nieuws

De Biomakerij alternatief voor waterzuivering in woonwijk of aan de rand van de stad

bouwbreed Premium 816

De Biomakerij alternatief voor waterzuivering in woonwijk of aan de rand van de stad

Wereldwijd zijn er al misschien al honderd voorlopers, maar Nederland heeft de eerste echte Biomakerij: een compacte en geurloze ecologische waterzuiveringsinstallatie, die goed inpasbaar is in een stedelijke omgeving. Vandaag wordt de installatie geopend bij Abdij OLV Koningshoeven in Berkel-Enschot. Ook vanuit gemeenten en de industrie is belangstelling voor deze ‘levende fabriek’, zoals de Hongaarse bedenker Biopolus het concept omschrijft.

Aan de buitenkant ziet de Biomakerij van de abdij eruit als een gewone plantenkas, die op het kloosterterrein van de Trappisten niet misstaat. Pas in de kas wordt duidelijk dat het gaat om het opvallendste onderdeel van een waterzuiveringsinstallatie, waarbinnen zo’n 3000 verschillende soorten micro-organismen die leven op en rond de wortels van 150 planten het voornaamste werk doen. Het afvalwater van de bierbrouwerij van de abdij verdwijnt nu nog in het riool.

Als de nieuwe installatie eenmaal volledig in gebruik is, wordt het water dat vrijkomt bij de productie van het trappistenbier La Trappe in de kas gezuiverd. Daarna kan het schone water weer gebruikt kan worden voor het besproeien van de landerijen of in de toekomst mogelijk ook voor het spoelen van de bierflesjes. Het streven is om de kringloop uiteindelijk sluitend te krijgen: het schone water kan vanuit de Biomakerij dan direct weer terug in de productie. Dat zou fors schelen in het waterverbruik. Nu is er nog 7 liter water nodig om 1 liter bier te kunnen brouwen.

(foto: M.J. Oomen riool- en betontechniek)

“Je kunt hier niet zo maar een traditionele zuiveringsinstallatie neerzetten,” zegt Doy Schellekens, adviseur waterzuiveringstechnologie bij Waterschap De Dommel. Dat zou geheid stankoverlast geven. De Biomakerij staat pal naast de horecagelegenheid van de abdij en tegenover de brouwerij. “Dat het nu alleen naar bier ruikt, willen we graag zo houden.”

Ook architectonisch zou een gewone installatie uit de toon vallen midden tussen de monumentale kloostergebouwen. Het concept van Biopolus paste wel. Schellekens: “Bovendien heb je hiervoor zestig tot zeventig procent minder ruimte nodig dan voor een normale reactor.” De kosten zijn volgens hem vergelijkbaar met die van een traditionele installatie. De capaciteit komt overeen met wat nodig is om het afvalwater van een grote woonwijk met zo’n 5000 woningen te zuiveren.

Nog maanden nodig om de installatie helemaal in te regelen en het juiste biologische evenwicht te bereiken

Het bouwkundige deel – zuiveringsgebouw, kas, kelder, vijver en installaties – wordt maandag officieel opgeleverd en ingezegend door de abt van de abdij, dom Bernardus. Een houten kruis hangt al klaar in de kas, een paar dagen voorafgaand aan die plechtigheid. Na dat officiële moment, waarna het eerste afvalwater de kas in zal stromen, zijn nog enkele maanden nodig om de installatie helemaal in te regelen en het juiste biologische evenwicht te bereiken.

Schellekens: “Dat laatste is niet meteen in orde. Misschien is er meer beluchting nodig of moeten we nog planten wisselen.” Projectleider Jeannot Bergé van hoofdaannemer M.J. Oomen riool- en betontechniek uit Sprundel, een dochterbedrijf van KWS, noemt vooral het concept van de Biomakerij bijzonder. “Op een klein oppervlakte wordt veel water gezuiverd. Dat past binnen een woonwijk, maar ook zoals nu bij een abdij. Daarmee zijn we aan het pionieren.”

Een initiatief als de Biomakerij sluit aan bij de waarden van de abdij en het principe van ‘goed rentmeesterschap’ dat nagestreefd wordt. Zo wordt verspilling waar mogelijk tegengegaan, wordt er biologisch geboerd en maakt de abdij gebruik van zonne-energie en warmtepompen. Er liggen al zonnepanelen op de daken van een aantal gebouwen en vlakbij de kas zijn medewerkers in opdracht  van M.J. Oomen bezig met de aanleg van een veld met nog eens 400 panelen. En op een parkeerplaats staat de elektrische auto van de abdij op te laden.

Bouwen op een kloosterterrein met een monnik als bouwopdrachtgever was voor M.J. Oomen een bijzondere ervaring , zegt Bergé. “Het is een andere werklocatie dan een normale bouwplaats, met wat andere bouwvoorschriften.” Geen muziek op de bouwplaats bijvoorbeeld en de bouwvergaderingen moesten ingepland worden binnen het strakke dagritme van het kloosterleven.

De ecologische installatie kan de afwaterketen duurzamer maken, is de verwachting

Als partner van Biopolus is M.J. Oomen betrokken bij de verdere ontwikkeling van de Biomakerij. Het bedrijf ziet veel kansen. De ecologische installatie kan de afwaterketen duurzamer maken, is de verwachting. “Je kunt het vergelijken met de energietransitie. Hiermee kunnen we ons voorbereiden op watercirculariteit. Zo kun je een woonwijk bijna autarkisch maken”, stelt bedrijfsleider a.i. Kees Padmos. Vanwege de beperkte omvang van de Biomakerij biedt een woonwijk al snel voldoende ruimte. Dat hoeft niet in per se in de vorm van een kas, zoals bij de abdij. Ook in een ander type gebouw kan de installatie ondergebracht worden, zoals een kantoor. Voorwaarde is natuurlijk wel dat de planten genoeg licht krijgen.

Diverse gemeenten en waterschappen hebben serieuze belangstelling voor de Biomakerij, die een goed alternatief kan zijn voor een bestaande waterzuivering aan de rand van de stad. Als die installatie verdwijnt, krijgt de stad meer ruimte om nieuwe woningen te bouwen. Zo overweegt Alkmaar om voor deze oplossing te kiezen. In de wijk Strijp-S in Eindhoven zijn de plannen al wat verder. De Biomakerij die daar gebouwd gaat worden in een verticale vorm, gaat fungeren als een soort testlaboratorium voor de gemeente en de leefomgeving, zegt Schellekens. Het gezuiverde water zal mogelijk gebruikt worden om de bomen en struiken op de nog te bouwen groene toren van woningcorporatie Sint Trudo voldoende nat te houden.

Ook vanuit de voedingsindustrie bestaat er interesse voor de zuiverende plantenkas. Grotere productiebedrijven dan de brouwerij van Abdij Koningshoeven kunnen de installatie ook inzetten volgens Padmos. “Als een fabriek groter is, heb je meer capaciteit nodig en dus een veelvoud van reactoren. Dat kan ook. Je kunt de Biomakerij gemakkelijk opschalen.”

Reageer op dit artikel