nieuws

Met de pet rond voor het rigoureuze ketel-manifest

bouwbreed Premium 2044

Met de pet rond voor het rigoureuze ketel-manifest

Volgens een branchebreed gedragen manifest mag vanaf 2021 geen CV-ketel meer klakkeloos vervangen worden. Alleen in combinatie met een warmtepomp, zonneboiler of andere duurzame techniek verdient de ketel nog een plekje in huis. Op zoek naar draagvlak voor dit opvallende voorstel boetseerde Michiel van Werven van Berenschot een brede klimaatcoalitie.

Toen hij voor een adviesklus rekende aan hybride warmtepompen zag Michiel van Werven van organisatieadviesbureau Berenschot plotseling het licht. Hij realiseerde zich hoeveel er op korte termijn al aan CO2 uitstoot kan worden voorkomen als die apparaten systematisch naast CV-ketels worden neergezet. Met de brede klimaatcoalitie die hij bij elkaar zocht pleit hij voor uitbanning van de mono-CV ketel. Vanaf 2021 zouden nieuwe ketels  alleen nog maar geïnstalleerd mogen worden samen met een warmtepomp, zonneboiler aansluiting op stadswarmte, of andere duurzame voorziening. In feite hoeft de ketel dan alleen nog bij te springen op extreem koude dagen.

Waarom pleiten jullie voor een rendementseis? Waarom geen totaal verbod op CV-ketels?
“Ik sta er pragmatisch in. Dit kan een grote stap zijn, om het gasgebruik snel flink terug te dringen. Alle woningbouw opwaarderen naar all-electric is op korte termijn niet haalbaar. Bij nieuwbouw kan het wel, maar voor veel bestaande bouw is het te duur. Je kan elk initiatief doodslaan door er een nog beter plan tegenover te stellen. Het betere is soms de vijand van het goede. Het gaat erom dat we een grote stap zetten in het terugbrengen van het gasgebruik. Jaarlijks moeten in Nederland 350.000 CV ketels vervangen. Dan kan het hard gaan.”

Hoe hoog moet dat rendement dan  wel niet zijn?
“Eerst moet de berekeningssystematiek op de schop. Je hebt nu HR-ketels zogenaamd met een rendement van 107%. Die halen echt niet meer warmte uit een kuub gas dan erin zit, dat kan natuurkundig niet, maar die winnen de warmte terug uit het condenswater en worden daarvoor beloond. De consumentenbond wijst er al langer op dat die systematiek niet deugt. Hoe die discussie precies uitpakt is koffiedik kijken, maar het gaat erom dat de rendementseis op zo’n manier wordt geformuleerd dat je daar met het installeren van alleen een CV-ketel vanaf 2021 niet meer aan voldoet. Of er daarnaast een warmtepomp komt te staan, een zonneboiler of een aansluiting op de stadsverwarming, maakt niet uit.”

Voor huiseigenaren wel natuurlijk. Die worden op hoge kosten gejaagd.
“Daar moet iets voor worden geregeld. In één van de eerste concepten van het manifest werd gesproken over een gebouwgebonden lening. Die gaat over op de nieuwe eigenaar na verkoop van het huis. Je kunt je voorstellen dat bedrijven de CV-ketel gecombineerd met warmtepomp of zonneboiler gewoon verhuren in combinatie met een onderhoudscontract. Dat gebeurt nu ook vaak met CV-ketels.”

In het eindbeeld voor 2050 is alles all-electric en is geen plek meer voor gas?
“Geen plek voor aardgas in elk geval. Maar biogas en waterstof zijn natuurlijk wel prima energiedragers die geen CO2 uitstoot met zich meebrengen. Productie en gebruik van biogas kan nu al goed worden opgeschaald. Als je dat combineert met een stevig isolatieprogramma kun je op die manier nu  al de hele gebouwde omgeving van warmte voorzien. Waterstof is natuurlijk al decennialang de grote belofte. De laatste maanden krijg ik signalen dat het die belofte wel eens snel inlost zou kunnen worden.”

Hebben we wel plek in de Nederlandse woningen voor zo’n extra warmtepomp?
“Als fabrikanten echt de schouders eronder zetten weet ik zeker dat die hybride systemen kleiner kunnen worden. En de buiten-unit zal ook wel stiller worden. Kijk wat voor ontwikkeling de CV-ketel afgelopen decennia heeft gemaakt. De warmtepomp en de zonneboiler staan allemaal nog aan het begin van die curve. Schaalgrootte is het toverwoord. Die schaal en de bijbehorende markt zijn er plotseling als inderdaad in 2021 al de mono-ketel verboden is. Dan kunnen fabrikanten de producten voortvarend doorontwikkelen.”

Waarom heeft Urgenda het manifest eigenlijk niet ondertekend?
“Ik heb ze simpelweg niet gevraagd. Het is allemaal heel snel gegaan en we hadden op een gegeven moment drie milieu-organisaties aan boord. Dan kun je er nog een paar bij vragen, maar de vraag is of dat opzienbarende nieuwe input zorgt in het proces. Het mooie is juist dat de coalitie zo breed is. Ook de ketelfabrikanten doen mee, energiebedrijven en installateurs.”

Vreemd eigenlijk dat een adviesclub als Berenschot het initiatief neemt om iedereen aan tafel te krijgen…
“Vorig jaar hebben wij gerekend aan de hybride warmtepompen. Toen kwamen we tot de conclusie dat je daarmee al heel snel grote stap kunt zetten als het gaat om het verduurzamen van de verwarming van de bebouwde omgeving.  Meestal is dat ook onze rol: rapporten schrijven en adviseren. Maar begin dit jaar dacht ik: ik ga gewoon de partijen bij elkaar zoeken om hier werk van te maken.”

Zo creëer je als adviseur natuurlijk ook je eigen markt…
Ik ben ruim acht weken bezig geweest met het manifest, waarvan de laatste weken ook in het weekeinde en ’s nachts. Dat was het allemaal waard, hoewel ik weinig uren kon declareren . Op een gegeven moment ben ik min of meer met de pet rond gegaan om te vragen of de deelnemers een deel van mijn uren wilden vergoeden. Het mooie is, dat is dat ze dat bijna allemaal deden. Netjes verdeeld ook over de verschillende bloedgroepen van de coalitie. Dat geeft aan hoe breed gedragen het initiatief is.”

En nu?
“De bal ligt nu bij Diederik Samson en zijn klimaattafel Gebouwde Omgeving. Daar hebben we het manifest aangeboden. Gelukkig schuiven aan die tafel ook een aantal leden van onze klimaatcoalitie aan. Of Berenschot nog  een rol heeft in het vervolg is aan hen. Voordeel is dat we het dossier goed kennen.”


Michiel van Werven van organisatieadviesbureau Berenschot. Foto’s: Femke van de Heuvel

 


Brede Klimaatcoalitie

Het manifest dat pleit voor de rendementseis voor verwarmingsinstallaties vanaf 2021  is ondertekend door de volgende organisaties: Greenpeace, Uneto-VNI, VFK, Nvde, Natuur&Milieu, Dhpa, Energie Nederland, Enpuls, Stek, Eneco, Essent, BDH, Milieudefensie, Gasunie en Kvgn.

Reageer op dit artikel