nieuws

Stan Roestenberg schreef een boek dat je leert afscheid te nemen van ‘Zo doen we het altijd’

bouwbreed Premium 1374

Stan Roestenberg schreef een boek dat je leert afscheid te nemen van ‘Zo doen we het altijd’
Christiaan Krouwels

Stan Roestenberg stond aan de wieg van bijzondere gebiedsontwikkelingsprojecten als de Sijtwende-tunnel en de omlegging van de A9 bij Badhoevedorp. In een boek deelt hij zijn ervaringen. “Hoe formeler de situatie, hoe kleiner de kans op een oplossing.”

Als een vriend, strak in het pak en goed gekapt, klaagt dat hij het warm heeft, kun je hem adviseren een emmer water of zich heen te gooien. Dat lost het probleem snel op. Maar echt blij zal de vriend er waarschijnlijk niet van worden.

Stan Roestenberg gebruikt het voorbeeld in zijn nieuwe boek ‘Complex? Ja, leuk!’ om het begrip verkokering uit te leggen. Volgens de directeur-eigenaar van gebiedsontwikkelaar Bohemen doet iedereen die in de ruimtelijke ordening werkt “zijn eigen ding” en zijn oplossingen vaak suboptimaal. Vakspecialisten zijn “getraind om de totaliteit van een vraagstuk níet te zien”.

Projecten waar iets bijzonders gebeurde

Roestenbergs inspiratie voor het boek waren drie bijzondere projecten: Sijtwende, W4 en de omlegging van de A9. “Voor de mensen die direct bij deze projecten betrokken waren, was het overduidelijk dat hier iets bijzonders gebeurde.” Dat gevoel wilde Roestenberg graag boekstaven om het te kunnen delen met anderen.

Stan Roestenberg, duizendpoot

De zoon van een corporatiebestuurder, die woningen en bedrijfsgebouwen bouwt zonder aannemers, schreef al eerder een boek: ‘De kunst van het ontwikkelen’. Tegenwoordig is hij ook succesvol met KYP, een softwareprogramma om bouwprojecten te begeleiden. “Wegbereider van het nieuwe bouwen”, kopte Cobouw over hem.

Stan Roestenberg. Foto: Christiaan Krouwels

De drie projecten (Sijtwende, W4 en de omlegging van de A9) waren er niet gekomen, als iedereen in zijn eigen hokje bleef, stelt de in 1963 geboren Noordwijker. Zijn boek leest als een handleiding om in het land dat het poldermodel heeft uitgevonden toch effectief gebiedsontwikkelingsprojecten van de grond te krijgen zonder te stranden. De belangrijkste aanbeveling: een complex project heeft een verbinder nodig om niet op poldercompromissen uit te komen. De vacaturetekst heeft Roestenberg alvast uitgeschreven en bij het boek gevoegd.

Die verbinder moet ervoor zorgen dat bij het woord file niet altijd alleen maar gedacht wordt aan wegverbreding; volgens Roestenberg een “jumping-to-conclusion-oplossing”. Want: “Zo doen we het altijd”, klinkt het zo vaak in RO-land. Er zijn soms betere oplossingen. En die hoeven echt niet allemaal meer geld te kosten. Die verbinder hoeft echt niet altijd van een grote adviesorganisatie te komen. Ook die denken volgens Roestenberg te vaak in hokjes.

Iedereen blij met de Sijtwende-tunnel

Bij de Sijtwende-tunnel kreeg Den Haag eindelijk zijn ontsluiting via de noordkant, zonder buurgemeente Voorburg in de weg te zitten. Met het ontwikkelen van een nieuwe woonwijk waar landtunnels onderdoor liepen, werd iedereen tevreden gemaakt. Bij de omlegging van de A9 kon het fileprobleem worden opgelost en het gespleten Badhoevedorp bij elkaar worden gebracht. Op de plek van de oude snelweg vindt binnenkort woningbouw plaats.

Sijtwendetunnel onder woonwijk. Bron: Bohemen.

Het laatste project is al zo’n twintig jaar aan de gang. Een leuk detail uit het boek is dat toen de plannenmakers een kaart van het gebied opvroegen bij Rijkswaterstaat, ze een met potlood bewerkte kopie kregen waarbij een medewerker van Rijkswaterstaat kennelijk een halfslachtige poging had gedaan om het potlood weg te gummen. De tekening was dus nog leesbaar en de potlood ging om Badhoevedorp heen. Daar had de projectgroep op dat moment nog niet aan gedacht. Wie de tekenaar is, maakt Stan Roestenberg niet bekend, maar feit is dat de weg er volgens die tekening sinds kort ligt.

Gebruik je creatieve denkspieren in de gebiedsontwikkeling

Het voorbeeld illustreert dat het loont om buiten je hokje te denken. Roestenberg noemt Edward de Bono als inpirator. Volgens hem moet je soms willekeurig een woord aanwijzen in het woordenboek. Dat woord moet je associëren met het project waarmee je bezig bent. Je zult versteld staan welke creativiteit je in je denkspieren aanboort. Net als fietsen moet je creatief denken oefenen, dan wordt het een tweede natuur.

Wetenschappelijk gestaafd zijn de bevindingen van Roestenberg niet, geeft hij zelf toe, al vindt hij veel parallellen met het werk van Sandra Schruijer, hoogleraar organisatiewetenschap aan de Universiteit van Utrecht. Sommige punten die hij aanhaalt zullen veel lezers al eerder zijn tegengekomen in managementboeken, zoals het ‘wij-gevoel’. Nog een: “Om de vruchten van de samenwerking te kunnen plukken, moet je zorgen dat de rol van macht zo klein mogelijk is. De rol van kracht – sterke argumenten – moet juist zo groot mogelijk zijn.” Toch hebben dit soort wijsheden meerwaarde als Roestenberg ze verbindt aan de praktijk van gebiedsontwikkeling.

Rekening houden met elkaar zonder op eieren te lopen

Roestenberg wijst in zijn boek ook op het belang van informele processen, elkaar leren kennen en onderling vertrouwen. Dat zorgt ervoor dat je rekening met elkaar houdt en probeert een oplossing te zoeken. Maar…“afhankelijkheid van elkaar betekent niet dat je op eieren moet gaan lopen.”

Informatie delen is bij gebiedsontwikkeling ook belangrijk. Mensen durven dat vaak niet, omdat ze bang zijn dat het tegen ze gebruikt wordt. Maar door kennis te delen, functioneer je als team juist beter, stelt Roestenberg. Bij een van de projecten, W4, praatte de projectgroep met open vizier met de omwonenden. Ze hadden hun hakken in het zand gezet, maar het bleek dat ze vooral niet meewerkten omdat de gemeente eerder niet naar ze geluisterd had. Zoek dus het bezwaar achter het bezwaar, adviseert Roestenberg.

Misschien is het hele boek wel in één zin samen te vatten: “Hoe formeler de situatie, hoe kleiner de kans op een oplossing.”

Stan Roestenberg, Arnoud Bom; Complex? Ja, leuk! Samen op weg naar een bewegend doel, 2018, Uitgeverij Boekschap

Reageer op dit artikel