nieuws

Deskundigen breken hun hoofd over uitzettende kunststof bollen

bouwbreed Premium 3951

Deskundigen breken hun hoofd over uitzettende kunststof bollen

Steeds meer constructeurs onderschrijven dat de uitzetting van het kunststof van de bollen in de vloeren een rol kan hebben gespeeld bij de instorting van de parkeergarage in Eindhoven.  De roep om nader onderzoek neemt toe.

Het gaat om berekeningen op de spreekwoordelijke achterkant van een sigarendoos. Niet om grootschalige rekenexercities met een eindige elementenprogramma, laat staan dat er praktijk-experimenten zijn uitgevoerd. Maar in de discussievelden onderaan de artikelen die Cobouw vorige week op de website publiceerde gaan de experts flink los. Ze wisselen formules uit, elasticiteitsmodulussen en slaan elkaar met uitzettingscoëfficienten om de oren.

Gepensioneerd werktuigkbouwkundig ingenieur Frans Versteeg wees in de artikelen vorige week op een factor die volgens hem bij alle onderzoeken naar de instorting in Eindhoven over het hoofd is gezien. Het beton voor de dakvloer van de parkeergarage in Eindhoven werd namelijk gestort bij vorst, terwijl de temperatuur van de dakvloer op de dag van de instorting richting de vijftig graden ging. De gewichtsbesparende kunststof bollen hebben, puur door de uitzetting van de kunststof wellicht een flinke spanning opgeleverd en vooral de trekzone in de vloeren extra belast. Dat kan volgens Versteeg een factor van betekenis zijn geweest, naast de zwakke voeg, die als gevolg van te geringe ruwheid niet in staat was om schuifkrachten over te dragen.

Verhinderde krimp beton toch niet zo groot

Eén van de experts die zich nadrukkelijk mengt in de discussie is docent Sander Pasterkamp van de faculteit Civiele Techniek van de TU Delft die ook deeltijd werkt bij Pieters Bouwtechniek. In een eerste reactie is hij sceptisch en sluit zich aan bij de Eindhovense hoogleraar Simon Wijte dat verhinderde krimp vergelijkbare spanningen in beton introduceert.  Dan had het al eerder aan het licht moeten komen. Maar nadat Versteeg aanvullende informatie heeft verstrekt komt Pasterkamp tot de conclusie dat de spanningen als gevolg van verhinderde krimp een factor tien lager zijn dan de spanningen door de uitzettende kunststof wand van de bollen. Daarmee is het effect toch groter dan hij aanvankelijk dacht. “Het zal op zichzelf niet genoeg zijn om schade te veroorzaken, maar in combinatie met de al bekende belastingen (schuifspanning, trekspanning door kerfwerking) kan het misschien net het laatste zetje zijn.”

Ook Mink Ros, oud-medewerker van de Bouwdienst van Rijkswaterstaat, heeft zich vastgebeten in de uitzettende bollen. Voor Rijkswaterstaat maakte hij zich een tijdlang sterk voor pilots met kunststof bruggen. Tegenwoordig is hij met zijn eigen bureau MRconsult actief als adviseur in de infra-wereld. Aanvankelijk heeft hij twijfels bij de berekeningen van Versteeg, vanwege de lage elasticiteitsmodulus van HDPE ten opzichte van die van beton. Maar als Versteeg hem toevertrouwt dat hij met een conservatieve elasticiteitsmodulus heeft gerekend, die geldt bij 70 graden Celsius gaat Ros overstag. Zelfs met die conservatieve waarde is de elasticiteitsmodulus geen 40 maal lager dan die van beton in plaats van honderden malen. Ros blijkt niet in staat gaten te schieten in de berekeningen.

Discussie woekert nog wel even door

Versteeg verwacht dat de discussie nog wel even doorwoekert.  Het zou het mooist zijn als er een afstudeerder of een promovendus zich eens in de problematiek verdiepte. Eerder onderschreven al Jan Font Freide van HaskoningDHV en Jan Peeters van FiberCore, constructeur van het jaar in 2016, de wenselijkheid van zo’n onderzoek. Ze stelden dat er op zijn minst verkennende berekeningen uitgevoerd zouden moeten worden.

Scheuren aan de onderkant van de dakvloer

Versteeg vindt ondertussen bevestiging voor zijn idee in parkeergarage van het Antoniusziekenhuis in Nieuwegein niet ver van zijn huis. Daar ontwaart hij een regelmatig scheurpatroon aan de onderkant van de dakvloer, die hij niet tegenkomt aan de onderkant van de andere vloeren.  Daar speelt volgens hem dat temperatuurverschil waaraan een dakvloer nou eenmaal blootstaat hoogstwaarschijnlijk een rol en zouden uitzettende bollen de boosdoener kunnen zijn. In de reacties onder de artikelen worden ook suggesties aan de hand gedaan voor simpele proeven om de sterkte van de bollen te bepalen. Bijvoorbeeld door ze, verzwaard met een gewicht, af te zinken in een diepe zandwinplas om te kijken of de 3 mm dikke wand van de bol onder druk uitknikt of niet.

Nieuw pikant hoofdstuk

Gisteravond werd een pikant hoofdstuk toegevoegd aan de bollenplaatvloerdiscussie.  Toen werd bekend dat ook in het gebouw van het ministerie  van Binnenlandse Zaken, waar Bouwen en Wonen onder valt, verdachte plekken zijn gevonden. Vanwege onthechting van de druklaag en de breedplaat mogen een aantal ruimtes in het pand aan de Haagse Turfmarkt minder intensief worden gebruikt. Compleet buiten gebruik stellen van verdiepingen of het complete gebouw is volgens minister Ollongren niet aan de orde. Er worden nog veel plekken in het gebouw onderzocht.

Reageer op dit artikel