nieuws

Zwaar bevochten betonakkoord ondertekend: ‘Elk jaar de lat beetje hoger’

bouwbreed Premium 1396

Zwaar bevochten betonakkoord ondertekend: ‘Elk jaar de lat beetje hoger’

Zeven opdrachtgevers, twintig toeleveranciers en acht aannemers hebben de handtekening gezet onder het beton akkoord. Ze hebben een lange hobbelige weg achter zich met diepe kuilen.  Ze waarschuwen de betrokkenen bij het klimaatakkoord voor de juristen van Economische Zaken.

Vermindering van de CO2 uitstoot met 30% in 2030 en met 49% in 2050. Het zijn bekende cijfers deze dagen. Aan alle tafels van het klimaat-akkoord circuleren dezelfde getallen. Maar de beton-industrie, niet echt een sector die als milieuvriendelijk en vooruitstrevend te boek staat, heeft de afspraken al rond. In een zwaar bevochten betonakkoord, waarover jaren is onderhandeld.

De ondertekening zou eigenlijk een jaar terug al plaatsvinden, maar toen staken een paar partijen onverhoopt een stok in het wiel. “Werden er niet veel te hoge verwachtingen geschept en werd de rekening voor al die onhaalbare maatregelen niet veel te eenzijdig bij de industrie gelegd? Toen alles alsnog rond leek te zijn, bleven de stukken maar liggen bij de landsadvocaat en de juridische afdelingen van de vier betrokken ministeries.  Maandenlang was het angstvallig stil rond het betonakkoord. Wat ook niet hielp is dat de formatie van een nieuw kabinet zo lang duurde.

Dinsdagochtend vroeg, een paar uur voor Ed Nijpels de contouren van het klimaatakkoord bekend maakt, zetten alle partijen uiteindelijk de handtekening eronder. En daarmee gaf de betonsector een duidelijk signaal dat ze best bereid is voor de troepen uit te lopen.

Elk jaar legt Rijkswaterstaat de lat hoger bij de uitvraag naar duurzaam beton

Directeur-Generaal Michele Blom van Rijkswaterstaat gaf de sector die pluim. En daarmee ook zichzelf, want ze was een van de ondertekenaars.  Ze maakte duidelijk dat Rijkswaterstaat vanaf dit najaar duidelijke eisen gaat stellen aangaande de duurzaamheid en circulariteit van het beton. “En we leggen de lat ieder jaar een stukje hoger.”

Pier Eringa zette namens ProRail ook zijn krabbel onder het akkoord en zo waren er nog vijf opdrachtgevers. Er volgen nog vele gemeentes, provincies en andere opdrachtgevers. Net zo goed als lang niet alle grote aannemers en toeleveranciers van de partij waren. Niet iedereen kon op zo korte termijn de agenda vrij maken.

Voor het naleven van alle afspraken is een complete governance-structuur opgetuigd met  regisseurs, een stuurgroep en een onafhankelijke voortgangscommissie. Oud-milieuminster Jacqueline Cramer jaagt alles aan. Ze garandeert dat ze druk op de ketel houdt en ferm zal toezien dat iedereen de gemaakte afspraken nakomt.

Volgens directeur Frank Bekooij van Strukton Civiel komt het er nu op neer om snel het laag hangend fruit te  plukken. Dat begint dus met beton granuleren en opnieuw tot beton verwerken. “Daar praten we natuurlijk al heel lang over, en het klinkt niet zo spannend, maar de werkelijkheid is dat nog altijd het meeste beton gewoon als puin onder de wegen verdwijnt. Dat zal radicaal anders moeten: substantiele percentages beton moeten terugkeren als grindvervangers.”

De zoektocht naar cementvervangers moet nu intensiever

“Maar als die stap is gezet moeten we dingen fundamenteler anders gaan doen. Goede cementvervangers inzetten bijvoorbeeld. Daar zijn we nu natuurlijk al hard naar op zoek. Met Strukton hebben we al cementloze rotondes aangelegd en collega-bedrijven doen ook veel. Maar over een paar jaar moet dat echt op grote schaal gebeuren. En de benodigde onderzoeken en onderbouwingen daarvoor moeten nu voortvarend worden opgezet. Dat gebeurt bijvoorbeeld aan de innovatietafel. Nee, we weten nog niet precies hoe alles moet en waar de grootste milieuwinst te behalen is. De weg is bepaald niet uitgestippeld.  Maar dat is niet anders dan bijvoorbeeld bij het dichtdraaien van de Groningse gaskraan. Niemand weet precies wat de consequenties zijn en waar het toe leidt.”

De tegenwerking van de juristen van EZ was ongekend

Waar voor velen het werk nu begint, sluit Stefan van Uffelen van MVO Nederland met de ondertekening van het akkoord een bewogen periode af. Hij was eind vorig jaar eigenlijk al begonnen als directeur bij Madaster, dat de invoering van materialenpaspoorten stimuleert.  Maar hij keerde tijdelijk terug toen hij zag dat het betonakkoord op een paar formaliteiten dreigde te sneuvelen.  De schuld van de laatste vertraging van driekwart jaar legt hij zonder omhaal op het bord van de juristen van het ministerie van Economische Zaken.

“Die hebben echt op elke slak zout gelegd en het proces enorm gefrustreerd. Dat is een tegenkracht geweest. Ik onderhandel tien keer liever met de CEO’s van de betonbedrijven. Als die eenmaal iets willen, gaan ze er ook voor en kom je ergens. Maar de juristen van EZ leken de zaak alleen maar te willen traineren en dachten nooit mee. De argumenten waren steevast: is er geen sprake van stiekeme kartelvorming, worden buitenstaanders niet van de markt geweerd en komt de rekening van alle maatregelen niet uiteindelijk bij de consument terecht? Heel valide vragen maar ze hadden ook mee kunnen denken en de vaart in het proces kunnen houden. Het lijkt wel alsof zij iets heel anders nastreven dan hun minister Wiebes. Daar krijgen alle deelnemers van het klimaatakkoord ook nog mee te maken. Ze kunnen hun borst echt natmaken.”

Zelfcorrigerend mechanisme voorkomt  zwakke schakels in de keten

Met het ratificeren volgens Europese regels is naar verluid ook nog zo’n vier maanden gemoeid. Maar Jacqueline Cramer wacht daar niet op en zat, direct na de ondertekening dinsdagmorgen, meteen de volgende vergadering voor. Alle directeuren van de betonbedrijven waren nu toch bijeen.  Wat Van Uffelen fraai vindt aan het akkoord is dat het geen zwakke schakels in de keten toestaat. “Iedereen kan elkaar houden aan de afspraken. Dus als het Rijksvastgoedbedrijf , Rijkswaterstaat of een andere opdrachtgever geen duurzaam beton uitvraagt, mogen ze daar door de aannemers op worden aangesproken. Dat is een mooi zelfcorrigerend mechanisme dat mij vertrouwen geeft dat de doelen van het akkoord ook wel gehaald zullen worden.”

Het betonakkoord is op 10 juli ondertekend door 7 opdrachtgevers, 20 toeleveranciers en 8 grote aannemers.

Reageer op dit artikel