nieuws

Steigerbouw op weg naar ‘brave’ branche: zonder fraude en met juiste diploma’s

bouwbreed Premium 1974

Steigerbouw op weg naar ‘brave’ branche: zonder fraude en met juiste diploma’s
foto oscar flos

De tijd van fraude met ongeldige pasjes, onechte certificaten en ondeskundige steigerbouwers is voorbij. Over een paar weken maakt de Richtlijn Steigers officieel deel uit van de Arbo-catalogus Bouw en Infra, die ervoor moet zorgen dat er alleen nog maar opgeleide deskundige monteurs op de steigers staan. Het plan licht nu bij Inspectie SZW ter controle en als het goedgekeurd wordt, kan de inspectie steigerbouwers zonder de juiste papieren linea recta naar huis sturen.

‘Ga jij maar die steiger bouwen in de Botlek’. Zo’n veertig jaar geleden was het de dagelijkse praktijk: jongens zonder opleiding die opgepikt werden achter bijvoorbeeld Rotterdam Centraal om op grote schaal ingezet te worden voor steigerbouwklusjes. Niemand maakte zich er druk om. Totdat er steeds meer ongelukken plaatsvonden. Regels werden strenger en opleidingen werden verplicht. Het leidde tot en wirwar van onduidelijke certificaten en pasjes.

Pasje x, y of z?

“Opdrachtgevers konden er geen wijs uit worden”, zegt Peter Hecker, secretaris van de vereniging voor steiger- hoogwerk- en betonkistingsbedrijven (VSB). “De ene monteur had een certificaat met monteur A, de ander met monteur B. De volgende was weer alround steigerbouwer, of had pasje x,y of z. Er was lange tijd veel onduidelijkheid in de sector. Bovendien werd er misbruik gemaakt van de certificaten, met name toen de vraag naar geschoolde krachten sterk toenam. Diploma’s werden in veel gevallen gewoon gekocht, zonder dat er een opleiding aan te pas kwam. In 2012 kwam aan het licht dat er bij grote projecten op grote schaal fraude werd gepleegd in de steigerbouw. Toen hebben we als VSB en andere betrokken branches gezegd: hier moét wat aan gedaan worden.”

 

Na veelvuldig overleg met de sector werd de Richtlijn Steigers opgetuigd. Deze moet onder andere een eind maken aan de wirwar van diploma’s én ervoor zorgen dat er alleen nog maar aantoonbaar deskundige bouwers op de steiger staan. Eigenlijk hadden de certificaten van de Richtlijn begin 2017 van kracht moeten worden, maar omdat vorig jaar nog veel onderaannemers volgens de VSB ‘zwaar achterliepen’, is er een korte extra overgangstermijn toegepast waarmee steigermonteurs  nog wat langer de ruimte hadden om aan de aangescherpte eisen te kunnen voldoen.

Peter Hecker
Peter Hecker is secretaris van de VSB, al sinds 1999. Hij is de spin in het web van de vereniging. Zelf heeft hij nooit als steigermonteur gewerkt. Al heeft hij wel, voordat hij secretaris werd, een opleiding gevolgd tot monteur. Gewoon om te ervaren hoe het is. “Daardoor heb ik enorme ontzag gekregen voor die gasten die dit werk doen. Ik ben er een week mee bezig geweest en heb er flinke rugpijn door gehad. Petje af voor deze vakmensen!”

9.000 monteurs met juist diploma

“Inmiddels staan er 9.000 medewerkers in de steigerbouw in het Centraal Diploma Register van de Stichting Samenwerking Voor Veiligheid”, vertelt Gijs Buijs, voorzitter van de VSB, sectie steigerbedrijven. “Deze monteurs en inspecteurs hebben de afgelopen jaren allemaal de juiste diploma’s  of certificaten gehaald. Dit is een groot verschil met toen we een paar jaar geleden dit systeem op touw zetten: toen waren er slechts 2.000 mensen aantoonbaar met de juiste papieren. Toch staan nog lang niet alle steigermonteurs in Nederland geregistreerd.”

Waarschuwing: in de bouw monteurs zonder juiste papieren

Vooral in de bouw zijn er nog bedrijven die mensen in dienst hebben zonder de juiste papieren, vervolgt Hecker waarschuwend. “Bijvoorbeeld veel metsel- of voegbedrijven waarbij steigerbouw niet de hoofdactiviteit is, zijn nog niet op de hoogte van de nieuwe regels. Ook buitenlandse werknemers weten vaak niet waar ze aan moeten voldoen. Voor die laatste groep zijn we nu een plan aan het opstellen, omdat er naar verwachting vele duizenden de komende periode naar Nederland komen. Het doel is dat ze in hun eigen land al de juiste certificaten halen, daarbij geholpen door opleiders en examenbureaus uit Nederland.”

Oud pasje is niet voldoende

Een oud certificaat of pasje, waar veel steigermonteurs nog mee werken, is niet meer voldoende, vervolgt de secretaris. “Men moet nu aantoonbaar over de juiste papieren beschikken. Vijf jaar geleden jaar geleden was nog elke opleiding voldoende, maar dat is nu niet meer. Alle medewerkers in de steigerbouw, en dan bedoel ik ook echt allé, moeten een examen  doen om hun theoretische en praktische  kennis aan te tonen. Is die kennis voldoende, dan krijgen ze de juiste papieren. Zo niet, moeten ze nog een opleiding of een aanvullende training volgen”, legt hij uit.

Gijs Buijs
Gijs Buijs is voorzitter van het VSB, sectie steigerbedrijven. Hij is zelf ook steigerbouwer in hart en nieren, ruim 35 jaar is hij actief geweest in de sector. Ruim 25 jaar was hij directeur van Travhydro, specialist in het leveren van veilige werkplekken op hoogte. Bij de VSB was hij tot november 2017 voorzitter. In de zomer van 2018 werd hij opnieuw gekozen.

Het gaat dan niet om een complete BBL-opleiding, maar om extra trainingen. Deze duren niet lang: gemiddeld een dag. Sowieso is het volgen van een korte cursus in de steigerbouw het meest gangbare middel tot opleiden. Slechts een handjevol leerlingen (16, volgens de laatste cijfers van het EIB) volgt een MBO-opleiding.

Nog veel onduidelijkheid over MBO-opleidingen steigerbouw

“Dat vinden we erg jammer”, stelt Buijs. “Wij willen liever dat er complete opleidingen worden gedaan. Lerend werken is een veel beter dan een certificaat halen. Het probleem bij een MBO-opleiding is dat er veel onduidelijkheid bestaat. Zo weet men niet dat een leerling meteen inzetbaar is, vanaf dag 1. Leerlingen moeten een dag in de week naar school, maar daarvoor worden dagen geclusterd zodat er gewoon langere perioden aaneengesloten kan worden gewerkt.  Ook bestaan er aantrekkelijke subsidies en fiscale voordelen, waar weinig bedrijven over weten.” Overigens verwacht VSB dat het aantal leerlingen op MBO-opleidingen wel weer gaat toenemen, omdat de BLL door het Opleidingsbedrijf VSB weer nieuw leven in wordt geblazen.

Toch kiezen wel steeds minder mensen voor het vak. Vooral jongeren zien het niet meer zitten om steigermonteur te worden. “Maar dat geldt voor alle technische beroepen”, geeft Buijs een beetje spijtig toe. “In de steigerbouw is dat niet anders. Er was al een tekort en nu er weer volop gebouwd wordt, weten bedrijven niet waar ze de mensen vandaan moeten. Verschil met andere sectoren is wel dat er in de offshoremarkt, waar ook veel steigermonteurs actief zijn, het nu een stuk rustiger is. Die vaklieden kunnen nu makkelijk in de bouw terecht. We hopen met de update van de Richtlijn over scholing dat er meer mensen voor een opleiding tot steigermonteur kiezen. Door de erkenning van het vakgebied, zal ook het image van de branche verder verbeteren en aantrekkingskracht uitoefenen op de jeugd.”

Een steigerbouwer plaatst de ondersteuning voor een prefab verdiepingsvloer op de nieuwe, ondergrondse parkeergarage aan het Boschplein in Sneek. Foto: Noordoost/Alex J. de Haan.

Het is de bedoeling dat alle steigerbouwers straks de juiste papieren hebben.

Fraude uitbannen

Daarnaast is het de bedoeling dat fraude in de steigerbouw met de Richtlijn uit geband wordt. Zodat elke opdrachtgever ervan op aan kan dat er deskundige vakmensen op de steiger staan.

Lees alles over

Lees alles over
Buijs: “We merken dat steeds meer werkgevers erop letten of ze wel opgeleide mensen in dienst hebben. Controles door de Inspectie SZW  zijn dan ook goud waard. De afgelopen jaren werd er wel gecontroleerd, maar er werd nog niet echt actief gehandhaafd. Straks, als de Richtlijn officieel van kracht wordt, gaat de Inspectie SZW dat wel doen. Ik verwacht dan zeker dat er veel niet-opgeleide mensen van de bouw of industriële projecten geschopt worden. Of we daarmee alle fraude  uitbannen, is natuurlijk moeilijk te zeggen. Er zullen er ben ik bang altijd een paar tussen door glippen.”

Veiligheid ook een belangrijk punt

Tot slot zal ook de veiligheid in de steigerbouw hierdoor verder verbeterd worden. “De steigerbouwer is de chirurg van de bouw, die bouwt de steigers op waar anderen veilig op moeten kunnen werken. Hij is verantwoordelijk voor de veiligheid van meer dan 20 beroepsgroepen”, legt Hecker uit. “Veiligheid is voor ons daarom van cruciaal belang. Je kunt nog zo’n goede steigermonteur zijn, als je veiligheid aan je laars lapt, krijg je je papieren niet. Het kan zijn dat sommige steigermonteurs daar dus nog een extra training voor moeten volgen.”


De Richtlijn Steigers

In 2008 werd voor het eerst de Richtlijn Steigers geïntroduceerd. Maar hoofdstuk 7, het hoofdstuk over de scholingsstructuur, was toen nog niet ingevuld. Toen er in 2012 sprake was van fraude met certificaten en diploma’s besloten de betrokken partijen, waaronder de VSB, dat daar wat aan moest gebeuren. De branche pakte het probleem serieus aan en bedacht compleet nieuwe opleidingseisen. Om de kwaliteit van opleidingen te bewaken is de Stichting Veilig Werken Op Hoogte opgericht, is er een centrale examenbank ingericht waar in alle denkbare talen examens beschikbaar zijn en worden diploma’s en certificaten maar op één plaats geregistreerd: het Centraal Diploma Register. Daardoor is er voor werkgevers en werknemers eindelijk duidelijkheid is over de functies in de steigerbouw.

Wat is er nieuw?

-Er zijn eenduidige opleidingseisen opgesteld. Alle opleiders moeten zich aan deze eisen houden. Er is een basis gemaakt van de  beroepscompetentieprofielen voor het MBO-onderwijs, waarna eind- en toetstermen voor trainingen zijn opgesteld, er is een centrale examenbank en de basis opleiding is aangevuld met extra modules (gericht op de industrie, offshore en bouw)

-Er zijn eenduidige functiebeschrijvingen ingevoerd. Monteur A, en monteur B, bestaat niet meer. Je kunt nu een opleiding doen tot hulpmonteur, monteur, 1e monteur of tot voorman steigerbouw. Daarnaast kunnen certificaten worden gehaald voor Steigerinspecteur en Toezichthouder Steigergebruik.

-Ook is er een centraal diplomaregister op touw gezet. Hier staan tot nu toe 9.000 steigerbouwers in met de juiste papieren. Het is de bedoeling dat een ieder in steigerbouw zich daar registreert.

-Tot slot wordt er toezicht gehouden op opleiders en op examens door de Stichting Veilig Werken op Hoogte.

Reageer op dit artikel