nieuws

Stevig fundament nodig voor opleiding metselaars

bouwbreed 805

Stevig fundament nodig voor opleiding metselaars

Bouwbedrijven staan aan de schoolpoorten te rammelen. Ze zijn op zoek gaan naar metselleerlingen, die ‘s zaterdags een zakcentje willen bijverdienen. De sector heeft een schreeuwend tekort aan vaklieden. Opleidingen kunnen probleemloos leerlingen plaatsen, maar ze zijn er niet. Het stimuleren van opleiding tot metselaar wordt op verschillende fronten aangepakt.

In de schaftkeet bij het Nederlands Kampioenschap Metselen 2018 in Grou zijn Gerard Westenbroek van de Koninklijke Nederlandse Bouwkeramiek (KNB) en directeur Mart Eerligh van Bouwmensen Friesland het er wel over eens. “Er is werk aan de winkel, zeker nu de bouw zo hard aantrekt.” Aan de 66e editie doen twaalf jonge leerling-metselaars mee, uit elke provincie een. Ze kwamen als beste uit de bus na de provinciale voorronden. Als ze doorgaan in het vak, is er gegarandeerd een baan.

Bestuurslid Wim Haverhals van de Aannemersfederatie Nederland ziet het  falend overheidsbeleid mede als oorzaak van het schrijnende tekort aan metselaars. Tijdens de recessie heeft het rijk niet tot nauwelijks in woningbouw geïnvesteerd. “Een dikke misser. Dat had wel gemoeten. De bouw is nu de dupe en dat zie je vooral terug in het schreeuwende tekort aan metselaars in met name de Randstad.”

Haverhals: “De aanwas van metselaars in Nederland na de crisis is veel te laag. Vanuit het mbo-onderwijs stroomt komend jaar zo’n 6 procent van het leerlingental door naar het metselen, terwijl we vanwege de vergrijzing zeker 10 procent nodig hebben. Dat aantal moet sterk groeien.”

Landelijke aanpak van opleidingsprobleem is noodzakelijk

Een landelijke aanpak van het probleem is noodzaak, aldus Haverhals, die ook ziet dat Den Haag nog niet echt warm loopt. Tijdens een ronde langs politici constateerde hij dat ze kennis over de bouw ontberen. “Ze luisteren welwillend, maar hebben onvoldoende kijk op zaken. De regering doet helemaal niets en daar moet verandering in komen. Ook in tijden van recessie moet de overheid geld in de bouw stoppen. Woningcoöperaties hebben potten vol geld, maar ze hebben in de recessie alles laten liggen en zitten nu met de krapte op de bouwmarkt. Ze zijn veel te laat ingehaakt.”

Als je leerlingen ziet, die ook kwaliteit leveren, dan moet je ze direct eruit pakken.

Haverhals verwacht dat de problemen in de metselbranche zeker twee tot drie jaar aan houden. “Als de rente stijgt, is het probleem zo geleden. Dan stabiliseert de bouw heel snel. Maar zover is het nog niet. Het ministerie moet gewoon heel snel aan de slag.”

Nu de vraag aan vakbekwame metselaars stijgt, pakken ondernemingen in de metselbranche en leveranciers van personeel het tekort zelf aan. Zijn eigen metselbedrijf in Kaatsheuvel heeft twee dertigers, die in de recessie het veld ruimden, weer aangenomen. Vijf jongens van de in twintig hebben de troffel opgepakt. “Als je leerlingen ziet, die ook kwaliteit leveren, dan moet je ze direct eruit pakken.” Inmiddels heeft Haverhals zestig mensen aan het werk.

Medewerkers steeds vaker ook in het buitenland gezocht

Het grootste knelpunt in de metselwereld is de Randstad. De bouwbedrijven daar schreeuwen om vakbekwame medewerkers, die er lang niet altijd zijn. Vandaar dat ze ook uit het buitenland naar Nederland worden gehaald. Uit Macedonië, Litouwen, Griekenland en als de uurtarieven nog meer stijgen ook weer Polen. “Laatst zag ik een groepje Grieken, die een Engelse tolk mee hadden om zich op de bouwplaats verstaanbaar te maken. Ik houd mijn hart vast hoe ze vaktechnische problemen oplossen.”

Vanwege de ,torenhoge’ uurlonen trekken zzp’ers uit het Noorden, Oosten en Zuiden van Nederland ook naar het Westen, waar het goud lonkt. Federatiebestuurder Haverhals ziet dat metselbedrijven werk aannemen zonder dat ze er mensen voor hebben. “Ze lokken vervolgens metselaars met een hoger salaris bij andere bedrijven weg om hun klussen klaar te krijgen, maar daarmee doe je niks aan het tekort in de beroepsgroep. Je krijgt hele scheve verhoudingen als het om salarissen gaat en daar moeten we mee stoppen. Er zijn gewoon niet meer metselaars en je verlegt het probleem naar de regio’s.”

Met de groei van het aantal metselaars in Nederland moet ook de vakkennis worden vergroot, aldus Haverhals. De opleiding moet en kan beter. “De metselleerlingen op de vroegere ambachtschool hadden drie keer zoveel vakkennis als de jongens en meisjes, die nu van het vmbo-onderwijs komen. Wij kenden destijds alle steensoorten, de verschillende species en wisten heel veel over de verschillende soorten verbanden in het metselen. Voordat de jongens straks de bouw op gaan, moeten ze voldoende kennis van zaken hebben.”

Komende jaren zal het metselonderwijs zeker nog niet peil zijn

Aan een voorspelling wanneer het metselonderwijs weer op peil is, durft Westenbroek van het NKB zich niet te wagen. “Dat is nattevingerwerk. Komend jaar zeker nog niet”. Alle partijen hijsen de zeilen. Mart Eerligh van Bouwmensen Friesland: “We willen het perspectief voor de jongens  en meisjes op de kaart zetten en de instroom in vmbo en mbo laten groeien. Veel van hen volgen wel een technische opleiding, maar belanden uiteindelijk in andere sectoren dan de bouw. De bouwsector is cool en dat moeten we de mensen laten weten.”

We zien een cultuuromslag. Het beroep wordt niet meer afgeremd door ouders.

Bouwend Nederland is straks zelfs aanwezig op de Zomerweek van het damestijdschrift Libelle. Bouwmensen geeft er workshops. “We vertellen de moeders dat het werk in de bouw niet uitsluitend vies en smerig is, maar dat hun kinderen hele mooie dingen kunnen maken.” Westenbroek bespeurt al een kentering in het onderwijs. Meer leerlingen stappen de techniek in en maken daarmee ook kennis met het metselen. “We zien een cultuuromslag. Het beroep wordt niet meer afgeremd door ouders.”

Het aantal nieuwkomers in het metselonderwijs is bij lange na nog niet voldoende, aldus Westenbroek en Eerligh. Op de steigers staan veel metselaars van wie de haren grijs worden. Vandaar dat de sector ook aanstuurt op zij-instroom. Bouwmensen heeft met hulp van metselbedrijven een opleiding voor zij-instromers in het Friese Wolvega. Bankmedewerkers, statushouders, mensen van allerlei pluimage komen daar om een vakdiploma metselen te halen. “Elk kwartaal leveren we daar zes nieuwe mensen af. Het zijn druppeltjes, maar alle kleine beetjes helpen.”

Initiatieven van uitzendbureaus om zelf metselscholen te starten, vallen slecht

Minder goed te spreken is Eerligh over initiatieven van uitzendbureaus, die zelf een metselschool beginnen om hun medewerkers snel aan het werk te helpen. “Ze doen dat op eigen houtje en schakelen de regionale onderwijscentra niet in. Dat moet anders .” Bouwmensen Friesland ziet volop kansen om via diezelfde onderwijscentra leerlingen aan te trekken, die in een praktijk-theorietraject hun metselpapieren halen.

Het dieptepunt in de bouw en vooral metselwereld hebben we wel gehad, aldus Westenbroek. Op allerlei fronten is flink bezuinigd op opleiding. “Bouwbedrijven waren bezig te overleven en hadden minder geld voor opleiding over. De vraag hoe we structureel de boel weer kunnen oppakken. Daar moeten we met z’n allen aan werken.”


EIB: aantal metselaars groeit tot 2023 gestaag
De metselbranche groeit de komende jaren in omvang, maar dat gaat gestaag. De komende vijf jaren wordt de omvang van vóór de crisis, die in 2008 begon, bij lange na niet gehaald. Het Economisch Instituut voor de Bouw EIB) telde in dat jaar een totaal van 8.600 arbeidsjaren. In 2016 en 2017 was dat gedaald naar een dieptepunt van 2.700. In de loop van dit jaar komen er naar schatting honderd arbeidsjaren bij. Over vijf jaar – in 2023 – komt het aantal arbeidsjaren volgens het EIB op 3.200 uit. Nederland telt momenteel tussen de 6.000 en 7.000 metselaars, aldus een schatting van de Aannemersfederatie Nederland. Vanwege de groeiende bouwproductie moet dat aantal snel flink groeien.

Reageer op dit artikel