nieuws

NVB wil dat natuur op de agenda komt van de bouwers, maar veel partijen vertrouwen het niet helemaal

bouwbreed Premium 1219

NVB wil dat natuur op de agenda komt van de bouwers, maar veel partijen vertrouwen het niet helemaal

Woensdag was er weer een NVB Topdebat in Den Haag. Dit keer over de ruimte die we de natuur moeten geven in alle ambitieuze bouwplannen. Het is een heus PR-offensief om bouwen in het groen bespreekbaar te maken, maar niet iedereen is vol vertrouwen dat bouwers de natuur overeind houden in hun plannen. Minister Carola Schouten van Landbouw bijvoorbeeld wil wel zekerheden zien dat de natuur niet het kind van de rekening wordt.

Het vorige NVB Topdebat ging over de enorme bouwopgave waar we voor staan en de sprekers mochten in de chique Sociëteit De Witte informatie aandragen dat we nu toch ook buiten de stad moeten zoeken. Lees: we zullen natuur moeten opofferen om al die huizen ook te kunnen bouwen. Toen was minister Ollongren bij het debat, die dat ook voorzichtig beaamde.

Woensdag ging het in een zaal vol belanghebbenden (bouwers, ontwikkelaars, gemeentelijke instanties, NGO’s en andere partijen) in Den Haag over hoe we het woningtekort kunnen aanpakken met respect voor het bestaande groen. De NVB liet zelfs een plaatje zien met de tekst: ‘Bouwen met de natuur is zuurstof voor het wonen’.

‘Nu moeten wij als bouwers de minister helpen om uit het ideologische debat over bouwen in het groen te komen’

De sprekers mochten vervolgens dat idee aankleden. Voorzitter van de NVB Piet Adema zei het zo: “Er is nu geen enkele discussie meer dat we veel moeten bouwen in dit land. Men spreekt van 800.000 tot 1 miljoen woningen. Waar we dat moeten doen, was het thema van het vorige Topdebat. Ook minister Ollongren zei toen dat we bouwen buiten de stad – in het groen – moeten overwegen. Nu moeten wij als bouwers de minister helpen om uit het ideologische debat te komen. Want veel partijen schreeuwen dat het groen er dan aan gaat, maar wij willen echt groen én bouwen integreren. Wij noemen ons ontwikkelaars, maar eigenlijk zijn we inrichtingsdeskundigen en dat betekent dat je met meerdere belangen rekening moet houden. Het moet evenwichtig en zorgvuldig”.

‘We hebben te maken met stenenbouwers in de stad, niet met stedenbouwers. De ambtelijke capaciteiten zijn gewoon ontoereikend om het echt integraal aan te pakken’

Vanuit de zaal kwam al meteen de opmerking van een ontwikkelaar dat de regelgeving daar nu nog te traag voor is. “We hebben te maken met stenenbouwers in de stad, niet met stedenbouwers. De ambtelijke capaciteiten zijn gewoon ontoereikend om het echt integraal aan te pakken.”

Niek Roozen, bekend landschapsarchitect en actief in China liet zien hoe zijn bureau opereert op dit vlak. Hij liet tal van gigantische projecten zien in China, waar industrie of braakliggend terrein plaatsmaakt voor nieuwe wijken met veel speels groen. Kennelijk kunnen ze dat daar nog niet zelf en hebben ze Nederlandse creatieve expertise nodig.

Parken en meren in Shenyang, China

Hij vertelt dat groen nodig is voor mensen om hun woonomgeving leefbaar te houden. Het brengt de temperatuur naar beneden, slaat overtollig water op, filtert de lucht en verbindt mensen. Hij liet een nieuwe wijk (net zo groot als geheel Amsterdam) in Shenyang zien die in razend tempo uit de grond is gestampt. En met een centraal park van 4,5 km lengte en 300 meter breedte. Het oogt idyllisch met veel blije bewoners.

Landschapsarchitect Niek Roozen: ‘Bouwen in het groen kan best’.

China kent natuurlijk wel een overheid die niet zo veel op heeft met inspraak van de bewoners  en wel veel geld heeft voor dit soort grote ontwikkelingsplannen. Roozen sprak daar niet over, maar met een wat autoritaire aanpak kan groen in gebiedsontwikkeling wel een rol spelen, zo lijkt het.

In Nederland polderen we echter. Roozen vindt dat we ook in Nederland naar het groen moeten kijken. Hij noemt Alphen aan den Rijn als voorbeeld. Daar loopt men vast omdat er geen nieuwe huizen meer gebouwd kunnen worden (Groene Hart!) en er wel veel behoefte is aan nieuwe ruimte. Er zijn nu voorzichtige plannen om met respect voor de natuur te bouwen. Dat gebeurt dan in bestaand agrarisch gebied en het worden een soort wetlands met woningen. Wonen in het groen en tussen het water. Roozen juicht dat toe: “Het landschap wordt gebruikt en verrijkt.”

Landschapsarchitect Roozen gaf de bouwers nog mee dat ze echt van bomen moeten afblijven. Je bouwt dan maar om een boom heen, zegt hij.

Hij gaf de bouwers overigens nog mee dat ze echt van bomen moeten afblijven. Je bouwt dan maar om een boom heen, zegt hij. “Op de Floriade in Almere doen we dat ook. Dan verleggen we een weg gewoon als we op een boom stuiten.”

Minister Ollongren: bouwen, bouwen, bouwen!

Minister Ollongren: bouwen, bouwen, bouwen!

Een makelaar in de zaal sneerde: “Ik weet niet of consumenten dat wel willen. Ze klagen al als er blaadjes van een boom in hun tuin vallen.”

‘Ik kom nog altijd bouwers tegen die zeggen: ‘Groen is waar de huizen niet komen’. Dat is fout, maar wel de mening die nog heerst.’

Iemand van Staatsbosbeheer plaatste ook een kanttekening: “We denken nog altijd te veel in ‘plekken met groen’. Terwijl we eigenlijk in structuren moeten denken. En ik kom nog altijd bouwers tegen die zeggen: ‘Groen is waar de huizen niet komen’. Dat is fout, maar wel de mening die nog heerst.”

Co Verdaas: ‘Nu is het debat over bouwen in het groen gestold in ideologie’

Co Verdaas, hoogleraar gebiedsontwikkeling aan de TU Delft, vindt ook dat we bouwen en groen in samenhang moeten beschouwen. “Nu is het debat over bouwen in het groen gestold in ideologie. Daar moeten we uit. In mijn studietijd was groene ruimte nog restruimte. Ik denk ook dat we daar anders naar moeten kijken. De overheid heeft altijd de opvatting gehad dat mobiliteit slecht is en dat we dat moeten ontmoedigen. Maar ik denk dat met de voortgang in technologie – denk aan zelfrijdende auto’s – rijden over de grote doorgaande wegen steeds beter gaat. Dat betekent dat we niet alles meer hoeven te verdichten.”

‘Nederland heeft na Zweden de hoogste caravandichtheid in de wereld. Waarom? Mensen willen hier toch een plekje in het groen’

Co Verdaas, TU Delft.

Volgens Verdaas zijn er nog te veel ingesleten patronen. Zo reageerden gemeentes heel boos op minister Ollongren toen ze zei dat we ook naar de randen van de stad en zelfs het groen moeten kijken als we zo veel moeten én willen bouwen.

Verdaas: “Nederland heeft na Zweden de hoogste caravandichtheid in de wereld. Waarom? Mensen willen hier toch een plekje in het groen. Er zijn heel veel gebieden in Nederland waar we echt wel kunnen bouwen. De grondslagen die we decennia hebben gehad zijn gewoon niet meer houdbaar. We moeten ruimte maken, zowel mentaal als fysiek. Dat betekent dat we dan ook heel duidelijk moeten maken van welke stukken Nederland we echt afblijven. Maar je moet wel begrijpen dat we niet meer alles passend kunnen maken. Je hebt een tafel vol puzzelstukjes en nog altijd willen we ze er allemaal inpersen. Dat kan niet meer. Mijn boodschap aan de bouwers is: gebruik dit momentum op een verantwoordelijke manier. Als aandacht voor groen een schaamlap wordt dan zit je fout.”

Marc van den Tweel, directeur Natuurmonumenten: ‘Ik moet wel constateren dat de leuke voorbeelden waar natuur en wonen samen gaan, altijd uit het buitenland komen. En dus niet uit Nederland’.

In het debat nam onder andere Marc van den Tweel, directeur van Natuurmonumenten, ook positie in. Hij zei: “Er kan echt meer in Nederland. Maar mijn boodschap is wel: doe het voorzichtig. Kom uit je dogma’s en ga aan tafel zitten. Daarbij moet ik wel constateren dat de leuke voorbeelden waar natuur en wonen samen gaan, altijd uit het buitenland komen. En dus niet uit Nederland.”

Marc Calon, algemeen voorzitter van LTO, vertelde wat zijn achterban (de boeren) willen. “Het onttrekken van landbouwgrond kan best, maar dan wel met verstand. Het landschap moet leidend zijn en niet ‘het groen’. Dan valt er best met boeren te praten”.

De scepsis zat vooral in de zaal. Staatsbosbeheer: “Kijk naar de Vinexwijken. Daar is groen pas laat op de agenda gekomen en vaak helemaal niet.”

Hugo Priemus, bekend voormalig volkshuisvestinghoogleraar: “We laten hier de energietransitie helemaal buiten beschouwing en dat moet je niet doen. De impact daarvan op hoe en waar we bouwen is enorm.”

Vereniging Eigen Huis: “Er is nu een groot tekort aan huizen en locaties. Door de schaarste bestaat het gevaar dat groen de prijs betaalt.”

Vereniging Eigen Huis: ‘Er is nu een groot tekort aan huizen en locaties. Door de schaarste bestaat het gevaar dat groen de prijs betaalt’.

 

Van den Tweel was het daar mee eens: “Er is veel wantrouwen bij de burger. De natuur is namelijk aan het eind van de dag bijna altijd het kind van de rekening.”

Marc Calon van LTO Nederland

Er zat ook een wethouder uit Dordrecht in de zaal en hij zei onomwonden: “Jullie praten gloedvol over bouwen buiten de stad, maar bij ons gaat het nog echt over bouwen in de stad hoor. Dat staat nog steeds op veel plekken op de agenda. Onze uitdaging is hoe ik kan voldoen aan de woningopgave. De provincie zet ons ook onder grote druk en roept: ‘Je moet nu bouwen!’”

Er is – kortom – niet veel tijd voor contemplatie. Het moet allemaal snel én veel. Calon reageerde: “Als je gaat zoeken dan vind je plekken voor wonen in het groen.”

Carola Schouten: ‘Ik denk dat je met wat creativiteit en integraal denken ver komt, maar doe het dan wel op een manier zodat de natuur niet de prijs betaalt. De natuur mag niet langer het laatste punt zijn op het lijstje’.

En op dat moment kwam minister Carola Schouten van Landbouw en Natuur de zaal binnen. En ze vatte het gevoel van de politiek en de beleidsmakers zo samen: “Er ligt een enorme opgave om wonen en natuur met elkaar te verbinden. Laten we afspreken dat jullie – de bouwers en ontwikkelaars – mij gaan aanspreken op het veiligstellen van de natuur. En niet omgekeerd. Dan krijg ik vertrouwen. Er is nu veel spanning rond binnenstedelijk en buitenstedelijk bouwen. Ik denk dat je met wat creativiteit en integraal denken ver komt, maar doe het dan wel op een manier zodat de natuur niet de prijs betaalt. De natuur mag niet langer het laatste punt zijn op het lijstje.”

Carola Schouten, vicepremier en minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Foto Martijn Beekman

Dat gaan we echt vaker horen de komende tijd, maar NVB-voorzitter Adema was tevreden over de middag. Want dat we nu praten over dit onderwerp was tot voor kort ondenkbaar. Hij sloot af: “Er zijn veel kansen. Maar het vraagt wel veel van de bouwsector. Mijn boodschap aan bouwers en ontwikkelaars is dat je met mensen in gesprek moet gaan. En dan ook alle aspecten moet meenemen.”

Daar was in principe iedereen het wel mee eens, maar of het in de praktijk ook zo werkt daar werd bij de borrel wel over getwijfeld.

Reageer op dit artikel