nieuws

‘Praca dla stolarza’ – waarom deze Polen in de Nederlandse bouw gingen werken

bouwbreed 5129

‘Praca dla stolarza’ – waarom deze Polen in de Nederlandse bouw gingen werken
26-04-2018 Leiden Lech Kujawiak Foto: Guido Benschop

De Nederlandse bouw leunt steeds meer op buitenlandse vakmensen, vooral Polen. Een op de vijf bouwbedrijven heeft een eigenaar die niet in Nederland is geboren, blijkt uit onderzoek van Cobouw. Waarom Polen graag in Nederland werken? “Duitsers schreeuwen, Nederlanders betalen goed.”

Praca dla stolarza zzp Haga”: werk voor een timmerman-zzp’ers in Den Haag. Het regent advertenties op Poolse websites als Niedziela waarin Poolse bouwvakkers gevraagd worden om te komen werken op Nederlandse bouwprojecten. Verdiensten: tussen de 23 en 29 euro per uur. Snel beginnen.

De bouwhausse in Nederland, die tot grote personeelstekorten leidt, trekt in toenemende mate bouwvakkers met een buitenlandse achtergrond aan, blijkt uit gegevens die Cobouw heeft opgevraagd bij de Kamer van Koophandel. Begin dit jaar had 18 procent van alle bouwondernemingen een eigenaar die niet in Nederland is geboren. In 2013 was dat aandeel nog 14 procent.

Personeelstekort in de bouw

Personeelstekort in de bouw
Het aandeel buitenlandse starters in de bouw neemt razendsnel toe. In 2018 is tot nu toe 40 procent van alle startende bouwondernemers geboren over de grens. In 2013 was dat nog 27 procent. Den Haag spant de kroon: vorig jaar was ruim driekwart (76 procent) van de starters in de bouw afkomstig uit het buitenland: 1.559. Maar ook in Rotterdam (634 buitenlandse starters; 59 procent van totaal aantal starters) en Amsterdam (659; 63 procent) was het aantal nieuwe bouwbedrijven met een buitenlands tintje opvallend omvangrijk.

Aantal Poolse bouwondernemingen groeit met 64 procent

Het aantal Polen met een bouwonderneming (meestal zzp’er) groeide tussen 2013 en 2018 met mar liefst 64 procent naar 8.400.  In Den Haag waren het in 2017 behalve Polen (414), ook veel Bulgaren (393) en Turken (282) die een bouwbedrijf zijn begonnen. De gemeente Den Haag is zich niet bewust van de grote opmars van bouwondernemers met een buitenlandse achtergrond.

“Wij denken niet dat er tweeduizend nieuwe bouwbedrijven naar Den Haag zijn gekomen. Wij achten het waarschijnlijker dat een groot aantal Hagenaars zich als zzp’er hebben ingeschreven in de bouw”, zegt een woordvoerder van de gemeente. Onderzoek uit 2010 liet al zien dat in Den Haag veel Polen, Bulgaren en Turken – meer dan autochtonen – bedrijven oprichten. Meestal bouwbedrijven.

Tussen 2013 en 2018 zijn er 3.300 Poolse bouwondernemers bijgekomen in Nederland.

Tussen 2013 en 2018 zijn er 3.300 Poolse bouwondernemers bijgekomen in Nederland.

De aanwas van het aantal Poolse zzp’ers is zeer welkom. Nederland heeft in de periode 2018 2018-2022 55.000 nieuwe arbeidskrachten nodig. Bijna de helft (45 procent) daarvan moeten uit de schoolbanken komen. De rest moet komen van het losweken van mensen uit andere sectoren, het terughalen van werklozen en het halen van buitenlandse arbeidskrachten.

“Het lijkt erop dat bedrijven toch allerlei oplossingen vinden”, zei Taco van Hoek eerder dit jaar over het oplossen van de personeelsschaarste. “Onder druk worden zaken vloeibaar.” De Polen lijken een deel van de oplossing.

De aantrekkende bouw lijkt de laatste jaren de belangrijkste drijfveer voor Polen om zich in Nederland als zzp’er in te schrijven. “De vraag naar nieuw personeel is enorm”, merkt Marcin Mokrzan, arbeidsbemiddelaar bij Simply Flex. “Het is verschrikkelijk druk. Als ik vandaag twintig goede timmermannen zou hebben, kan ik ze zo plaatsen.”

Mokrzan, zelf van Poolse afkomst, kwam begin van het millennium Nederland, eerst om in de tuinbouw in Westland te werken, daarna in de bouw. In 2014 is hij met Simply Flex begonnen, dat inmiddels ruim zeventig betontimmerlieden en timmerlieden in heel Nederland aan het werk heeft, onder andere voor grotere bouwbedrijven als De Vries en Verburg en Adriaan van Erk. Ook grote bouwers als TBI werken op grote schaal met Polen.

Poolse zzp’er verdient bijna zelfde als Nederlandse collega

De verdiensten in de Nederlandse bouw zijn goed, zeggen alle Polen die Cobouw voor dit verhaal heeft gesproken. “Poolse zzp’er kunnen bijna evenveel als Nederlandse zzp’ers verdienen. Het verschil in beloning is vele malen kleiner dan vroeger”, ziet Mokrzan. Misschien een belangrijke reden voor Poolse nieuwelingen om direct voor het zzp’erschap te kiezen, waar ze vroeger voor werken op projectbasis kozen. “Een Nederlandse zzp’er verdient zo’n 35 à 38 euro per uur, Polen zo’n 34 à 35 euro.” Ja, natuurlijk ziet hij soms ook lagere uurtarieven, zoals 25 euro voor onervaren krachten. En 15 euro? “Nee, dat 15 euro-verhaal wordt uit de duim gezogen. Als iemand 15 euro vraagt, komt hij óf uit een andere wereld óf kan hij he-le-maal niks en probeert hij alleen een leerplek te scoren.”

“In de crisis is er wel een tijd geweest dat we omlaag gingen met de tarieven. We gingen mee met de opdrachtgevers. Maar andersom begrijpen opdrachtgevers ook dat we nu meebewegen met de markt, maar dan omhoog. Ervaren personeel krijg je anders niet.”

De goede verdiensten in de bouw trekken echter ook mindere goden aan, ziet Mokrzan.“Dat is het gevaar van deze tijd: heel veel mensen – ook Nederlanders – willen in de bouw komen werken omdat ze goed kunnen verdienen. Maar sommigen zijn niet gewoon goed genoeg. Ik merk een enorme toename van mensen die eigenlijk niet in de bouw horen.” Hij krijgt heel veel telefoontjes van Poolse jongeren die ervaring hebben in de bloemenkwekerij of met tomaten plukken maar niet in de bouw. Ze horen in de disco of lezen op sociale media goede verhalen over de Nederlandse bouw en ruiken een kans. “Wij moeten heel vaak nee zeggen.”

Duitsers schreeuwen meer, Nederlanders zijn sympathieker

Polen met ervaring in de bouw zijn er echter genoeg, ruim achtduizend in Polen geboren ondernemers hebben zich als bouwbedrijf ingeschreven in het handelsregister. Ze werken liever in Nederland boven Duitsland. Mokrzan: “Duitsers schreeuwen meer, Nederlanders zijn sympathieker.” Ook Noorwegen is lang populair geweest bij de Polen, maar de afstand tot het moederland is een hindernis.

Nu de Poolse economie aantrekt, wordt ook werken in het moederland aanlokkelijk. In de grote steden in Polen is er goed betaald werk voor bouwvakkers, maar in de rest van het land is er minder te doen en veel minder te verdienen, zeggen de Polen. Per saldo trekken nog steeds meer Polen naar Nederland dan er terugkeren, blijkt uit cijfers van het CBS. “In de Nederlandse bouw kun je eenderde meer verdienen dan in Polen”, schat Mokrzan. “Dat was vroeger trouwens drie keer zoveel.”

Een deel van de Polen keert volgens hem na twee tot vijf jaar weer terug naar Polen, de rest blijft. De groep tijdelijke arbeidskrachten groeit, constateert Mokrzan. “De eerste jaren glimlachen ze en vinden ze Nederland een heerlijk land, daarna komen sommigen erachter dat het minder leuk is dan het aanvankelijk leek.” Mogelijk heeft dat ook met de sfeer op de bouwplaats te maken. Daar is er volgens hem soms weerstand tegen niet-Nederlanders, zoals Polen en Marokkanen. “Racisme wil ik het niet noemen. Er wordt niet gevochten of gescholden, maar wel gepest. ‘Ga terug naar Polen’, wordt gezegd.” De uitvoerder weet vaak al wie op de bouwplaats de boosdoener is en stuurt Polen liever in koppels de bouwplaats op dan ze samen te laten werken met “Henk”, is de ervaring van Mokrzan.

Zelf is Mokrzan een blijver en haalt hij opgelucht adem als hij na een familiebezoek vanuit Polen over de snelweg weer terugrijdt door Nederland, waar hij met vrouw en kinderen in de hoofdstad woont. Hij is steeds Nederlandser geworden. “Ik heb mijn zoon Niels genoemd…maar ik heb nog wel een klein stukje grond in Polen, voor het geval…”


Portretten van twee Poolse bouwvakkers:

Lech Kujawiak: “Soms heb je een leuke uitvoerder, soms heb je een klootzak.” Foto: Guido Benschop

Lech Kujawiak

Woonplaats: Delft
Werk: Afbouw en eigenaar bemiddelingsbedrijf Lech Dienstverlening
Plaats werk: Heel Nederland

“Ik werk in de afbouw: ik plaats metaalprofielen en schroef daar gipsplaten aan vast, wanden en plafonds. In 2006 kwam ik naar Nederland en ging in de kassen werken. Daarna heb ik allerlei banen gehad: in de administratie en de logistiek. Ik heb nu ruim een jaar een eigen bedrijf in de bouw: Lech Dienstverlening. Ik zoek naar opdrachten voor andere Poolse vakmensen. Zeven dagen per week. Als ik geen klus heb, zit ik de hele dag met mijn telefoon in mijn hand. Ik krijg achter elkaar aanvragen voor mensen. Timmermannen en metselaars worden het meest gevraagd. Het is druk, maar de komende tijd wordt het nog drukker in de bouw lees ik in de krant en op internet.

“Ik woon in Delft met mijn vriendin, kinderen en hond. Maar morgen heb ik een klus in Den Bosch, ik moet het adres nog krijgen. Volgende week werk ik in Waddinxveen. Het werk is overal: Eindhoven, Roermond, Venlo, Den Bosch, Utrecht, Rotterdam, Amsterdam, Den Haag en Rotterdam. Soms moet ik dus een stukje rijden, maar als het een goede klant is en hij betaalt goed dan is dat geen probleem. Ik werk bijvoorbeeld voor ZDN Nedicom Daken en gevels en TenBack Afbouw; het zijn niet de allergrootste bedrijven zoals BAM, maar voor mij zijn het grote bedrijven.

“Ik werk samen met een maatje van mij, zijn bedrijf heet KWG Building Service. Ik zoek opdrachten, hij zoekt mensen. Hij spreekt geen Nederlands, maar is wel goed in de contacten met jongens die een baan zoeken. Ik spreek wel Nederlands, tenminste…genoeg. Af en toe halen we nieuwe mensen uit Polen. We zien veel Polen van klus naar klus gaan, veel mensen kennen we. Het is één groot netwerk. Nederland is populair bij Polen, omdat hier goed betaald wordt, 35 euro per uur, al komt 24 euro ook voor. In Duitsland betalen ze slechter. Niet overal is het leuk in de bouw trouwens. Soms heb je een leuke uitvoerder, soms heb je een klootzak.

“Op projecten werk ik veel samen met andere Polen. Bulgaren en Turken kom ik ook tegen, maar daar werk ik liever niet mee samen. Die mensen zoeken altijd een manier om je niet te betalen.  Ik zie veel Poolse jongens die in de bouw willen werken en zeggen dat ze ervaring hebben, maar in werkelijkheid alleen maar tomaten geplukt hebben. Als je die op een opdracht zet, verlies je je goede gezicht, dat wil je niet. Maar je kunt niet iedereen uitgebreid keuren, want de vraag naar mensen is zó groot,. Vandaag had ik een aanvraag voor twintig jongens. Dat lukt je nooit om die op één dag te halen. Soms weet je dus niet weet wat ze echt kunnen. Ik wil alleen maar met zzp’ers werken die een bedrijf hier in Nederland hebben geopend en VCA-gecertificeerd, anders stuur ik niemand.“


Marcin Wisniewski: Foto Boyd Smith Photo_

Marcin Wisniewski: “Nederlanders zijn aardige mensen. Ze betalen beter dan Duitsers.” Foto: Boyd Smith Photo

Marcin Wisniewski

Woonplaats: Leidschendam
Werk: Loodgieter en eigenaar detacheringsbedrijf
Project: Amphia Ziekenhuis, Breda

“Ik werk aan het Amphia-ziekenhuis in Breda. Dat is echt een leuk project, niet normaal. Dat ik bij dat project voor Cobouw op de foto mag, vind ik vet cool. Ik werk drie dagen in de week als loodgieter en heb daarvoor zo’n vijf jaar als monteur van luchtkanalen gewerkt. Sinds een paar maanden heb ik ook een detacheringsbedrijf: Friends Detachering, ik heb nog geen kantoor. Vandaag heb ik opdrachten gekregen voor betonreparatie, schilderen, sloopwerk en loodgieten. Het is echt een drukke tijd. Ik zoek mensen met ervaring die al vier à vijf jaar in Nederland wonen en een eigen huis en auto hebben. Stabiele mensen. Dus geen Poolse jongens die met zijn vieren of zessen in een huis wonen met een kratje bier en wiet in de woonkamer.

“Het komt voor dat er nieuwe mensen uit Polen naar Nederland toe komen om te werken in de bouw, al heb ik de indruk dat er op dit moment meer mensen terug naar Polen gaan dan dat er naar Nederland komen. De Poolse economie doet het goed. Daarom is het voor mij steeds moeilijker om loodgieters en elektriciens te vinden. Ik woon tien jaar in Nederland, ik begon in de kassen, daarna ging ik werken in de bouw en nu heb ik dus een detacheringsbedrijf. Een Nederlandse vriend zoekt opdrachtgevers en als hij een opdracht heeft, betaal ik hem.

“Hoeveel ik betaal is geheim, maar het is niet heel veel. Waarom Poolse jongeren naar Nederland komen om te werken in de bouw? Op Poolse websites staan veel advertenties om in Nederland te komen werken. Nederlanders zijn aardige mensen. Ze betalen beter dan Duitsers, ik denk 40 procent meer. Een specialist kan in Nederland 2.500 euro netto per maand verdienen. Een goed tarief is voor een loodgieter is 16 euro per uur en 28 euro voor een zzp’er. In de sloop kun je 22 euro verdienen. Opruimen soms 15 euro, dat is echt een drama. Als je meer ervaring hebt en beter Nederlands spreekt, verdien je natuurlijk wel meer. Je verdient in Nederland sowieso beter dan in Polen. Boodschappen doen kost daar ongeveer hetzelfde als hier, maar je verdient in Polen maar 600 euro per maand.”


205.000 Polen

Nederland telde begin 2018 bijna 170.000 bouwondernemingen, 26.000 meer dan vijf jaar geleden. Het aandeel eenmanszaken is 84 procent. Een op de vijf bedrijven heeft een eigenaar die buiten Nederland is geboren. Sinds 2013 zijn er ruim negenduizend bedrijven bijgekomen met een eigenaar van over de grens. Polen vormen de grootste groep: 3.300 bouwondernemers zijn sinds 2013 begonnen. Inmiddels heeft een op de twintig (5 procent) bouwbedrijven een Poolse eigenaar; in totaal gaat het om 8.400 bedrijven.
Vijf jaar geleden was het aandeel Poolse bedrijven nog 3,6 procent, toen hadden 5.100 Polen in Nederland een bouwbedrijf. Sinds de uitbreiding van de Europese Unie in 2004 met onder andere Hongarije, Polen en Tsjechië zijn vooral de Polen deze kant op gekomen. Nederland telt inmiddels 205.000 Polen. Daarvan heeft 80 procent een baan als werknemer of zelfstandige. Polen werken hoofdzakelijk (10 procent) in de bouw, blijkt uit een recent rapport van Het Sociaal en Cultureel Planbureau. Waarschijnlijk is het aandeel groter, omdat veel arbeidsmigranten in de bouwsector gedetacheerd zijn. Ook houdt de denktank rekening met veel ongeregistreerde Poolse arbeidsmigranten in de bouw.

Reageer op dit artikel