nieuws

Nederlander krijgt stress van stad: ‘geef gezondheid plek in plannen’

bouwbreed Premium 908

Nederlander krijgt stress van stad: ‘geef gezondheid plek in plannen’

Stedenbouw en omgevingsbeleid moeten veel meer bijdragen aan de gezondheid van burgers, stelt de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli). Zij wil dat overheden de Omgevingswet gebruiken voor meer groenroutes, gezonde woningen en netwerken van fiets- en wandelpaden binnen een samenhangende visie. En: corporaties moeten weer kunnen investeren.

Steden kijken nu vooral naar het halen van de wettelijk vastgestelde milieunormen ten aanzien van luchtvervuiling, gifstoffen of geluidsoverlast. Volstrekt onvoldoende, stelt de raad. Het adviesrapport ‘De stad als gezonde habitat: gezondheidswinst door omgevingsbeleid’ dat programmadirecteur-generaal Omgevingswet Eric Jan van Kempen vandaag ontving, pleit voor gerichte maatregelen. Zo moet de inrichting van steden en gebouwen mensen uitdagen om te bewegen en minder stress te ervaren. De Rli pleit verder voor meer sturing, kennisontwikkeling en ontwerpend onderzoek. Ze pleit er ook voor dat de beknotte mogelijkheden voor corporaties om te investeren weer worden verruimd. Zij moeten, net als zorgverzekeraars, bedrijven en burgers nauwer worden betrokken bij het ontwerp van een gezonde leefomgeving, zegt Rli-lid Ellen Peper. De bal ligt echter in de eerste plaats bij overheden.

Wat moeten overheden concreet doen?
“Het bereiken en instandhouden van een gezonde leefomgeving is een van de doelen in de nieuwe Omgevingswet en daarmee worstelen overheden. Onze centrale boodschap is dat gezondheid een centrale plek moet krijgen in overheidsplannen. Als je je richt op meer dan alleen gezondheidsbescherming, krijg je gezondheidswinst – fysiek, mentaal en sociaal-maatschappelijk.”

Is dat niet ingewikkeld? Vliegvelden geven geluidsoverlast en mindere luchtkwaliteit, maar je sluit ze niet wegens de positieve sociaal-maatschappelijke effecten.
“Natuurlijk, de ene keer zal de economie prevaleren, andere keer de gezondheid. Je moet kijken naar lokale omstandigheden, het is altijd maatwerk. In ontwerpsessies hebben we op verschillende schaalniveaus casestudies bekeken in Eindhoven, Zwolle en Rotterdam. Op wijkniveau kun je bijvoorbeeld veel doen door een buurt rond een school autovrij te maken. Op stedelijk niveau geldt dat gemeenten met een grote verdichtingsopgave ook aan de samenhang met infrastructurele opgaven denken. Bij doorsnijding door Rijksinfrastructuur zullen bijvoorbeeld extra maatregelen nodig zijn.”

Wat voor maatregelen?
“Bijvoorbeeld ondertunneling van snelwegen in stedelijk gebied, geluidsschermen of verlaging van de maximum snelheid. Maar wij pleiten voor meer dan alleen bescherming. Het gaat ook om dusdanig ontwerpen dat de omgeving uitdaagt tot bewegen, ontspannen en ontmoeten. Goede wandel- en fietspaden dus en groen in en om de bebouwde omgeving.”

Wat is het verband met de Omgevingswet die eraan komt?
“Het bereiken en in stand houden van een gezonde leefomgeving is in de Omgevingswet een van de doelen. Nieuw is dat er zowel vanuit het milieu als vanuit het ruimtelijk domein naar wordt gekeken. Je gaat dus kijken naar de totale belasting van een gebied. Gezondheid wordt eerder in het proces aan de orde gesteld. In de Omgevingswet is het ook mogelijk lokaal strengere milieunormeringen op te nemen, als de situatie daarom vraagt. Dat geeft gemeenten de mogelijkheden om meer te sturen.”

Hoeveel investeringen vergt een betere gezondheid?
“Dat hebben wij niet gekwantificeerd, maar we doen wel een oproep aan de overheid om partijen die willen investeren daarvoor de ruimte te geven. Ik denk met name aan corporaties. Wij dringen er bij de minister op aan om bij de evaluatie van de Woningwet, later dit jaar, uitbreiding van de investeringsmogelijkheden voor corporaties mee te nemen in de opdracht. We bevelen de minister verder aan ambities voor een gezonde leefomgeving vast te laten leggen in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Het aanwijzen van experimenteergebieden voor de grote verdichtings- en transformatieopgaven waarvoor steden staan kan daarbij helpen. Transformatieopgaven en investeringen op het gebied van energie, mobiliteit en klimaat staan niet los van uitdagingen op het gebied van gezondheid. We roepen wat dat betreft ook op tot een betere kennisopbouw. Kennis is versnipperd over de departementen, we moeten de verkokering doorbreken.

Wat stelt u voor, een nieuw Ministerie?
“Nee, dat is niet nodig. Maar er is wel aan de voorkant een betere afstemming tussen de departementen nodig, wil de integrale benadering uit de verf komen in de NOVI.”

Wat is de taak van de bouw?
“Wij adviseren om ontwikkelaars, corporaties en burgers in een vroeg stadium breed te betrekken, zodat er ook draagvlak voor investeringen ontstaat. Dat kan hen uitdagen om mee te investeren. Een gezonde omgeving waarin het aangenaam wonen is, is natuurlijk ook in het belang van een projectontwikkelaar.”

 

Reageer op dit artikel