nieuws

Aannemer draait – “onterecht” – op voor onverwachte prijsstijgingen: Zo kan dat anders

bouwbreed Premium 7774

Aannemer draait – “onterecht” – op voor onverwachte prijsstijgingen: Zo kan dat anders

De prijzen in de bouw stijgen pijlsnel. Heipalen, damwanden, metselaars worden allemaal snel duurder. Meerkosten die meestal via dichtgetimmerde clausules in contracten worden afgewenteld op de bouwers, constateert DVDW advocaten. “Het is meestal slikken of stikken, maar vooral onwenselijk om prijsverhogingen te verhalen op de opdrachtnemer.”

Het was voor advocatenkantoor DVDW  aanleiding om in Rotterdam een ronde tafel bijeenkomst te organiseren over het fenomeen. Bijna alle deelnemers herkennen de praktijk dat onverwachte prijsstijgingen nauwelijks zijn te verhalen op de opdrachtgever.

De advocaten Evert Jan Heijnen, Jeanette van Londen en Rene Sekeris beantwoorden zeven prangende vragen over hoe marktpartijen zich het beste kunnen wapenen tegen deze praktijk.

Welke prijsstijgingen worden het vaakst op het bordje van de aannemer gelegd?
Van Londen: “In de bouw gaat dat vooral om prijsstijgingen van materialen en grondstoffen, zoals van staal, olie, zand en grind. Daarnaast wordt de aannemer ook geconfronteerd met gestegen loonkosten van onderaannemers en andere inhuurkrachten, die nodig zijn voor de uitvoering van een project.”

Jeanette van Londen: Dat gaat vooral om prijsstijgingen van materialen en grondstoffen, zoals van staal, olie, zand en grind.

Is het wenselijk om prijsverhogingen af te wentelen op de opdrachtgever?
Heijnen: “Ja, mits ook prijsverlagingen worden gedeeld met de opdrachtgever. De opdrachtgever is of wordt uiteindelijk eigenaar van het gebouwde object. Vanuit die optiek is het niet onredelijk om de opdrachtgever te belasten met prijsstijgingen, zeker als die zijn winstmarge overstijgt.

De opdrachtgever heeft immers vaak de mogelijkheid om hogere prijzen weer door te rekenen in een hogere vracht- of huurprijs, terwijl de opdrachtnemer uitsluitend zijn verlies moet nemen, zodra de prijzen onverwacht sterk zijn gestegen. Natuurlijk zijn daar wel argumenten tegenin te brengen, zoals het ondernemersrisico voor de bouwer. De vraag is niet zwart/wit eenvoudig te beantwoorden, maar het is zeker niet wenselijk om de prijsstijgingen altijd eenzijdig af te wentelen op de opdrachtnemer.”

Wat zijn de gevolgen?
Sekeris: “Als de aannemer volledig opdraait voor de gevolgen van de prijsstijgingen, zullen er op termijn onvermijdelijk meer faillissementen volgen. En dat leidt weer tot vertraging op de bouwplaats met uiteraard alle extra kosten en boetebedragen van dien, die de opdrachtgever zeker niet kan verhalen.

Rene Sekeris: Als de aannemer volledig opdraait voor de gevolgen van de prijsstijgingen, zullen er op termijn onvermijdelijk meer faillissementen volgen. 

Daar zijn al de eerste voorbeelden van. Het helpt overigens als een opdrachtgever bij een tender niet alleen selecteert op de laagste prijs, maar ruimte geeft voor een kwalitatief beter product.”

Wat zijn de mogelijkheden voor de markt om zich te wapenen tegen deze praktijk?
Heijnen: “Zowel opdrachtnemers als opdrachtgevers zijn er bij gebaat om van tevoren regelingen te treffen zodat partijen niet bij elke prijsstijging om de onderhandelingstafel moeten.

Bij overeengekomen prijscompensatie bij prijsverhogingen is het risico voor de aannemer weggenomen, wat in een overspannen markt uiteindelijk kan resulteren in lagere inschrijvingen en ook meer inschrijvingen. Minder risico is per definitie een lagere prijs, hetgeen ook in het voordeel is van de opdrachtgever.”

Hoe groot is het risico op schade aan de relatie met de opdrachtgever bij protest?

Deze leverancier

Deze leverancier
Van Londen: “Wel of niet inschrijven is en blijft een commerciële afweging. Het antwoord op deze vraag hangt ook samen met de omvang van de andere partij. Het heeft voor het MKB veelal geen zin om zich tijdens de contractonderhandelingen te verzetten tegen bijvoorbeeld uitsluiting van specifiek op verrekening van prijzen gerichte bepalingen uit de UAV. De grotere opdrachtgever zal dan immers afhaken en snel uitzien naar een andere gegadigde, die dit wel slikt.”

Zijn er voorbeelden van contractvormen waar prijsstijgingen wel goed zijn geregeld?
Heijnen: “Het beeld bestaat dat de hoofdaannemer in een overspannen markt gemangeld wordt tussen de opdrachtgever en onderaannemers met feitelijke macht: prijsverhogingen vanuit onderaannemers kunnen door de hoofdaannemer niet worden doorgezet naar de opdrachtgever. Anderzijds is een trend waarneembaar dat de prijsstijgingen toch bij voorbaat worden doorbelast in hogere aanneemsommen.

Evert Jan Heijnen: De hoofdaannemer wordt in deze overspannen markt gemangeld  tussen de opdrachtgever en onderaannemers met feitelijke macht.

Ons advies is om voorzieningen op te nemen over gewijzigde omstandigheden in de overeenkomst zelf en de risico’s te delen. Denk bijvoorbeeld aan indexering van prijsverhogingen op basis van objectieve bronnen, zoals een bouwkostenindex of cijfers van het CBS. Uiteindelijk is dat ook in het voordeel van de opdrachtgever, want die ziet lagere inschrijvingen en minder kans op een bouwstop of faillissement.”

Zijn er voorbeelden van projecten waar prijsstijgingen wel goed zijn geregeld?
Sekeris: “Ja, die zijn er. Dat kan bij projecten op basis van een open boekhouding zoals bij een bouwteam of alliantie. En bij meerdere overheidsopdrachtgevers zoals Rijkswaterstaat, het Rijksvastgoedbedrijf en grote gemeentes is een trend waarneembaar om daarvoor in het bouwcontract een clausule op te nemen.

Stijgende bouwkosten

Stijgende bouwkosten
Die voorziet vanaf een vastgelegde periode na het ingaan van de contractdatum in het doorbelasten van prijsverhogingen aan de opdrachtgever op basis van een objectieve prijsindex. Het is de positieve uitzondering op de regel, die door de overspannen markt hopelijk vaker wordt toegepast om het aantal inschrijvingen op peil te houden.”


Clausule bouwcontract met prijsstijging

“De in artikel .. genoemde bouwsom wordt aangepast als gevolg van wijzigingen in de prijzen van arbeid en materiaal door deze bouwsom te vermenigvuldigen met de verandering van het prijsindexcijfer van het CBS voor de woningbouw vanaf 1 januari 2019 tot aan de datum van oplevering.”


Reageer op dit artikel