstemming met andere overheden laat te wensen over.”

Dus meer lef van dit kabinet graag? Schiphol naar zee?
“Wij zeggen niet als raad, Schiphol mag niet meer groeien, of moet uitwijken naar zee. Maar de problematiek moet wel aan de orde komen. Het kabinet moet geen spanningsvelden uit de weg gaan. Dat dreigt wel te gebeuren. Wij hopen dat in NOVI die er komt dit soort zaken wel aan de orde komen en dat het geen pijnloos stuk wordt.”

En het RO-beleid van het Rijk is te vaag?
“Ja.”

En er moet geld bij?
“Wij zeggen maak van het Infrafonds een Bereikbaarheidsfonds en van dat fonds uiteindelijk een Omgevingsfonds.”

NOVI. Ondanks uw uitlegt blijft het een abstract verhaal. Kunnen bouwers er eigenlijk iets mee?
“Bouwers zouden dit verhaal met veel belangstelling moeten lezen. Juist zij zijn gebaat bij duidelijkheid en moeten daarop aandringen. Duidelijke keuzes schroeven het bouwtempo op en trekken investeringen los.”

Pieter Hooijmeijer. Foto Fred Ernst

Reageer op dit artikel