nieuws

“Dit gaat dus niet alleen over die garage in Eindhoven. Dit rapport betreft de hele bouw.”

bouwbreed 4170

“Dit gaat dus niet alleen over die garage in Eindhoven. Dit rapport betreft de hele bouw.”
© Fotopersburo Bert Jansen TEL: +31(0)6-53703449 Onderwerp : Eindhoven onderzoek parkeer garage airport Fotograaf : Bert Jansen Datum :31-05-2017 Categorie : @2@ Trefwoorden : edag

Doorwrochte technische rapporten vormen vaak de hoofdmoot van de OVV-publicaties. Maar bij de instorting in Eindhoven gooide de raad het over een andere boeg. De context kwam centraal te staan waarbinnen bouwfouten ontstaan en veiligheid in het geding komt. Marjolein van Asselt: “Dit keer houden we nadrukkelijk een vinger aan de pols en komen met een opvolgingsnotitie. De bouwwereld blijkt wel heel hardleers.” 

Aanbevelingen voor de betrokken bouwers en leveranciers, interviews aan de pers, lezingen op congressen, artikelen in vakbladen. Het zijn de vertrouwde acties die volgen op de publicatie van een rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. In de luchtvaart, scheepvaart, het railvervoer en de petrochemie is het volgens raadslid prof. Marjolein van Asselt allemaal goed geregeld en leiden ongevallen tot ingrijpende hervormingen.

“Maar in de bouwwereld ontbreekt dat gevoel van een gedeelde verantwoordelijkheid op een of andere manier. De direct betrokken partijen gaan diep door het stof en nemen ingrijpende maatregelen. Maar de rest van de branche wast de handen in onschuld en gaat verder op de vertrouwde voet. ‘Ja, dat deden ze niet zo handig bij de Grolschveste’, klinkt het dan. Of: ‘Dat was me een blunder zeg op de Rijnstraat in Den Haag’. Maar buiten die bewuste bouwplaatsen betrekt niemand het op zichzelf.“

Het gaat ons vooral om context waarbinnen dit soort fouten worden gemaakt

Dat structurele wegkijken baarde Van Asselt en haar collega’s binnen de OVV zorgen. Het doet volgens haar ook geen recht aan de situatie. Want veiligheid is in de hele branche een ondergeschoven kindje. Daarom besloot ze als portefeuillehouder van het onderzoek naar de ingestorte parkeergarage in Eindhoven vooral naar de context te kijken. De contractvormen, de versnippering, de continue prijsdruk en de andere typische bouwmechanismen. Die zijn bepalend voor ontwerpkeuzes en leggen vaak ook een grote druk op de uitvoering. Veiligheid wordt niet georganiseerd, maar weggeorganiseerd.

Om dat duidelijker dan ooit naar voren te brengen verdween het technisch onderzoek naar de oorzaak van de instorting in Eindhoven grotendeels naar de bijlagen en wijdde de OVV het hoofdrapport vooral aan de context. Die afwijkende aanpak is af te lezen uit de titel van het rapport: Bouwen aan Constructieve Veiligheid. De parkeergarage wordt pas in de ondertitel genoemd. Heel anders dan in de andere publicaties van de OVV.

Van Asselt: “We hopen dat iedereen in de bouw zich aangesproken voelt en vorige week met het schaamrood op de kaken naar het journaal heeft zitten kijken. Dat ze dit keer niet zeggen: ‘wat een koekenbakkers zeg, daar in Eindhoven, dat zou mij nooit overkomen’. De praktijk in Eindhoven verschilt niet wezenlijk van die van menig andere bouwplaats in Nederland. Dit gaat echt de hele bouw aan.”

Marjolein van Asselt (Foto: Suzanne van de Kerk)

Hageman en TNO concludeerden vorig jaar dat door een gebrek aan hechting de koppelstaven tussen de breedplaten hun werk niet konden doen. Dat was te wijten aan het overstappen van normaal op zelfverdichtend beton bij de productie. Die onthechting en dat bezwijken aan het einde van de koppelstaven hebben Horvat & Partners namens de Onderzoeksraad ook allemaal vastgesteld. Er zit volgens Van Asselt dan ook niet heel veel licht tussen de twee onderzoeken. De Raad zet echter nog een stap verder terug door te stellen dat die koppelstaven nooit de rol van hoofdwapening hadden mogen krijgen.

Het brede sleepnet van het stappenplan kan wel wat fijnmaziger

Van Asselt: “Ze waren nooit bedoeld om als hoofdwapening te fungeren. Het is misgegaan toen besloten werd de breedplaatvloeren niet langer van wand tot wand of ‘balk tot balk te overspannen, maar ze dwars op de overspanningsrichting te leggen. En de naad, de meest kwetsbare plek, kwam ook nog eens in het midden te liggen. Precies op de plek waar het moment het grootst is.  Toen kregen de koppelstaven plots een veel grotere rol, waar ze dus helemaal niet op berekend waren, omdat ze veel te kort zijn.”

Dat niet alleen de parkeergarage in Eindhoven met verdraaide breedplaten is gebouwd, weet Van Asselt ook. De keuze is veel vaker en eerder gemaakt, maar hoeft geen probleem te vormen, mits de gevolgen worden onderkend. De inventarisatie door het ministerie van Binnenlandse Zaken op basis van het bekende stappenplan is wat haar betreft ook niet overbodig geworden. “Tegelijkertijd is dat stappenplan wel een heel breed sleepnet. Met ons rapport maken we het sleepnet hopelijk wat smaller. Wat fijnmaziger.”

Het stappenplan dat Simon Wijte ontwikkelde voor het ministerie van Binnenlandse Zaken

Het stappenplan kijkt nu in eerste instantie naar vloeren met naden met een positief moment, vervolgens of daar zelfverdichtend beton is toegepast en of dat is opgeruwd of niet. Zo wordt stap voor stap het risico in kaart gebracht bij bestaande bouw. Maar de wapening is wat Van Asselt betreft een belangrijke factor die moet worden meegenomen. “Dat voorkomt hopelijk onnodige onderzoeken en tijdelijke afsluitingen.”

Maar dat is dus techniek, helemaal toegespitst op Eindhoven. En het hoofdrapport is door de OVV niet voor niets bewust breder gehouden. “We houden het dit keer niet bij bij een publicatie, aanbevelingen en lezingen. We komen volgend jaar met een opvolgingsnotitie. Voorafgaand nodigen we Bouwend Nederland, VNconstructeurs, de Governance Code en het Opdrachtgeversforum uit om ons te vertellen wat ze gedaan hebben om de aandacht voor veiligheid beter te verankeren in hun branches. Na ons rapport over de veiligheid van het vliegverkeer op Schiphol, brachten we een jaar later ook een opvolgingsnotitie uit. Dat mistte haar effect niet en zette de partijen weer op scherp.”

Vreemd, er is geen enkele wettelijke verplichting tot onderzoek

“De bouw blijft toch een vreemde eend in de bijt”, gaat het raadslid verder. “Bij veel branches bestaat een wettelijke verplichting om ongevallen te onderzoeken zodat iedereen ervan kan leren en een vergelijkbaar ongeval zich niet nog een keer voordoet. Vaak is die verplichting gebaseerd op Europese zo niet mondiale afspraken. De luchtvaart is het bekendste voorbeeld, maar ook in de scheepvaart, op het spoor en in de petrochemie zijn onderzoeken verplicht. Dat ontbreekt dus voor de bouw. Natuurlijk worden er commissies ingesteld als er dingen fout gaan, zoals na de dramatische Grenfell-brand in Londen. Maar dat zijn adhoc-commissies die na een aantal jaar ook weer worden opgeheven. Finland en Nederland zijn de enige landen in de wereld die over een organisatie beschikken die structureel onderzoek doet naar ongevallen in de bouw. En wij doen dat op eigen initiatief. Wij bepalen zelf wanneer we het noodzakelijk vinden om publiek geld uit te geven voor onderzoek. Er is niets dat ons daartoe verplicht. Dat is toch veelzeggend.”

We geven de bouwwereld nog maximaal een jaar om orde op zaken te stellen

“Laat de partijen die we aanspreken en die we volgend jaar nog een keer langs laten komen, het niet als een aanval beschouwen”, besluit Van Asselt. “Zie het vooral als een compliment. Ze doen ertoe. Ze bevinden zich in de positie om het verschil te maken en veiligheid echt te verankeren in de bouwwereld. Maar het wordt wel hoog tijd dat ze dat ook daadwerkelijk doen. Daar geven we ze een jaar voor.”

Reageer op dit artikel