nieuws

The day after bouwersgehaktdag: ‘En weer wijst iedereen naar elkaar’

bouwbreed Premium 6150

The day after bouwersgehaktdag: ‘En weer wijst iedereen naar elkaar’
2017-05-28 10:27:05 Eindhoven - Op zondag 28 mei hebben reizigers op Eindhoven Airport last van afzetting op en rondom het vliegveld. Dit komt doordat er zaterdag een gedeelte van de nieuwe parkeergarage is ingestort. Eindhoven Airport zelf heeft passagiers al gewaarschuwd om (veel) eerder naar het vliegveld te komen. Alles is ontregeld. Video volgt.

Alsof instortingen niemand in de bouw iets kunnen schelen. Zo’n dag was het afgelopen donderdag: bouwers gehaktdag. En het was niet de eerste keer dat de bouw op het hakblok lag van de media, Kamerleden en deskundigen. En misschien ook wel niet de laatste keer. Want wil de bouw eigenlijk wel veranderen? Monika Chao-Duivis, directeur van het Instituut voor Bouwrecht, heeft er een hard hoofd in: “Iedereen wijst weer naar elkaar, beschamend.”

Teleurstellend. Zo duidde Tjibbe Joustra donderdag het zoveelste bouwrapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV). Teleurstellend, omdat de conclusies en tips over BAM en Bubbledeck verdacht veel lijken op eerdere anti-instorting-adviezen van diezelfde raad.

Interesseren de aanbevelingen van de Onderzoeksraad de bouw soms niet? Waarom maakt de sector van hard werken, deadlines en vakmanschap steeds weer dezelfde fouten?

… Joustra moest donderdag het antwoord schuldig blijven.

“Ze hebben de instorting in Eindhoven in elk geval niet kunnen voorkomen”, reageerde hij droog maar veelzeggend. “Maar dit soort incidenten hoort hier niet thuis. Sommige mensen moeten zich schamen.”

Hardleers. Dat was de toon de hele dag. Alsof de bouw de neus ophaalt voor fouten en gebreken, zoals BAM-bouwers en constructeurs plassen water en scheuren links lieten liggen op zonnige zomerdagen, terwijl ze duidden op gevaar. Alsof instortingen geen bouwer interesseren, zo’n dag was het donderdag.

‘Steun de minister’

Bouwend Nederland kreeg één duidelijk advies van de Onderzoeksraad voor Veiligheid: steun de minister bij het helder en coherent regelen van de risicoverantwoordelijkheid en samenwerkingsverplichtingen in de algemene voorwaarden. Bouwend Nederland gaat dat waarschijnlijk niet doen en bepleit ‘betere’ oplossingen. De brancheorganisatie vindt dat veiligheid in het publiekrecht thuishoort en niet in de UAV. Geen steun voor de minister dus en dat is op zijn opmerkelijk, omdat de bouw al vaker adviezen negeerde. Monika Chao-Duivis, directeur van het Instituut voor Bouwrecht, heeft er geen woorden voor, noemt dat jammer en vindt het een gemiste kans. Fries Heinis van Bouwend Nederland verdedigt dat het wel degelijk iets wil doen aan de, door de OVV benoemde structurele, problemen in de bouwAlsof instortingen niemand in de bouw iets kunnen schelen. Zo’n dag was het donderdag: bouwers gehaktdag.

De hele bouwsector kreeg ervan langs. Weer. En weer kreeg het huiswerk mee. Huiswerk dat al jaren is blijven liggen. Of in elk geval: dat nooit is afgemaakt.

Aansprakelijkheden en rollen moeten beter worden belegd. En de Governance Code voor Veiligheid moet minder vrijblijvend. En aan Bouwend Nederland het vriendelijke, doch ernstige verzoek om de plannen van minister Ollongren te steunen (zie kader hiernaast).

Vergeet het maar. Op die steun hoeft de minister niet te rekenen. Nog geen twee uur later plaatste Bouwend Nederland op die donkere donderdag namelijk ‘alweer’ vraagtekens bij dat ene advies om veiligheid te beleggen in de UAV. Huh, hoe zit dat?

Baas zonder tanden

“Wij zijn voorstander van een veiligheidsregisseur (zie kader, red), maar die moet wel bevoegd zijn én tanden hebben, ook op het publieke terrein”, licht Fries Heinis, directeur van Bouwend Nederland toe. “Via privaatrecht, ofwel de UAV kan dat niet geregeld worden.”

Heeft Bouwend Nederland hier een punt? Of is het een manier om te verbloemen dat het helemaal niet op nieuwe regels voor constructieve veiligheid zit te wachten? Toen niet, nu niet, nooit niet?

“Ik vind dit zo jammer”, Monika Chao-Duivis, directeur van het Instituut voor Bouwrecht, baalt van de opstelling van Bouwend Nederland.

Eindhoven Airport kort na de instorting. Foto: ANP Rob Engelaar 

“De voorgestelde aanpassingen zijn vrij klein, maar toch wil het bouwbedrijfsleven ze niet bespreken. Ik kan dat niet begrijpen en denk: doe vast wat je nu kunt doen. Het is ook helemaal geen grote lastenverzwaring.”

‘Agendeer veiligheid tijdens bouwvergadering’

Ze legt uit wat de minister voor ogen heeft.

“Een van dingen die belegd zijn in de UAV is dat er een gesprek gevoerd moet worden over kabels en leidingen. Tijdens de eerste vergadering bepalen opdrachtgever en aannemer samen wie daarover gaat. Ik zeg: voeg daar veiligheid aan toe. Agendeer het en bespreek het. Hoe kun je daarop tegen zijn?”

Tweede Kamer roept sector op het matje

De VVD, SP en D66 willen een hoorzitting in de Tweede Kamer over instortingen en constructieve veiligheid. VVD’er Daniel Koerhuis: “Nu blijkt dat de oorzaak toch net weer anders is. Betekent dat dat er een nieuwe inventarisatie moet komen naar alle parkeergarages?” Koerhuis vindt verder dat de Eerste Kamer snel haast moet maken met de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. “Intrekken zegt Joustra, maar wat is het alternatief dan? Weer een nieuw wetstraject van tien jaar.”

‘‘Omdat het niet werkt’’, reageert Heinis van Bouwend Nederland. “Onderdelen in de UAV-GC kun je namelijk makkelijk intrekken en zien niet toe op het publieke domein.”

Hij vult aan dat meerdere pogingen daartoe mislukten. Een daarvan had fatale gevolgen voor een voorbijganger.

“Ook voor het ongeval op de Rijnstraat in Den Haag zeiden wij: zet die tramrails af tijdens de bouwwerkzaamheden. Dat lukte niet, daar gaat de gemeente over, en moet je via publiek recht en de openbare orde regelen. Daarom dringen wij aan op aanpassingen in het Bouwbesluit en het Burgerlijk Wetboek.”

‘Laconiek’

Dat kan allemaal wel zo zijn, maar het één hoeft het ander niet uit te sluiten, vindt Chao-Duivis: “Het is en en. Net zoals de verplichte coördinerende veiligheidsbaas (zie kader) die de minister wil introduceren op de bouwplaats. Dit is geen hogere wiskunde.”

De bouw gaat laconiek om met de kritiek, maakt Chao-Duivis op uit de opstelling van Bouwend Nederland na het zoveelste rapport van de Onderzoeksraad.

“Ze willen iets doen met een veiligheidsladder en een protocol bij de ingang van de bouwplaats. Dat is allemaal van belang, maar naar mijn mening geen adequate reactie op het rapport van de OVV.”

Stil bij opdrachtgevers

Gaat er nu wel iets wezenlijks veranderen in de bouw? Nee, Chao-Duivis heeft er een hard hoofd in.

“Ook omdat het vanuit de opdrachtgeverszijde opvallend stil blijft. De aangekondigde actieagenda constructieve veiligheid?… We krijgen de ene na de andere agenda. Iedereen wijst weer naar elkaar, net zoals bij een echt ongeval op de bouwplaats, hebt gebeurt ook op het niveau van bouwregelgeving. Dat vind ik onbegrijpelijk. Juist privaatrechtelijk kun je vrij eenvoudig afspraken maken.”

Monika Chao-Duivis: Nederlandse juristen vinden standaarden vaak te ver uitgewerkt.

Monika Chao-Duivis begrijpt de reactie van Bouwend Nederland niet: “Doe wat je kunt doen”

Laconiek? Niet adequaat? Heinis van Bouwend Nederland herkent zich absoluut niet in het beeld dat de bouw ‘weer eens dwarsligt’ en nauwelijks bereid is om echt spijkers met koppen te slaan.

“Over alle andere punten van de OVV die ons en de Governance Code aangaan, met name de verantwoordelijkheidsverdeling, willen wij op zo kort mogelijke termijn met betrokkenen om de tafel.”

Het is hem menens, verzekert hij. “In mijn tijd wil ik niet het verwijt krijgen dat we niets hebben gedaan.”

‘Ik wil niet met excuses komen’

De donkere donderdag. Begon hier het ‘nieuwe, veilige’ bouwen? Heinis hoopt het, maar blikt er met een dubbel gevoel op terug .

“Vooral de framing in de media van de bouwsector viel me op, de rol van de opdrachtgever bleef onderbelicht. Alsof alleen de aannemers alles fout hebben gedaan. Dat is niet wat de Onderzoeksraad heeft bedoeld. De aannemer bepaalt de prijs namelijk niet. Natuurlijk moet de aannemer tien keer nadenken of hij wel met een slechte prijs aan de slag wil gaan. En ik wil ook niet met excuses komen, en ik wil ook niet in die schuldcultuur meegaan, want ook wij hebben steken laten vallen. Maar het heeft me wel een beetje pijn gedaan dat we de opdrachtgever nergens hoorden of zagen…

Of de bouw ten onrechte zwart is gemaakt?

Dat had ook een kop boven je verhaal kunnen zijn.”

Stinkende best

Een instorting in Eindhoven. Veel fouten. Veel te voorkomen fouten. Veel aanbevelingen. Veel van hetzelfde. Blijft de geschiedenis zich herhalen? Of rekent ‘de bouw’ na vorige week voor eens en altijd af met bouwwerken die nog voor oplevering in elkaar ploffen?

Fries Heinis: “We doen echt ons stinkende best” Foto: Suzanne van der Kerk

Heinis van Bouwend Nederland hoopt oprecht op het laatste. “Laat Eindhoven, gelukkig zonder slachtoffers, het duwtje in de goede richting zijn. Er is iets mis in het systeem. Ja, elk project is uniek, maar als je daarin doorschiet, trek je nooit lering uit projecten. Of dit complexe probleem überhaupt valt op te lossen? Ik doe in elk geval mijn stinkende best en merk dat we met de minister en andere betrokkenen naar een soort van kookpunt toewerken.”


Reactie minister: individuele bouwers doen het al wel goed

Minister Ollongren vertrouwt erop dat de bouwsector nu wel aan de slag gaat met constructieve veiligheid.

“Op projectniveau zijn ze bedrijven al goed bezig met veiligheid, het is goed te horen dat ze de handschoen nu ook op overstijgend niveau oppakken.”

De mening van Tjibbe Joustra over de wet kwaliteitsborging voor het bouwen, kan de minister niet helemaal plaatsen. “Privatisering? Het nieuwe stelsel is niet uitsluitend privaat, maar ook publiek.”


Minister greep eerder al in met veiligheidsbaas

Eind september besloot de minister al om een eerder advies van de Onderzoeksraad voor Veiligheid op te volgen. Bij wet gaat ze regelen dat er straks één partij op de bouwplaats verantwoordelijk is voor de veiligheid op en rondom bouwplaatsen. De minister kondigde ook aan veiligheid in de UAV te beleggen. Bouwend Nederland toonde zich er direct geen voorstander van.

Reageer op dit artikel