nieuws

Groen inkopen bij overheid? “Bij bouwtenders gebeurt niks”

bouwbreed 2249

Groen inkopen bij overheid? “Bij bouwtenders gebeurt niks”

Met slim en groen inkoopbeleid is miljoenen ton CO2-uitstoot voorkomen, jubelt het ministerie van Infrastructuur. De ambities voor ‘werken’ bungelen echter hopeloos onderaan. In 2017 werden slechts 2 bouwtenders op duurzaamheid gegund.

Het RIVM heeft voor de overheid het maatschappelijk verantwoord inkopen in 2015 en 2016 op een rij gezet. Als het gaat om dienstauto’s, groene stroom en zonnepanelen blijken de publieke opdrachtgevers mooie stappen te maken.

Bij 80 procent van de inkoop-opdrachten houden gemeentes, provincies en ministeries rekening met duurzaamheid, concludeert het onderzoeksinstituut.

CO2-uitstoot voorkomen

“De inkopende organisaties stellen meestal minimumeisen. Bij 39 procent van de aanbestedingen worden ook strengere eisen of gunningscriteria toegepast.” De uitstoot die daarmee is bespaard, komt overeen met de uitstoot van 600.000 huishoudens, jubelt het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het gaat al de goede richting op voor ‘Parijs’, concludeert staatssecretaris Stientje van Veldhoven. Maar klopt dat ook voor de bouw?

RIVM ‘vergat’ inkoop werken

Nou nee, dus. Het RIVM blijkt niet eens te hebben gekeken naar de inkoop van ‘werken’. Juist bij de 1000 bouwopdrachten die de overheid jaarlijks openbaar aanbesteedt, blijkt de praktijk helemaal niet zo rooskleurig en ligt de lat juist treurig laag.

Aanbestedende diensten zijn al tevreden met de toepassing van de CO2-ladder en groene stroom. Groen gebouwde tunnels, wegen of ministeries zijn er nog nauwelijks. En dat terwijl de overheid toch het voortouw zou moeten nemen en zichzelf hoge ambities heeft opgelegd.

Bij 85% telt duurzaamheid niet mee

Navraag bij het Aanbestedingsinstituut van Bouwend Nederland bevestigt het bange vermoeden. Het instituut houdt alle openbare bouwtenders bij en kijkt sinds 2016 ook naar de ‘groene’ aspecten van het aanbesteden.

Duurzaamheid blijkt bij bouwtenders slechts bij 10 procent van de geschiktheidseisen een rol te spelen en 5 procent van de selectiecriteria. Deze cijfers zijn van 2016, maar zijn voor 2017 nauwelijks beter weet tenderexpert Jos van Alphen van het instituut.

In 2016 bracht het instituut de cijfers voor duurzaamheid voor het eerst in kaart en kwam tot de schokkende conclusie dat de praktijk blijft steken in mooie woorden. Bij publieke gebouwen zijn enkele tientallen tenders per jaar waar wordt gelet op de EPC of een BREAAM-certificaat.  In de inframarkt zijn de scores op het gebied van duurzaamheid  nog slechter dan in de b&u-sector.

CO2-ladder zegt niets over project

De CO2-ladder wordt nog wel regelmatig toegepast, maar is eigenlijk weinig onderscheidend meer omdat alle bouwers de hoogste trede hebben behaald. Vooral ProRail en Rijkswaterstaat passen de CO2-ladder consequent toe, maar geven bouwers zelden de kans om duurzaamheid door te vertalen in het bouwproject. De ladder zegt alleen iets over de duurzame insteek van de onderneming en niets over de aanpak en uitvoering van een concreet bouwproject. Dat gebrek aan onderscheid frustreet veel ondernemers.

Zonder de ladder houdt pakweg 10 procent van de aanbesteders houdt rekening met duurzaamheid bij de gunning, becijferde het Aanbestedingsinstituut. Als expliciet  gunningscriterium weegt duurzaamheid zelden mee.

Mooie woorden, maar…

Een quickscan door de database van alle bouwtenders van vorig jaar leert dat in 2017 slechts twee bouwtenders zijn gegund op duurzaamheid. De een was een bodemsanering van Rijkswaterstaat en de ander is een pilot voor het ontwikkelen van energieopwekkende geluidschermen.

“Dat zijn de zure cijfers, ondanks alle mooie woorden”, schetst Van Alphen de praktijk. Hij sluit niet uit dat opdrachtgevers soms ook in het programma van eisen nog aanvullende eisen stellen, maar die zijn niet openbaar.

Achilleshiel ligt bloot

Het Aanbestedingsinstituut waarschuwt dat de doelstellingen van ‘Parijs’ juist nog mijlenver weg zijn als duurzaamheid zo’n beperkte rol blijft spelen bij bouwopdrachten. “De metingen leggen voor de hele bouwsector een achilleshiel van het duurzaam inkopen bloot: als van opdrachtgeverszijde te weinig gebeurt, lopen de duurzaamheidsdoelstellingen in de publieke sector rechtstreeks gevaar.”

Andere artikelen over duurzaam inkopen:

CO2-ladder aan plafond

Duurzaam aanbesteden een farce

Mona Keijzer en de Actiepunten Beter Aanbesteden

Thomas Rau: aannemers denken alleen aan volgend project

 

 

Reageer op dit artikel