nieuws

‘Isolatiebedrijven schenden regels gespoten purschuim’

bouwbreed 8737

‘Isolatiebedrijven schenden regels gespoten purschuim’
Nederland, Bunnik, 26 oktober 2016 Er wordt gewerkt aan de vloerisolatie van een huis. Isolation of a house. Foto: Stijn Rademaker/HH

Isolatiebedrijven, zoals marktleider Pluimers, overtreden de veiligheidsrichtlijnen die gezondheidsrisico’s van gespoten purschuim moeten uitsluiten. Dat zeggen meerdere slachtoffers tegen Cobouw. “Mij is nooit verteld dat ik mijn woning uit moest.”

Gezinnen met kleine kinderen die noodgedwongen in stacaravans of veredelde tuinhuisjes wonen. Ze mogen hun huizen niet meer in. Gesensibiliseerd door gespoten purschuim. Eenmaal besmet, altijd een patiënt. Ze krijgen al klachten als ze parfum ruiken, of op een nieuw bankstel gaan zitten. In Nederland? Ja, in Nederland.

Je vraagt je af hoe dat kan. Dat zit zo: over de exacte gezondheidsrisico’s van gespoten purschuim bestaat tot op de dag van vandaag geen overeenstemming. De relatie tussen pijn en purschuim is nooit aangetoond. Maar. Na een opeenstapeling van klachten, op basis van een onderzoek van TNO, zag oud-minister Blok in 2013 wel aanleiding om de veiligheidsrichtlijnen aan te scherpen.

Slachtoffers wonen noodgedwongen in stacaravans op de stoep van hun woning

Zo moeten bewoners sinds 2014 altijd het advies krijgen om niet in hun woning te zijn, tijdens en tot twee uur na de isolatiewerkzaamheden. Kruipruimtegaten moeten verder goed worden afgedicht, en Blok beloofde dat gecertificeerde bedrijven alleen nog zullen sprayen als ze geforceerde ventilatie inzetten om concentraties schadelijke stoffen zo snel mogelijk af te voeren.

Buiten discussie

“Het staat buiten discussie dat isolatiebedrijven gespoten pur-schuim overeenkomstig de aangescherpte richtlijnen moeten aanbrengen”, schreef Blok in meerdere brieven aan de Tweede Kamer.

Vier jaar later zeggen meerdere bewoners die hun huis lieten isoleren met gespoten purschuim, dat (ook gecertificeerde) isolatiebedrijven de veiligheidsrichtlijnen aan hun laars lappen.

“Mijn woning uit tijdens het sprayen? Dat is ons nooit gezegd”, klinkt het vaker. Ook het afdichten van kruipluikgaten zou vaker, gedurende een langere tijd, of helemaal nooit zijn gebeurd. Hetzelfde geldt voor het afdichten van kieren en naden, en voor de verplichte grondige inspectie van de bouwkundige staat van een woning vooraf.

“Weken, maanden en soms zelfs langer dan een jaar namen bewoners een stanklucht waar. Om nog maar te zwijgen over scheuren in de isolatielagen en kleurafwijkingen”, verwoordt Mirsada Palalic, voorzitter van de Stichting Meldpunt Purslachtoffers. Zij verzamelde de afgelopen jaren een kleine driehonderd meldingen van mensen die zich slachtoffer noemen.

Vijfhonderd klachten

Atie Verschoor, van het Expertise Centre Environmental Medicine (ECEMed) in Arnhem, zag de afgelopen jaren zeker vijfhonderd mensen langskomen met klachten. Verschoor dringt al langer aan op een verbod en durft de stelling aan dat gespoten purschuim kankerverwekkend is. Ook volgens haar trekken isolatiebedrijven zich niets aan van de aangescherpte verwerkingsrichtlijnen.

Atie Verschoor

“Bij alle patiënten die wij hebben gezien, werd er niet gewerkt volgens de richtlijnen. Het dichtmaken van gaten in de vloer en van doorvoeren? Nooit. Een speciaal luik tijdens het spuiten? Vrijwel nooit? Adequate afzuiging in de kruipruimte? Weinig. Mensen erop wijzen dat ze gedurende twee uur na het spuiten niet aanwezig moeten zijn in hun woning? Nooit.”

Ook andere bronnen wijzen op misstanden tijdens de uitvoering. Zo blijkt uit een officieel document, dat Cobouw mocht inzien, dat medewerkers van gecertificeerde bedrijven niet altijd op de hoogte zijn van het Nederlandse veiligheidsregime met betrekking tot gespoten purschuim. Ten minste drie gecertifiseerde bedrijven zouden zich niet houden aan hun beloften. Marktleider Pluimers Isolatie uit Rijssen wordt in dat kader vaker genoemd.

Marktleider Pluimers

Verschoor onderschrijft dat: “De meeste slachtoffers die wij hier op bezoek krijgen, lieten hun huis isoleren door Pluimers.”

Pluimers Isolatie wil in eerste instantie niet ingaan op de storm van aantijgingen. Kort voor deadline, komt directeur Henk ter Harmsel toch met een reactie. Hij zegt zich absoluut niet te herkennen in de beschuldigingen.

“De opmerkingen over het niet nakomen van verwerkingsrichtlijnen verwondert mij ten zeerste, die bewering klopt beslist niet. Qua menging en flowmeting hebben we unieke en hypermoderne apparatuur met computerbesturing, daar komt geen mensenhand meer aan te pas.”

Ook Andre Meester van het Kennisplatform Gespoten Purschuim, dat opdrachtgevers met klem oproept om altijd in zee te gaan met gecertificeerde bedrijven, herkent zich niet in de aantijgingen. “Ik ga ervan uit dat Pluimers net zoals alle andere gecertificeerde bedrijven conform de richtlijnen werkt”, zegt Meester.

Geheimhouding

In hoeverre gecertificeerde bedrijven fouten maken, is onduidelijk. Geregistreerde informatie mag Cobouw niet inzien, laat Bastiaan Benz weten. Hij is directeur van één van de twee toezichthouders van de gecertificeerde partijen, SKG-IKOB. “Dat kan ik niet doen. Die vallen onder de geheimhouding tussen ons en de isolatiebedrijven.”

Benz sluit echter niet uit dat er fouten zijn gemaakt. “Dat kan voorgekomen zijn. De certificaathouder krijgt dan de gelegenheid de fout te herstellen. Bij een kritieke tekortkoming moet het bedrijf sneller ingrijpen en ons sneller en meer gedetailleerd informeren over de corrigerende maatregelen. Wij rapporteren hierover aan het College van Deskundigen dat de beoordelingsrichtlijn beheert.”

Medisch protocol

Hoewel de industrie, van verwerkers en leveranciers, de mogelijke gevaren van gespoten purschuim nooit helemaal heeft ontkend, kunnen slachtoffers hun gelijk nauwelijks halen. Met de overheid en deskundigen liet het Kennisplatform een medisch protocol opstellen, maar slachtoffers weigeren dat te gebruiken, omdat het deels is gefinancierd door de industrie en dus niet te vertrouwen.

Het feit dat ‘slachtoffers’ de eerste gezondheidsklachten pas jaren na de isolatiebeurt krijgen, maakt het aantonen van een causaal verband tussen pijn en purschuim eigenlijk niet te doen, bevestigt Jeroen Smallenburg van onderzoeksbureau RPS.

Nederland, Bunnik, 26 oktober 2016. Foto: Stijn Rademaker/HH

“De incubatietijd is lang”, legt hij uit. “We krijgen vaak vragen van bewoners om metingen te doen in hun huizen, maar die vragen komen vaak pas vele jaren na het aanbrengen van de gespoten purschuim. Dan heeft meten geen zin meer.”

In feite zijn slachtoffers daarmee overgeleverd aan de isolatiebedrijven. Geen enkele instantie meet namelijk hoeveel giftige stoffen er daadwerkelijk vrijkomen tijdens of na een isolatiebeurt met gespoten purschuim.

Benz, van waakhond SKG-IKOB, bevestigt dat. “Het klopt dat wij geen metingen doen in de woning tijdens de applicatie. Onze taak is het om te controleren conform de beoordelingsrichtlijn. Die is primair gericht op de kwaliteit van het isolatiemateriaal en de technische applicatie daarvan.”

Meer giftige dampen dan wenselijk

Ook onderzoeker Smallenberg van RPS vraagt zich hardop af of isolatiebedrijven de veiligheidsrichtlijnen altijd opvolgen. Hij kent gevallen waarbij meer giftige dampen in leefruimten terechtkwamen dan volgens hem wenselijk is. “Een keer was er iets misgegaan met de uitharding van het materiaal. Ons is toen gevraagd of we dat wilden onderzoeken. Dat hebben wij toen niet gedaan”, verklaart Smallenberg.

Hoe groot het geschetste probleem precies is, is onduidelijk. Bij de Inspectie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid kwamen de afgelopen jaren geen meldingen binnen, maar de inspectiedienst heeft er ondanks de ophef in 2013, ook niet expliciet naar gekeken. “Gerichte inspecties, waren er de afgelopen jaren niet”, zegt een woordvoerder van de Inspectiedienst.

Tot op de dag van vandaag hebben de verwerkingsrichtlijnen overigens geen wettelijke basis. Meester, van het Kennisplatform Gespoten Purschuim, schat wel dat negentig procent van de verwerkers in Nederland gecertificeerd is.

In 2016 probeerde de industrie van verwerkers en fabrikanten de verwerkingsrichtlijnen een wettelijke status te geven. Dat is toen mislukt, verklaart een woordvoerder van de Inspectie SZW. “Een voorstel dat ter toetsing is ingediend, is door ons niet positief getoetst. Daarna is het stil gebleven.”

SP wil opheldering van minister

Meester, van het Kennisplatform gespoten purschuim, verwacht dat de richtlijn binnen afzienbare tijd alsnog een wettelijke status krijgt. Bewoners zijn daar echter niet mee geholpen, omdat zij zich niet op die richtlijn kunnen beroepen.

In Nederland zijn in de afgelopen jaren naar schatting 80.000 woningen energiezuiniger gemaakt met gespoten purschuim. De overheid verstrekt sinds jaar en dag subsidies.

SP wil debat met minister Ollongren 

De SP volgt het dossier gespoten purschuim al jaren op de voet. In 2013 toonde de politieke partij zich al uitermate kritisch over het beleid van oud-minister Blok die de verantwoordelijkheid nadrukkelijk bij de markt legde.

In reactie op bovenstaand verhaal, laat de SP weten dat het geschokt is. Kamerlid Sandra Beckerman van de SP wil met de minister in debat over het onderwerp.

“Het is bizar dat niet duidelijk is hoe groot de omvang van de gezondheidsproblemen is. De minister moet snel meer duidelijkheid geven en in actie komen om bescherming te bieden aan bewoners. Wat mij betreft worden de richtlijnen zo snel mogelijk wettelijk verankerd om bouwvakkers te beschermen tegen gevaren. Daar hoort uiteraard stevig toezicht bij.”

Vereniging Eigen Huis wil onderzoek

“Zijn bewoners niet goed voorgelicht? Waren ze in de woning tijdens de werkzaamheden? Geen wettelijke verplichtingen? Ik ben geen deskundige, maar je kunt de consument op dit punt niet aan zijn lot overlaten. Een gemiddelde burger bestelt gewoon pur. Die moet in bescherming worden genomen. Als hele gezinnen in caravans moeten wonen, omdat ze hun huis niet meer kunnen, is dat een levensgroot probleem”, oordeelt Steven Wayenberg van de Vereniging Eigen Huis.

Omdat er bij VEH geen klachten in relatie tot gespoten purschuim zijn binnengekomen, is Wayenberg wel benieuwd of de twijfels gegrond zijn. “Dan moet er eerst een onafhankelijk onderzoek naar het toezicht plaatsvinden. Zo niet dan wordt het misschien tijd voor een persoonsgebonden certificering. Dat gaan ze ook doen bij cv-ketelinstallateurs. Daar is koolmonoxide nog altijd een gevaar.”

Meer verhalen over gespoten purschuim

Cobouw blijft de komende weken aandacht schenken aan dit onderwerp met interviews met oud-verwerkers, onderzoekers van TNO en achtergrondverhalen. Ook op de uitnodiging van Pluimers om de werkwijze met eigen ogen te aanschouwen zal Cobouw ingaan.

Cobouw bezocht en interviewde de afgelopen maanden een aantal van de getroffen mensen wier leed tot op de dag van vandaag bij velen onbekend is en onbegrepen. Onder wie de inmiddels overleden volkszanger Gert Timmerman. Zijn dood wordt in verband gebracht met het populaire, maar al jaren omstreden isolatiemateriaal.

Reageer op dit artikel